Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Александр Панков (1904)

Александр Гаврилович Панков (12 сентябрь 1904, Минзәлә шәһәре, Уфа губернасы — 26 март 1985, СССР) — СССР хәрби җитәкчесе, Эшче-крестьян Кызыл Армиясенең гвардия полковнигы, Бөек Ватан һәм Совет-япон сугышларында катнашучы, 7 нче гвардия армиясенең 72 нче гвардия укчылар Красноград Кызыл Байраклы дивизиясенең 224 нче гвардия укчылар полкы командиры һәм командир вазифаларын вакытлыча башкаручы, дәүләт эшлеклесе, Украина ССР Югары Советының III чакырылыш депутаты (1951—1955)[1].

Тәрҗемәи хәле

Александр Панков 1904 елның 12 сентябрендә Уфа губернасының Минзәлә шәһәрендә (хәзерге — Татарстан Республикасының Минзәлә районының административ үзәге) хезмәткәр гаиләсендә туа (милләте буенча — рус)[2].

Тулы булмаган урта мәктәпне тәмамлый. 1926 елдан Эшче-крестьян Кызыл Армия сафларында[1]. 1930 елда пехота хәрби команда училищесын тәмамлый, шуннан соң Белоруссия һәм Көнбатыш махсус хәрби округларының укчылар частьларында командалык һәм штаб вазифаларында хезмәт итә[3].

1941 елның 22 июнендә Бөек Ватан сугышы башын Брест районында каршылый, Белоруссиядәге чик буе саклану сугышларында, шулай ук Мстиславль, Брянск, Орел, Курск һәм Мәскәүне саклауда катнаша[3].

1943 елдан Дала, II һәм I Украина фронтларының 7 нче гвардия армиясе составында 72 нче гвардия укчылар дивизиясенең 224 нче гвардия укчылар полкына командалык итә, Курск сугышында, Днепр өчен барган сугышларда, Уңъяк Украинаны, Молдавияне, Румынияне һәм Венгрияне азат итүдә аерылып тора[2].

1945 елның 26 апреленнән 11 маена кадәр полковник Александр Панков 72 нче гвардия укчылар Красноград Кызыл Байраклы дивизиясе командиры вазифаларын вакытлыча башкара, Братислава-Брно һәм Прага һөҗүм операцияләре барышында берләшмә белән җитәкчелек итә[2].

1945 елның август — сентябрендә Төньяк-Көнчыгыш Кытай территориясендә Совет-япон сугышында катнаша: Байкал арты фронты составында Хинган-Мукден һөҗүм операциясе барышында Зур Хинган тау сыртын узуда һәм Квантун армиясен тар-мар итүдә катнаша[3].

Сугыш тәмамлангач, СССР Кораллы Көчләрендә Одесса һәм Киев хәрби округларында командалык һәм штаб вазифаларында хезмәтен дәвам итә. III чакырылыш Украина ССР Югары Советына Измаил өлкәсеннән депутат итеп сайлана (1951—1955 еллар)[1]. 1953 елда гвардия полковнигы дәрәҗәсендә запаска чыгарыла.

Днепропетровск (хәзерге Днепр) шәһәрендә яши[3]. 1985 елның 26 мартында 81 нче яшендә вафат була[1]. Днепропетровск шәһәренең шәһәр зиратында җирләнгән.

Педагогик эшчәнлеге

Сугыштан соңгы елларда Совет Армиясенең офицер кадрларын әзерләү белән актив шөгыльләнә: хәрби округларда укчылар частьларының команда составын яңадан әзерләү курсларын җитәкли, гаскәри команда-штаб өйрәнүләре белән идарә итә, Бөек Ватан сугышының алдынгы сугышчан тәҗрибәсен гомумиләштерә һәм яшь офицерларга, югары хәрби уку йортлары тыңлаучыларына тапшыра[1].

Иҗтимагый эшчәнлек

  • 1951—1955 елларда — Украина ССР Югары Советының III чакырылыш депутаты: Югары Советның ветераннар эшләре буенча даими комиссиясе составына керә, сугыш елларында җимерелгән Көньяк-Көнбатыш төбәк шәһәрләренең һәм сәнәгать предприятиеләренең инфраструктурасын торгызуда катнаша[1].
  • Дистә еллар дәвамында яшьләр арасында киңкүләм хәрби-патриотик эш алып бара, сугыш ветераннары комитетлары белән актив хезмәттәшлек итә һәм Днепропетровск сәнәгать предприятиеләрендә һәм уку йортларында лекцияләр белән чыгыш ясый[3].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

  • Ленин ордены (1951 елның 19 ноябре) — СССР Кораллы Көчләрендә озак еллар хезмәт иткән өчен[4];
  • өч Кызыл Байрак ордены (1944 елның 1 апреле, 1944 елның 19 апреле, 1944 елның 3 ноябре)[5];
  • II дәрәҗә Богдан Хмельницкий ордены (1944 елның 13 сентябре);
  • ике I дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1944 елның 24 сентябре, 1985 елның 11 марты);
  • ике II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1943 елның 30 апреле, 1944 елның 15 ноябре);
  • «Сугышчан хезмәтләре өчен» медале (1944 елның 3 ноябре);
  • «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Германияне җиңгән өчен» медале (1945 елның 9 мае)[6];
  • «Японияне җиңгән өчен» медале (1945 елның 30 сентябре).

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Редакция военно-исторического портала Valka. Pankov, Alexandr Gavrilovič: военная биография и командный путь (рус.). Военно-исторический портал Valka.cz (15 март 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Военно-исторический справочник РККА. 72-я Краснознамённая Красноградская гвардейская стрелковая дивизия: командный состав (рус.). Портал «РККА» (9 май 2015). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Общероссийское общественное движение «Бессмертный полк». Панков Александр Гаврилович: боевой путь военачальника (рус.). Официальный сайт Движения «Бессмертный полк России» (12 август 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 август 2026.
  4. ↑ Горемыкина, 2015
  5. ↑ Панков Александр Гаврилович, 12.09.1904. Документы участника войны. (рус.). Память народа. Мөрәҗәгать итү датасы: 21 август 2026.
  6. ↑ Редакция военно-исторического портала Valka. Pankov, Alexandr Gavrilovič: военная биография и командный путь (рус.). Военно-исторический портал Valka.cz (15 март 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 август 2026.

Әдәбият

  • Великая Отечественная. Комдивы: Военно-биографический словарь / под общ. ред. В. П. Горемыкина. — М.: Кучково поле, 2015. — Т. 5: Командиры стрелковых, горнострелковых дивизий, крымских, полярных, петрозаводских дивизий, дивизий Ребольского направления, истребительных дивизий (Пивоваров — Яцун). — С. 24—26. — 1008 с. — ISBN 978-5-9950-0457-8.
  • Хасанов М. Х. Татарская энциклопедия. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2008. — Т. 4 (М—П). — С. 380. — 768 с. — ISBN 978-5-902375-05-0.
  • Освобождение городов: Справочник по освобождению городов в период Великой Отечественной войны 1941—1945. — М.: Воениздат, 1985. — С. 182. — 598 с.

Сылтамалар

Төркемнәр