Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Илдус Тарханов

Илдус Габдрахман улы Тарханов (рус. Ильдус Габдрахманович Тарханов; 18 гыйнвар 1950, Яуширмә, Чистай районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР) — СССР һәм Россия дәүләт эшлеклесе, Татарстан Республикасының мәдәният министры (1999—2005), Казакъстан Республикасында Татарстан Республикасының тулы хокуклы вәкиле (2005—2010), фәлсәфә фәннәре кандидаты[1][2][3].

Тәрҗемәи хәле

Илдус Габдрахман улы Тарханов 1950 елның 18 гыйнварында Татарстан АССРның Чистай районы Яуширмә авылында туа[4][5].

1967 елда Чистай сәгать заводына слесарь-инструментчы булып укырга кереп, үзенең хезмәт юлын башлый, аннары Чистайда район мәдәният йорты методисты булып эшли[6][7]. 1968—1970 елларда Совет армиясендә хезмәт итә, шуннан соң 1970—1971 елларда Яуширмәдәге мәдәният йортының сәнгать җитәкчесе вазифасын башкара[4][6]. 1975 елда клуб хезмәткәре һәм хор коллективы җитәкчесе белгечлеге буенча Казан дәүләт мәдәният институтын[4][7], шулай ук сәяси хезмәткәр буларак марксизм-ленинизм университетын тәмамлый[8][5].

Белем алганнан соң Лениногорскида М. И. Калинин исемендәге Техника һәм мәдәният йортында сәнгать җитәкчесе (1975—1976) һәм директор урынбасары (1976—1979) булып эшли. 1979—1982 елларда Лениногорск кинотеатрлар берләшмәсе директоры вазифасын били, 1982—1983 елларда кабат Техника һәм мәдәният йорты директоры урынбасары була[6][7]. Яр Чаллыга күчеп, КамАЗ мәдәният сараеның сәнгать җитәкчесе (1983—1985) һәм Халык депутатларының Яр Чаллы шәһәр Советы башкарма комитетының мәдәният бүлеге мөдире (1985—1991) булып эшли[4][7]. 1991—1993 елларда «Евразия континенты» корпорациясенең мәдәни багланышлар буенча башкаручы директоры була, аннары Казанга күчеп, Татарстан Республикасы мәдәният министрының сәнгать буенча урынбасары вазифасын башкара (1993—1999)[4][6].

1999 елның 17 ноябрендә М. М. Таишев урынына Татарстан Республикасы мәдәният министры вазифасына билгеләнә[9][7]. Татар композиторларына[10], театр режиссёрларына[11], артист-фольклорчыларга[12] ярдәм итү мәсьәләләре белән шөгыльләнә. «Татар җыры» фестивален[13], Р. Яхин исемендәге халыкара камера җырчылары һәм концертмейстерлар бәйгесен[14], «Сөембикә варислары» («Наследники Сююмбики») төрки-татар балалар иҗаты фестивален[15], «Нәүрүз» театраль сәнгать фестивален оештыруда катнаша[16]. Ул «Европа — Азия» халыкара фестиваленең гуманитар-агарту программалары җитәкчесе[17], ТӨРКСОЙ координаторы була[18]. Шулай ук Тарханов вакытында берничә республика театры, ансамбле һәм оркестры оештырыла[13].

2005 елның 29 апрелендә вазифасыннан азат ителә[19], кайбер мәгълүматлар буенча — «сәламәтлеге буенча»[20]. Шул ук елның 9 июнендә М. Ә. Кәримов урынына[21] Татарстан Республикасының Казакъстан Республикасындагы тулы хокуклы вәкиле вазифасына билгеләнә[22]. Ул бу вазифаны 2010 елның 15 июленә кадәр башкара, аннары аны Д. Ш. Исмәгыйлев алыштыра[23]. Ул соңрак «Россотрудничество» федераль агентлыгының Казакъстандагы вәкиллеге җитәкчесе урынбасары булып эшли[4], Казакъстан Республикасында Россия Федерациясе вәкиллегенең консулы була[24]. Икенче класслы хакыйкый дәүләт киңәшчесе дәрәҗәсенә ия[25].

Фәнни эшчәнлеге

2005 елда «Мәдәният теориясе һәм тарихы» белгечлеге буенча фәлсәфә фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә ирешү өчен «Проблема целостности современной культуры: условия и принципы формирования динамичного единства» («Хәзерге мәдәниятнең бөтенлеге проблемасы: динамик бердәмлекне формалаштыру шартлары һәм принциплары») дигән темага диссертация яклый[3].

