Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Әлфия Хәмбәлиева

Әлфия Сәяр кызы Хәмбәлиева (баш. Әлфиә Сәйәр ҡыҙы Хәмбәлиева; 2 февраль 1960, Чиләбе, Чиләбе өлкәсе, РСФСР, СССР — 3 июль 2013, Уфа, Башкортстан, Россия) — СССР һәм Россия опера җырчысы (драматик сопрано)[2]. Башкорт дәүләт опера һәм балет театрының әйдәп баручы солисты (1994—2013). Башкортстан Республикасының атказанган артисты (1996)[3].

Тәрҗемәи хәле

1960 елның 2 февралендә Чиләбе шәһәрендә туа[4]. Музыкаль белемне 1981 елда Воронеж дәүләт сәнгать институтында (профессор Н. И. Уткина классына) ала[5]. Соңрак Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтына күчә һәм укуын шунда дәвам итә, аны 1987 елда «ялгыз җырлау» белгечлеге буенча профессор Рәйсә Галимуллина җитәкчелегендә тәмамлый[5].

1989 елдан 1994 елга кадәр Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе солисты булып эшли[3]. 1994 елда Башкорт дәүләт опера һәм балет театрына эшкә күчә, опера труппасының солисты булып, ике дистә елга якын шунда эшли[5].

2013 елның 3 июлендә Өфө шәһәрендә вафат була[2]. Башкортстан Республикасының Уфа районы Йоматау авылында җирләнгән[2].

Иҗаты

Әлфия Хәмбәлиеваның иҗат юлы Башкорт дәүләт опера һәм балет театры белән тыгыз бәйләнгән. Драматик сопранога ия булган җырчы классик репертуарның иң катлаулы партияләрен башкара. 1994 елда ул театрда Николай Римский-Корсаковның «Патша кәләше» операсында Домна Сабурова партиясе белән дебют ясый[2]. Җырчының беренче әһәмиятле концерт эшләренең берсе Бенджамин Бриттенның "Хәрби реквием"ында партия башкару була[5].

Аның репертуарына Джузеппе Вердиның шул ук исемдәге операсында Аида, Пётр Чайковскийның "Пики дамасы"нда Лиза һәм "Евгений Онегин"ында Татьяна, Джакомо Пуччининың "Богема"сында Мими, Александр Бородинның «Кенәз Игорь» операсында Ярославна кебек классик операларның әйдәп баручы партияләре керә[3].

Аның иҗатында композитор Заһир Исмәгыйлев иҗат иткән милли башкорт операларындагы партияләр зур урын алып тора. Әлфия Хәмбәлиева «Акмулла» операсында Акчәчкә һәм Миңлебикә, «Салават Юлаев» операсында Әминә, «Урал илчеләре» әсәрендә Карачәч, шулай ук «Каһым-түрә» операсында Зәлифә рольләрен башкара[2][5].

1995 елда ул Уфада узган М. И. Глинка исемендәге XVI Халыкара вокалистлар бәйгесенең II премиясе лауреаты була[5]. 1996—2000 елларда Төркиядә һәм Кипрда узган «ТӨРЕКСОЙ» төрки телле халыкларның опера музыкасы фестивалендә катнаша[2].

Гаиләсе

  • Ире — Олег Михайлович Деньгуб;
  • Кызы — Лена[5].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

Искәрмәләр

  1. ↑ Башкирская энциклопедия (рус.) — Башкирская энциклопедия, 2005. — 4344 с. — ISBN 978-5-88185-053-1
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Әлфия Хәмбәлиева // Башкирская энциклопедия / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа : ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.
  3. ↑ 1 2 3 Ушла из жизни солистка башкирской оперы Альфия Хамбалеева (рус.). Башинформ (4 июль 2013). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 август 2026.
  4. ↑ Альфия Хамбалеева - актриса - биография (рус.). Кино-Театр.Ру. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 август 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Память. Жила-была Альфия Хамбалеева… (рус.). Башкирский государственный театр оперы и балета. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 август 2026.

Әдәбият

  • Әлфия Хәмбәлиева // Башкирская энциклопедия / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа : ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.

Сылтамалар

Төркемнәр