Алар Карис
Алар Карис (эст. Alar Karis, 26 март 1958, Тарту, Эстон Совет Социалистик Республикасы) — эстон дәүләт эшлеклесе һәм галим. 2021 елның 11 октябреннән Эстония Республикасы Президенты.
Эстония табигать фәннәре университеты ректоры (2003–2007), Тарту университеты ректоры (2007–2012), Эстония дәүләт контролёры (2013–2018) һәм Эстония милли музее директоры (2018–2021) вазифаларын били.
Тормыш юлы
Алар Карис 1958 елның 26 мартында Советлар Союзы составына кергән Эстон ССРының Тарту шәһәрендә туа. 1976 елда 2 номерлы урта мәктәпне тәмамлый һәм Эстония табигать фәннәре университетына укырга керә, аны 1981 елда «Ветеринария» белгечлеге буенча бетерә.
1987 елдан 1992 елга кадәр Эстония биоүзәгендә фәнни хезмәткәр булып эшли. 1990 нчы елларда Европаның берничә университетында молекуляр генетика өлкәсендә стажировка үтә һәм фәнни эшчәнлек алып бара: Гамбург университетында, Лондондагы Милли медицина тикшеренүләре институтында һәм Роттердамдагы Эразм Роттердамлы исемендәге университетта. 1996 елдан Тарту университетында эшли, 1999 елдан зоология кафедрасын җитәкли, әмма шул ук елда университеттан китә.
2003–2007 елларда — Эстония табигать фәннәре университеты ректоры. 2007 елның 31 маенда Тарту университеты ректоры итеп сайлана (өченче турда 198 тавыш җыя). Бу вазифада ул Яак Аавиксооны алыштыра. Карисның вәкаләтләре 2012 елның 30 июнендә тәмамлана; аның кандидатурасы икенче срокка тәкъдим ителми.
2010 елда Тартуда Чили Республикасының мактаулы илчесе итеп билгеләнә.
2013 елның 26 мартыннан 2018 елның мартына кадәр Эстониянең дәүләт контролёры вазифасын били.
2017 елның октябрендә Эстония милли музее директоры итеп сайлана, вазифасына 2018 елның 9 апрелендә керешә.
Эстония Президенты
Эстониядә президент вәкиллек функцияләрен үти һәм парламент (Рийгикогу) тарафыннан сайлана.
2021 елның августында Рийгикогу спикеры Юри Ратас Кариска дәүләт башлыгы постына кандидатурасын куярга тәкъдим итә. Аның кандидатурасын ул вакытта хакимияттә булган Реформалар фиркасе һәм Центристлар фиркасе хуплый.
2021 елның 31 августында, Рийгикогуда узган тавыш бирүнең икенче турында, Алар Карис, альтернативасыз бердәнбер кандидат буларак, 72 тавыш (кирәкле 68 тавыш булганда) җыеп, Эстония президенты итеп сайлана. Вазифасына 2021 елның 11 октябрендә керешә.
Президент сыйфатында берничә илгә сәфәр кыла, шул исәптән Киевта Украина җитәкчелеге белән очрашулар үткәрә. 2024 елның ноябрендә Иорданиягә һәм Казакъстанга дәүләт сәфәрләре ясый, анда президент Касыйм-Жомарт Токаев белән сөйләшүләр үткәрә[2].
Россиягә мөнәсәбәте
.jpg)
Президент вазифасында Алар Карис Россия Федерациясенең гамәлләренә карата кискен позициядә тора. 2024 елның маенда Финляндиянең Yle басмасына биргән интервьюсында ул Украинадагы низагта Россиянең хәрби яктан җиңелүенең кирәклеге турында белдерә. Россия массакүләм мәгълүмат чараларында аның: «Без Россияне һәм президент Владимир Путинны тезләндерү өчен мөмкин булганның барысын да эшләячәкбез», — дигән сүзләре зур резонанс тудыра[3]. Шул ук вакытта Карис, ике ил халкы арасында туганлык бәйләнешләре булу сәбәпле, гражданнар өчен чикләрнең ачык калуы яклы булуын искәртә.
Гаиләсе
1977 елда өйләнгән. Хатыны — Сирье Карис (1956 елда туган), тарихчы, элек Эстония тарих музеен, соңрак Тарту шәһәр музеен җитәкләгән. Өч балатәрбияләп үстерәләр: бер кызлары һәм ике уллары бар. Биш оныклары булуы билгеле.
Бүләкләре
Чыганак:[4].
| Ил | Дата | Бүләк |
|---|---|---|
|
2007 | 4 нче дәрәҗә Ак Йолдыз ордены кавалеры |
|
2008 | Леопольд II ордены командоры |
|
2011 | Поляр йолдыз орденының 1 нче класслы командоры |
|
2013 | Финляндия Арыслан орденының 1 нче класслы командоры |
|
2019 | 3 нче дәрәҗә тану тәресе кавалеры |
|
2019 | «Казанышлар өчен» ордены |
|
|
2021 | Чылбырдагы Дәүләт гербы ордены |
|
2021 | 1 нче дәрәҗә зур тәре — «Австрия Республикасы алдындагы казанышлар өчен» алтыны |
|
2021 | Румыния Йолдызы ордены чылбыры |
|
|
2023 | Чылбырлы Өч йолдыз орденының Зур тәре кавалеры |
|
|
2023 | Серафимов ордены кавалеры |
|
2024 | I дәрәҗә Кенәз Ярослав Мудрый ордены |
|
2025 | Ак бөркет ордены кавалеры |
|
2025 | «Италия Республикасы алдындагы казанышлары өчен» ордены чылбырында зур тәре кавалеры |
Искәрмәләр
- ↑ Портал эстонских исследований
- ↑ Токаев и президент Эстонии провели переговоры в узком составе. ТАСС (6 ноябрь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 гыйнвар 2026.
- ↑ Президент Эстонии считает, что для прекращения СВО нужно «поставить Россию на колени». ТАСС (27 май 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 гыйнвар 2026.
- ↑ Биография на сайте Президента. president.ee (архив). Мөрәҗәгать итү датасы: 12 октябрь 2021.
Тема буенча өстәмә
Сүзлекләр һәм энциклопедияләр | |
|---|---|
| Библиографик каталогларда |
|
| Эстония президентлары | |
|---|---|
Константин Пятс (1938—1940) • Леннарт Мери (1992—2001) • Арнольд Рюйтель (2001—2006) • Тоомас Хендрик Ильвес (2006—2016) • Керсти Кальюлайд (2016—2021) • Алар Карис (2021—2021) | |