Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Айдар Хафиз

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Хафизов фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар


Айдар Садри улы Хафизов (тәхәллүсе — Айдар Хафиз; тат. Айдар Садри улы Хафизов; 20 май 1943, Күн, Татарстан АССР — 13 декабрь 2020, Казан) — совет һәм россия татар театр актёры, куючы-режиссёр һәм театр педагогы[1]. Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының әйдәп баручы артисты (1978—2020)[2]. Россия Федерациясенең атказанган артисты (2014), Татарстан Республикасының халык артисты (2001)[3].

Биографиясе

Айдар Садри улы Хафизов 1943 елның 20 маенда Татарстан АССРның Питрәч районы Күн авылында авыл хезмәтчәннәре Садретдин һәм Зөлкадә Хафизовларның күпбалалы гаиләсендә сигезенче төпчек бала булып туган[4].

Җидееллык авыл мәктәбен тәмамлагач, туган авылында таш чыгаруда һәм көтүче булып эшли, аннары Юдино бистәсендәге тимер юл төзелеше училищесын тәмамлый һәм Владимир өлкәсенең Муром шәһәрендә монтажчы булып эшли[3].

1961 елда Казан театр училищесының актёрлык курсына (М. Х. Сәлимҗанов һәм Р. Ә. Бикчәнтәев курсы) укырга керә, бер үк вакытта композитор С. Г. Садыйкова хорының концертмейстеры булып эшли, ә СССР Кораллы Көчләре сафларында чын хәрби хезмәт үткән чорда Польшада Төньяк гаскәрләр төркеменең Җыр һәм бию ансамблендә чыгыш ясый[5].

1970 елда театр училищесын тәмамлаганнан соң, В. И. Ленин исемендәге Мәдәният сараеның халык театры режиссёры (1971—1974), Казан курчак театрының баш администраторы (1974—1975), Г. Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясендә нәфис сүз укучы (1975—1976) һәм Республика күчмә театры артисты (1976—1978) булып эшли[6].

1978 елдан башлап 2020 елга кадәр 42 ел дәвамында Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының әйдәп баручы сәхнә остасы була[2].

2020 елның 13 декабрендә Казанда 78 нче яшендә каты авырудан соң вафат була һәм Татарстан Республикасы Питрәч районының туган авылы Күндә авыл зиратында җирләнә[2][4].

Иҗаты

Г. Камал исемендәге театрда кырык елдан артык сәхнә эшчәнлеге дәвамында Айдар Хафизов милли, рус һәм дөнья классик драматургиясе әсәрләрендә 80 нән артык сәхнә образы иҗат итә[2].

Артистның төп рольләре арасында:

  • Газраил — Т. Миңнуллин, «Әлдермештән Әлмәндәр»[2];
  • Азамат — А. Гыйләҗев, «Тургайлар, очып китмәгез!»[2];
  • Гайни бай — Г. Исхакый, «Курчак туе»[1];
  • Мирсаид — Х. Вахит, «Татарча аерылышу»[2];
  • Хәлиулла — Т. Миңнуллин, «Илгизәр + Вера»[2];
  • Шәһит — Т. Миңнуллин, «Хушыгыз!»[2];
  • Якуб Акчурин — Т. Миңнуллин, «Без китәбез, сез каласыз»[2];
  • Тимуш — К. Тинчурин, «Зәңгәр шәл»[2];
  • Салих — К. Тинчурин, «Казан сөлгесе»[3];
  • Кадыйрбирде — Ю. Сафиуллин, «Идегәй»[2];
  • Кылый тархан — Н. Исәнбәт, «Хуҗа Насретдин»[2];
  • Нургали — Т. Миңнуллин, «Шулай булды шул...»[3];
  • Дерамо — К. Гоцци, «Болан-Король»[2];
  • Альтоум — К. Гоцци, «Принцесса Турандот»[2];
  • Пеппино — Э. де Филиппо, «Шимбә, якшәмбе, дүшәмбе»[2];
  • Әбделхан — Ч. Айтматов, «Гасырдан да озын көн»[2].

Куючы-режиссёр буларак «Инсаният» иҗат труппасында Т. Миңнуллинның «Үзебез сайлаган язмышлар» драмасын сәхнәләштерә, шулай ук татар мәдәнияте классиклары — Ш. Мәрҗани, Мөхәммәдьяр, С. Сәйдәшев, Һ. Такташ, Н. Исәнбәт һәм Ә. Еникигә багышланган күләмле республика хәтер кичәләрен үткәрү белән җитәкчелек итә[2].

Укыту эшчәнлеге

Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетының театр иҗаты кафедрасында «Актёрлык осталыгы» дисциплинасын укыта, 2004 елда драма театрының һөнәри актёрлары курсын чыгара һәм алар белән Э. Золяның «Рабурден варислары» һәм Т. Миңнуллинның «Айлы кичтә бакчада» диплом спектакльләрен сәхнәләштерә[3].

Бүләкләре

Хәтер

  • 2024 елның маенда Татарстан Республикасы Питрәч районының Күн авылындагы авыл Мәдәният йортына рәсми рәвештә Айдар Садри улы Хафизов исеме бирелә[5].
  • Күн авылы Мәдәният йортында артистның мемориаль музей-кабинеты ачыла, анда сәхнә костюмнары, документлар, бүләкләр, музыка уенраллары һәм композитор Сара Садыйкова белән язышкан хатлары тәкъдим ителә[5].
  • Күн авылы зиратында артист каберенә гранит мемориал-һәйкәл куелган[4].

Гаиләсе

Хатыны — Фәридә Хафизова, Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре, Камал исемендәге театрның күпьеллык режиссёр ярдәмчесе[5]. Гаиләдә ике кыз үскән: Ләйсән һәм Айсылу (театр белгече һәм журналист)[5]. Бертуганының кызы — Татарстан Республикасының халык артисткасы Раушания Юкачева (1959—2022); бертуганының улы — Татарстан Республикасының атказанган артисты Фердинанд Хафизов[5].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Хафизов Айдар Садриевич (рус.). Институт татарской энциклопедии и регионоведения Академии наук Республики Татарстан. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Умер народный артист Татарстана Айдар Хафизов (рус.). Министерство культуры Республики Татарстан (13 декабрь 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 Нияз Игламов. Айдар Хафизов: «Театр – это элитарное искусство» (рус.). Журнал «Идель» (3 май 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 В Пестречинском районе почтят память Айдара Хафизова и Раушании Юкачёвой (рус.). Сетевое издание «Пестрецы-информ» (20 май 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 5 6 Айсылу Хафизова. В Пестрецах почтили память Айдара Хафизова и Раушании Юкачёвой (рус.). Татарский государственный академический театр имени Галиасгара Камала (21 май 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.
  6. ↑ Ильтани Илялова. Хафизов Айдар Садриевич (рус.). Электронная энциклопедия «Матбугат» (11 август 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.
  7. ↑ 1 2 Хафизов Айдар Садриевич (рус.). Интернет-портал «Татобзор» (6 ноябрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.
  8. ↑ Признание заслуг. Газета «Республика Татарстан» (1 июнь 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.

Әдәбият

Сылтамалар

Төркемнәр