Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Аркадий Алексеев (1946)

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Алексеев фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Аркадий Владимирович Алексеев (17 октябрь 1946, Казан — 29 июль 2018, Владивосток) — СССР һәм Россия физигы, геофизигы һәм океанологы, океанны һәм атмосфераны өйрәнүнең дистанцион ысуллары өлкәсендәге белгеч, физика-математика фәннәре докторы (1986), 1997 елның 29 маеннан Җир турындагы фәннәр бүлеге буенча Россия фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы[1].

Тәрҗемәи хәле

Аркадий Владимирович Алексеев 1946 елның 17 октябрендә Татарстан АССРның Казан шәһәрендә туа[1].

1969 елда «физика» белгечлеге буенча В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетын тәмамлый. 1972 елда СССР Фәннәр академиясенең Казан физика-техника институты квант акустикасы бүлеге аспирантурасында укуын тәмамлагач, «Авазның квант системалары белән резонанслы тәэсир итешүе» («Резонансное взаимодействие звука с квантовыми системами») темасына физика-математика фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертацияне вакытыннан алда яклый һәм институтның электрон-акустик резонанс лабораториясендә эшләвен дәвам итә[2].

1973 елда Калининград дәүләт университетына эшкә күчкән, анда эксперименталь һәм теоретик физика кафедраларында океанны һәм атмосфера процессларын өйрәнүнең физик ысулларын үстерү белән шөгыльләнә[3].

1974 елда академик Виктор Иванович Ильичёв чакыруы буенча Владивосток шәһәренә күчеп килә һәм СССР Фәннәр академиясенең Ерак Көнчыгыш фәнни үзәге Тын океан океанология институтына эшкә керә. Институтта 2002 елга кадәр эшли, өлкән фәнни хезмәткәрдән алып фәнни эш буенча директорның беренче урынбасарына кадәр хезмәт юлы узган. 1986 елда «акустика» белгечлеге буенча физика-математика фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый[4].

1995 елдан 2002 елга кадәр Россия фәннәр академиясенең Ерак Көнчыгыш бүлеге рәисе урынбасары вазифасын били, 1997 елның 29 маенда Җир турындагы фәннәр бүлеге (океанология, атмосфера физикасы һәм география секциясе) буенча Россия фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы итеп сайлана[5].

Аннары Мәскәү шәһәренә күчә, анда Россия фәннәр академиясенең Җир-мөлкәт комплексы идарәсе җитәкчесе урынбасары, Россия фәннәр академиясенең П. П. Ширшов исемендәге Океанология институтында баш фәнни хезмәткәр һәм Россия фәннәр академиясе киңәшчесе булып эшли[6].

2018 елның 29 июлендә Мәскәүдә 72 нче яшендә вафат була һәм шәһәрнең Троекурово зиратында җирләнгән[7].

Фәнни эшчәнлеге

Аркадий Владимирович Алексеев океанологиянең дистанцион ысуллары өлкәсендә Ерак Көнчыгыш фәнни мәктәбенә нигез салучы булган. Фәнни тикшеренүләренең төп юнәлешләре океан һәм атмосфера физикасын, атмосфераның аскы катламнарының һәм Дөнья океаны суларының квант һәм сызыклы булмаган акустикасын, табигый тирәлекләрнең радиоспектроскопиясен, когерент процесслар динамикасын үз эченә алган[8].

Галим тарафыннан түбәндәге юнәлешләр буенча фундаменталь һәм гамәли тикшеренүләр комплексы башкарылган:

  • Диңгез суының химик составына дистанцион мониторинг үткәрүне һәм тирә-юнь мохитне лазер ярдәмендә зондлауны үстерү.
  • Океанның өске катламы һәм атмосфераның су өсте катламы параметрларын бәяләү өчен когерент һәм полихроматик спектроскопия, лазер аппаратурасы куллану методикаларын булдыру.
  • Дөнья океанының күләмле акваторияләрендә реаль вакыт режимында гидрофизик мәгълүматлар массивларын оператив җыю һәм эшкәртү алгоритмнарын, шулай ук аппарат-программа комплексларын эшләү.
  • Электрон парамагнит резонансы методикасын кулланып, диңгез суында авыр металл таралу кырларына мониторинг үткәрүнең теоретик һәм эксперименталь принципларын нигезләү[1].

