Валентина Никонова

1952 елның 5 мартында Казан шәһәрендә туган^[2]. 1966 елдан Казанның 3 нче номерлы балалар-үсмерләр спорт мәктәбендә фехтование белән шөгыльләнә башлый. 1970 елдан, СССРның атказанган тренеры Владимир Васильевич Житлов җитәкчелегендә күнегүләр ясап, «Динамо» (Казан) физкультура-спорт җәмгыяте өчен чыгыш ясый^[5].

1975 елда «Физик тәрбия» белгечлеге буенча Казан дәүләт педагогика институтының физик тәрбия факультетын тәмамлый^[5]. 1978 елдан КПСС әгъзасы^[2].

1970 елда Минск шәһәрендә яшьләр арасында дөнья беренчелегендә шәхси исәптә алтын медаль яулый. 1973 елдан 1979 елга кадәр рапирада фехтование буенча СССР милли җыелма командасы составында чыгыш ясый^[2].

1973 елда Гётеборгта узган дөнья чемпионатында шәхси исәптә дөнья чемпионы була, Жанти Кубогы турнирында җиңә һәм команда ярышларында көмеш призёр була. 1974 елда Гренобльдәге дөнья чемпионатында команда беренчелегендә алтын медаль, шәхси турнирда көмеш медаль яулый, Дөнья кубогы иясе була һәм дөньяның иң яхшы фехтованиечесе дип таныла^[2].

1976 елның июлендә Монреальдә узган XXI җәйге Олимпия уеннарында рапира буенча СССР хатын-кызлар җыелма командасы составында (Елена Белова, Валентина Сидорова, Ольга Князева һәм Наилә Гыйләҗева белән берлектә) команда беренчелегендә олимпия чемпионы исемен яулый^[3].

1977 елда Буэнос-Айреста узган дөнья чемпионатында совет җыелма командасы составында команда исәбендә дөнья чемпионатының өченче алтын медален яулый. Клуб командалары арасында биш тапкыр Европа Кубогы җиңүчесе (1974—1978) һәм алты тапкыр СССР чемпионы^[2]. 2021 елда Илебез фехтованиесе даны залына кертелә^[6].

• Команда беренчелегендә олимпия чемпионы (1976);
• Шәхси беренчелектә дөнья чемпионы (1973);
• Команда беренчелегендә ике тапкыр дөнья чемпионы (1974, 1977);
• Дөнья чемпионатларының ике тапкыр көмеш призёры (1973, 1974);
• Дөнья кубогы иясе (1974);
• Биш тапкыр Европа Кубогы иясе (1974, 1975, 1976, 1977, 1978);
• Жанти Кубогы турниры җиңүчесе (1973);
• Бөтендөнья Универсиадасы җиңүчесе (1973);
• Алты тапкыр СССР чемпионы (1974 — шәхси исәптә; 1974—1978 — команда исәбендә);
• СССР халыклары Спартакиадасы чемпионы (1975)^[2][5].

Спорт чыгышларын тәмамлаганнан соң югары мәктәптә фәнни-педагогик эшкә күчә. 1987 елдан 1995 елга кадәр Казан химия-технология институтының физик тәрбия кафедрасы өлкән укытучысы булып эшли^[2].

1995 елдан 2005 елга кадәр Казан дәүләт архитектура-төзелеш академиясенең физик тәрбия кафедрасы доценты, ә 2000 елдан — профессоры була^[5]. 2005 елдан Татарстан Республикасы Президенты каршындагы Дәүләт хезмәте институтының (соңрак — Татарстан Республикасы Президенты каршындагы Дәүләт һәм муниципаль идарә академиясе) физик тәрбия кафедрасын җитәкли^[4][6].

Фәнни-педагогик эш белән беррәттән Казанның спорт җәмгыятьләрендә тренерлык-консультация эшчәнлеге белән шөгыльләнә, спорт резервын әзерләүдә катнаша һәм республиканың рапирада фехтование мәктәбен үстерүгә булышлык итә^[7].

Татарстан Республикасы «Динамо» физкультура-спорт җәмгыятенең ветераннар хәрәкәтендә, Татарстан Республикасы Олимпия советы эшендә һәм яшьләргә патриотик һәм спорт тәрбиясе бирү буенча төбәк программаларын гамәлгә ашыруда катнаша, республика һәм бөтенроссия ярышларының мактаулы кунагы булып чыгыш ясый^[7][8].

2025—2026 елларда «Динамо» җәмгыяте чараларында мактаулы кунак сыйфатында катнашуын дәвам итә^[9].

• Никонова В. Г., Хайруллин Р. Р. Проблемы гармонизации и интеграции духовной и физической культуры студентов вузов в образовательной деятельности // Теория и практика физической культуры. — 2008. — № 6. — С. 83—86^[10];
• Никонова В. Г. Физическая культура в системе профессиональной подготовки государственных служащих: Учебно-методическое пособие. — Казань: Центр инновационных технологий, 2006. — 112 с.

• «Дуслык» ордены (2022)^[11];
• «Хезмәт батырлыгы өчен» медале;
• «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале;
• «Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан);
• СССРның атказанган спорт мастеры (1973);
• Татарстан Республикасының атказанган физик культура хезмәткәре;
• Казанның мактаулы гражданины (2015)^[4];
• «Физик культураны һәм спортны үстерүдәге казанышлары өчен» мактау билгесе (2002);
• «Россиядә Олимпия хәрәкәтен үстерүдәге казанышлары өчен» мактау билгесе;
• Татарстан АССР Югары Советы Президиумының Мактау грамотасы;
• «Динамо» ветераны» медале^[2][7].

Ире — Владимир Васильевич Житлов (1940—2019), фехтование буенча СССРның атказанган тренеры, педагогика фәннәре кандидаты, доцент, Казанның мактаулы гражданины. Никахта ике кыз (Анна һәм Елена) һәм ике онык тәрбияләп үстергәннәр^[12].