DeepSeek

Hangzhou DeepSeek Artificial Intelligence Basic Technology Research Co., Ltd. 2023 елның маенда оеша^[5]. Компаниянең нигез салучысы — Лян Вэньфэн, аңа кадәр ул 2015 елда High-Flyer хедж-фондын оештырган була^[6]. Проектның төп иганәчеләренең берсе — Huanfang кытай инвестицияләр компаниясе^[7].

2021 елда High-Flyer-ның 10 мең тирәсе график процессорлары (GPU) туплана, күнегүләр һәм зур мәгълүматларны анализлау өчен нәкъ менә алар кулланыла^[8]. кытай технологияләренә каршы халыкара санкцияләр шартларында, 2023 елда Лян Вэньфэн ясалма фәһем юнәлешен мөстәкыйль бүлекчә буларак аерып чыгара. Белгечләр фикеренчә, DeepSeek ясалма фәһем өлкәсендә мөмкин булган һәм нәтиҗәле чишелешләр өчен булдырылган, компания моделе гамәлдәге исәпләү куәтләрен һәм ачык чыгыш кодын куллануга нигезләнә^[9].

DeepSeek-ның 2023 елның ноябрендә тәкъдим ителгән беренче мөстәкыйль моделе DeepSeek Coder була^[10]. Модель коды MIT лицензиясе белән чыгарыла. Соңрак DeepSeek API хезмәтләренә конкурентлыкка сәләтле бәяләр тәкъдим итә һәм төрле стартаплар һәм разработчикларның игътибарын җәлеп итә.

Deep Seek үз чишелешләрендә берничә төп технологияне һәм архитектураны куллана^[11]:

• Multihead Latent Attention (LA)-ның күпдәрәҗәле игътибарлылыгы, мондый архитектура модельләрне өйрәтүгә чыгымнарны шактый киметергә, аларның җитештерүчәнлеген арттырырга мөмкинлек бирә.
• Экспертлар күп булган модельләр (Mixture of Experts, More). Бу концепцияне куллану, параметрларның бер өлешен генә активлаштырып, модельләргә сорауларны нәтиҗәлерәк эшкәртергә мөмкинлек бирә, бутагы да чыгымнарны киметә.

DeepSeek ясалма фәһем базарында Open AI (Chatbot), Google, Microsoft һәм Anthropic кебек эре компанияләр белән көндәшлек итә^[12]. 2023 елда нигез салынганнан бирле компания минималь чыгымнар белән югары җитештерүчәнлекне тәэмин иткән модельләр тәкъдим итә. «Экспертлар жюрисы» концепциясен һәм күп дәрәҗәле игътибар архитектурасын куллану DeepSeek-ка катлаулы сорауларны эшкәртүне яхшыртырга мөмкинлек бирә. 2025 елда DeepSeek АКШта кушымталарын күчереп алу саны буенча рекорд куя^[13], бу Nvidia кебек компанияләр акцияләренең төшүенә китерә һәм инвесторлар арасында борчылу тудыра^[14]. OpenAI һәм Google-га да тиздән үз хезмәтләренә бәяләрне төшерергә туры килергә мөмкин^[15].

2025 елның 28 гыйнварында Азиядә технологик компанияләр акцияләре һәм алдынгы индекслар DeepSeek кытай компаниясенең ясалма фәһем яңа моделен эшләтеп җибәрү турындагы яңалыклары фонында төшүен дәвам итә. Nikkei Токио индексы 1,4% ка кимегән, иң зур югалтуларны SoftBank акцияләре кичергән (5,2% тан артык). Япониянең башка микропроцессорлар җитештерүче компанияләре акцияләре шулай ук төшә. Шул ук вакытта Гонконгта Кытай технологик компанияләренең үсүе күзәтелә, SMIC-ның акцияләре киресенчә 0,4% ка төшә. Tencent, Alibaba һәм Baidu акцияләре үсеше нәтиҗәсендә Hang Seng индексы 0,2% ка арткан^[16].

Уңышка карамастан, Deep Seek тәнкыйтьләүчеләр дә бар^[17]:

• Фактлар белән расланмаган фикер. Модельләр сәяси аспектларга яки сизгер темаларга кагылышлы сорауларга һәрвакытта да җавап бирә алмаска мөмкин дигән хәбәр аларның нейтральлегенә шик тудыра.
• Дәүләт ярдәме. Проект Кытай хөкүмәте тарафыннан ярдәм алырга мөмкин дигән шик бар, бу аны бәйсезлегенә карата шик тудыра.

Нью-Йоркта урнашкан киберкуркынычсызлык буенча Wiz компаниясе: DeepSeek инфраструктурасын сканерлау күрсәткәнчә, компания очраклы рәвештә миллионнан артык юл мәгълүматны яклаусыз калдырган, дип белдерә. Нигездә бу — цифрлы программа ачкычлары һәм чат журналлары, алар, кулланучылар тарафыннан ясалма фәһемнең түләүсез ярдәмчесенә җибәрелгән ачыклаулы хәбәрләр җыелмасы^[18].

ANSA агентлыгы мәгълүматы буенча, гыйнвар ахырында DeepSeek чат-ботын Италия хакимияте блоклаган. Чикләү Италия кулланучыларының мәгълүматларын саклау өчен кабул ителгән^[19].

2025 елның февралендә АКШ хакимияте Deep Ѕеек-ка карата тикшерү инициативасы белән чыга. АКШта Кытай компаниясенең Сингапур аша NVIDIA Corp. ярымүткәргечләрен ал-алмау мәсьәләсен ачыклыйлар. Бу АКШның чиплар сатуга чикләүләрен урап узу өчен эшләнгән булырга мөмкин^[20].