Иҗтимагый эшчәнлеге

Аркадий Владимирович Алексеев Россия Федерациясенең академик структураларында оештыру һәм фәнни-координацияләү эшләрен алып барган:

  • Россия фәннәр академиясе Ерак Көнчыгыш бүлеге президиумында эшләгән чорда Ерак Көнчыгышны фәнни-техник үстерүнең төбәк программаларын эшләүдә катнаша[3].
  • Океан физикасы, акустика һәм приборлар төзү буенча махсуслаштырылган фәнни һәм эксперт советлары составына керә[4].
  • Мөлкәт комплексы идарәсенең профильле бүлекчәләренә җитәкчелек итү кысаларында Россия фәннәр академиясе учреждениеләрен инфраструктура белән тәэмин итү һәм материаль-техник базасын модернизацияләү мәсьәләләренә кураторлык итә[1].

Фәнни хезмәтләре

Ул 250 дән артык фәнни хезмәт, шул исәптән академик журналларда мәкаләләр, уйлап табуларга авторлык таныклыклары һәм 4 монография бастырып чыгара[6].

Сайланма басмалары

  • Алексеев А. В. Резонансное взаимодействие звука с квантовыми системами: физика-математика фәннәре кандидаты диссертациясе. — Казан: СССР ФА Казан физика-техника институты, 1972. — 121 б.
  • Алексеев А. В., Копвиллем У. Х. Акустические волны насыщения // Акустический журнал. — 1971. — 17 том, № 2. — 299—300 б.
  • Алексеев А. В., Копвиллем У. Х. Фотонное эхо в вакууме // Украинский физический журнал. — 1976. — 21 том, № 12. — 1937—1939 б.
  • Алексеев А. В., Ильичёв В. И., Копвиллем У. Х. Квантовая акустика и когерентные явления в океанологических исследованиях. — Владивосток: СССР ФА ЕКФҮ, 1982.
  • Алексеев А. В. Дистанционные спектроскопические методы исследования морской среды. — Владивосток: СССР ФА ЕКБ ТОИ, 1989.

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

  • II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены медале (1997)[1];
  • «Хөрмәт Билгесе» ордены[6];
  • СССР Оборона министрлыгы Хәрби-диңгез флотының «Океанны өйрәнүдәге казанышлар өчен» Мактау грамотасы[3].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 Редакция Вестника ОНЗ РАН. Аркадий Владимирович Алексеев (рус.). Вестник Отделения наук о Земле РАН (4 октябрь 2011). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.
  2. ↑ Алексеев А. В. Резонансное взаимодействие звука с квантовыми системами: диссертация кандидата физико-математических наук (рус.). Российская государственная библиотека (1 гыйнвар 1972). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Пресс-служба ТОИ ДВО РАН. Алексеев Аркадий Владимирович (рус.). Тихоокеанский океанологический институт имени В. И. Ильичёва ДВО РАН (30 июль 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.
  4. ↑ 1 2 Общероссийский математический портал. Персоналии: Алексеев Аркадий Владимирович (рус.). Math-Net.Ru (1 август 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.
  5. ↑ Пресс-служба РАН. Алексеев Аркадий Владимирович. Профиль члена-корреспондента РАН (рус.). Российская академия наук (18 май 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.
  6. ↑ 1 2 3 Дирекция ИО РАН. Алексеев Аркадий Владимирович (1946-2018) (рус.). Институт океанологии им. П.П. Ширшова РАН (29 сентябрь 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.
  7. ↑ Общество некрополистов. Алексеев Аркадий Владимирович (1946 – 2018) (рус.). Московские могилы (15 август 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.
  8. ↑ Фотоархив СО РАН. Алексеев Аркадий Владимирович (рус.). Фотоархив СО РАН (16 июнь 2010). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 август 2026.

Әдәбият

  • Аркадий Владимирович Алексеев // Вестник Отделения наук о Земле РАН. — 2011. — 17 октябрь.
  • Алексеев Аркадий Владимирович // Учёные Дальневосточного отделения Российской академии наук: биобиблиографический указатель. — Владивосток: Дальнаука.

Сылтамалар

Төркемнәр