Хезмәтләре

  • Тарханов И. Г. Проблема целостности современной культуры: условия и принципы формирования динамичного единства: автореферат диссертации на соискание учёной степени кандидата философских наук. — Казань, 2005.[3].
  • Тарханов И. Г. Социокультурная адаптация молодежи: библиотеки для юношества как центры информации, образования, культуры и духовного общения // Юношеские библиотеки России: информационный вестник. — 2004. — Вып. 1 (28). — С. 26—32[26].

Бүләкләре

  • Мәдәният өлкәсендә Россия Федерациясе Хөкүмәте премиясе (2005) — «„Европа — Азия“ заманча музыка халыкара фестивале» проекты өчен[27];
  • Россия Федерациясенең атказанган мәдәният хезмәткәре (2004) — мәдәният өлкәсендәге казанышлары һәм күпьеллык нәтиҗәле хезмәте өчен[28];
  • Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1991)[4];
  • Татарстан Республикасы Президентының Рәхмәт хаты (2020) — республика хакына күпьеллык нәтиҗәле хезмәте өчен[29];
  • медальләр[4], шул исәптән «Санкт-Петербургның 300 еллыгы истәлегенә»[30], «Хезмәт ветераны»[31];
  • Кырым Автономияле Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (2003) — Кырым Автономияле Республикасының күпмилләтле мәдәниятен үстерүгә һәм баетуга, халыкара мәдәни багланышларны ныгытуга керткән шәхси өлеше өчен һәм Кырым Автономияле Республикасында Татарстан Республикасы мәдәнияте көннәрен үткәрү уңаеннан[32].

Шәхси тормышы

Хатыны — Казан хореография училищесы бүлеге мөдире. Өлкән кызы — Г. Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе режиссёры. Улы — Казан университеты аспиранты. Кече кызы — Н. Җиһанов исемендәге Казан дәүләт консерваториясен тәмамлаучы[6].

Апасы — Флера Габдрахман кызы Тарханова (1947—2018), шагыйрә һәм тәрҗемәче, филология фәннәре кандидаты[33].

