Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Ильяс Әүхәдиев

Ильяс Вәкъкас улы Әүхәдиев (рус. Ильяс Ваккасович Аухадеев; 25 ноябрь 1904, Мамыш, Казан губернасы — 3 февраль 1968, Казан) — дирижёр, скрипкачы, педагог. Татарстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1939) һәм халык артисты (1968).

Тәрҗемәи хәле

1904 елның 25 ноябрендә Казан губернасының Кече Шашы авылында (хәзерге Татарстанның Әтнә районы) туа.

1908 елда гаиләсе белән Ташкентка, соңрак Шымкентка күченә. 1918 елда рус-кыргыз техникумы карамагындагы оркестрга йөри, думбрада һәм мандолинада уйный. 1919 елда халык консерваториясенә укырга керә.

1920 еллар башында Ташкентка күченә һәм механика техникумында укый[1]. Шул ук вакытта музыка белән дә кызыксына һәм, нәтиҗәдә, 1926 елда Ташкент музыка училищесын скрипка классы буенча уңышлы тәмамлый. Аннары, 1926—1931 елларда, Ленинград консерваториясендә профессор М. Н. Гамовецкая җитәкчелегендә музыкаль белем ала.

1931 елдан соң Татар дәүләт академия театры оркестрында эшли, Казан музыка училищесында һәм Көнчыгыш сәнгать техникумында укыта.

1941—1944 елларда — Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театрының баш дирижёры, 1941—1948 елларда — директоры. Спектакльләр куя, шул исәптән классик әсәрләрне дә («Евгений Онегин», «Патша кәләше», «Риголетто», «Травиата»).

1948—1968 елларда — Казан музыка училищесы директоры[2]. 1940 еллар уртасында директор һәм театрның баш дирижёры вазифаларыннан вакытлыча китеп тора.

1949 елда Ленинград консерваториясен экстерн булып тәмамлап, симфоник оркестр дирижёры дипломын ала. Хөкүмәт тарафыннан расланган профессиональ коллективны, Татарстан дәүләт симфоник оркестрын төзеп, аның сәнгать җитәкчесе һәм баш дирижёры булып эшли[3].

1968 елның 3 февралендә Казанда вафат була.

Гаиләсе

Әтисе — Сәгъди-Вәкъкас, әнисе — Лотфый-Камал.

Хатыны — Галия Кайбицкая (1905—1993), Совет татар актрисасы, опера җырчысы (колоратуралы сопрано), Татарстан АССРның беренче халык артисты.

Улы — Ирек Әүхәдиев, югары категорияле табиб.

Кызы — Рушана Ожегова, педиатр.

Тәрбиягә алынган улы — Сәяр Айдаров, Россиянең атказанган архитекторы[4].

Бүләкләре

  • Татарстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1939);
  • «Хөрмәт Билгесе» ордены (1957 елның 14 июне);
  • Татарстан АССРның халык артисты (1968).

Хәтер

Искәрмәләр

  1. ↑ Шамиль Монасыпов. Портреты выдающихся деятелей искусств Татарстана (в духовно-научном освещении) (рус.). miras.tatar.
  2. ↑ Ни одной фальшивой ноты за столетие…. 3 февраль 2026 тикшерелде.
  3. ↑ Симфонический оркестр РТ: где начало истории?. 3 февраль 2026 тикшерелде.
  4. ↑ Зайнуллин Данис Дамирович. Cинтез искусств и сотворчество в сохранении традиции семьи Аухадеевых. Культурология и искусствоведение (рус.) (pdf). interactive-plus.ru.
  5. ↑ Центр культурного наследия Татарстана (рус.). centr-nasledie.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 3 февраль 2026.

Төркемнәр