Искәрмәләр

  1. ↑ О назначении Тарханова И. Г. Полномочным представителем Республики Татарстан в Республике Казахстан (рус.). Газета «Республика Татарстан» (10 июнь 2005). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 сентябрь 2026.
  2. ↑ История министерства (рус.). Министерство культуры Республики Татарстан. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 сентябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Проблема целостности современной культуры: условия и принципы формирования динамичного единства: автореферат диссертации на соискание учёной степени кандидата философских наук: специальность 24.00.01 — теория и история культуры (рус.). Электронный архив Казанского федерального университета (2005). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 сентябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Долгов, 2010
  5. ↑ 1 2 О назначении Тарханова И.Г. Полномочным представителем Республики Татарстан в Республике Казахстан. Газета «Республика Татарстан» (10 июнь 2005). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  6. ↑ 1 2 3 4 5 Валеева и др., 2005
  7. ↑ 1 2 3 4 5 Тарханов Ильдус Габдрахманович. История министерства. Министерство культуры Республики Татарстан. Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  8. ↑ Ильдус Тарханов назначен полномочным представителем Татарстана в Казахстане. Татар-информ (10 июнь 2005). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  9. ↑ Постановление Государственного Совета Республики Татарстан от 17 ноября 1999 года № 2436 «О согласовании кандидатуры Тарханова И. Г. на должность министра культуры Республики Татарстан». Государственный Совет Республики Татарстан (17 ноябрь 1999). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  10. ↑ Айрат Нигматуллин, Альфред Мухаметрахимов. Луиза Батыр-Булгари: «О народе судят не по количеству добываемой нефти, а по его духовной культуре». Бизнес Online (5 сентябрь 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  11. ↑ Татарский ТЮЗ: перезагрузка. Казань (журнал) (16 гыйнвар 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  12. ↑ Айрат Нигматуллин, Альфред Мухаметрахимов. «Я скажу, почему у нас такой бардак»: мнение самого народного лауреата Тукаевской премии — 2019. Бизнес Online (19 май 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  13. ↑ 1 2 Тарханов Ильдус Габдрахманович. Биография.ру. Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  14. ↑ Армен Малахальцев. Рустем Яхин принадлежит миру. Газета «Татарские края» (1 гыйнвар 2004). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  15. ↑ Ильдар Закиров. «Наследники Сююмбики»: до встречи в Ялте. Казанские ведомости (газета) (28 июль 2003). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  16. ↑ Армен Малахальцев. «Науруз» открыт! Газета «Республика Татарстан» (21 май 2005). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  17. ↑ Четверо татарстанцев стали лауреатами премии Правительства России за 2005 год в области культуры. Татар-информ (12 гыйнвар 2006). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  18. ↑ Татьяна Мамаева. ТЮРКСОЙ дарит Казани «Один день». Время и деньги (газета) (18 апрель 2004). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  19. ↑ Указ Президента Республики Татарстан от 29 апреля 2005 года № УП-156 «Об освобождении Тарханова И. Г. от должности министра культуры Республики Татарстан». Президент Республики Татарстан (29 апрель 2005). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  20. ↑ Диляра Рахимова. Рустам Минниханов: «С новым министром вопросы культуры должны выйти на более серьезный уровень». Татар-информ (2 май 2005). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  21. ↑ Андрей Хасанов. Татары Казахстана – связные цивилизаций. Газета «Медина аль-Ислам» (14 декабрь 2007). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  22. ↑ Указ Президента Республики Татарстан от 9 июня 2005 года № УП-240 «О назначении Тарханова И.Г. Полномочным представителем Республики Татарстан в Республике Казахстан». Президент Республики Татарстан (9 июнь 2005). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  23. ↑ О назначении Исмагилова Д. Ш. Полномочным представителем Республики Татарстан в Республике Казахстан. Газета «Республика Татарстан» (16 июль 2010). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  24. ↑ Эльмира Фатхуллина. В Казани состоялось открытие выставки «Краски шелкового пути». Татар-информ (26 август 2014). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  25. ↑ Хайруллин, 2015
  26. ↑ Библиотечное обслуживание детей и юношества: библиографический указатель литературы (рус.). Национальная библиотека Республики Карелия. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 сентябрь 2026.
  27. ↑ Распоряжение Правительства Российской Федерации от 28.12.2005 г. № 2328-р «О присуждении Премий Правительства Российской Федерации 2005 года в области культуры». Правительство Российской Федерации (28 декабрь 2015). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  28. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 05.11.2004 г. № 1413 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Президент Российской Федерации (5 ноябрь 2004). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  29. ↑ Распоряжение Президента Республики Татарстан от 29 января 2020 года № 64. Президент Республики Татарстан (29 гыйнвар 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  30. ↑ В память о юбилее Санкт-Петербурга. Газета «Республика Татарстан» (14 октябрь 2013). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  31. ↑ Признание заслуг. Газета «Республика Татарстан» (12 февраль 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 октябрь 2022.
  32. ↑ Ильдар Закиров. «Наследники Сююмбики»: до встречи в Ялте! (рус.). «Казанские ведомости» (28 июль 2003). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 сентябрь 2026.
  33. ↑ Гузель Гайнанова. В следующем году в свет выйдут посмертные книги Флеры Тархановой (рус.). «Татар-информ» (1 август 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 сентябрь 2026.

Әдәбият

  • Долгов Е. Б. Тарханов Ильдус Габдрахманович / баш мөх. М. Х. Хәсәнов. — Татарская энциклопедия. — Казань: [Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Татар энциклопедиясе институты, 2010. — Т. 5: Р — Т. — С. 525. — 736 с. — ISBN 9785902375074. [рус.]
  • Тарханов Ильдус Габдрахманович // Кто есть кто в Республике Татарстан: справочник / Рәисе. редкол. З. Р. Вәлиева, баш мөх. Е. А. Лисин, мөх.-төз. Ш. Н. Молаянов. — Казан : СТАР, 2005. — Вып. 4 (2005 елның 1 гыйнварына торышы буенча). — С. 69. — 375 с. — ISBN 5898520104. [рус.]
  • Тарханов Ильдус Габдрахманович // Татары в Казахстане: энциклопедический словарь / Г. Т. Хәйруллин мөхәррирлегендә. — 3-нче, төзәтүләр һәм өстәмәләр белән. — Алматы: «Таугуль Принт» нәшрияты, 2015. — С. 107. — 348 с. — ISBN 9786010634459. [рус.]
  • Тарханов Ильдус Габдрахманович // Чистополь: история / төз. А. Милов, А. Петрикин. — Яр Чаллы: «Новости МИРА» нәшрият йорты, 2009. — С. 158. — 199 с. — ISBN 9785912060205. [рус.]

Сылтамалар

Төркемнәр