Ишле (Авыргазы районы)
Ишле (рус. Ишлы) — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл, Ишле авыл советының административ үзәге.
Географик урыны
Ишле авылы Р-240 Уфа—Ырымбур автомобиль юлының 62 нче километрында, Өязән елгасы буенда урнашкан. Район үзәге Талбазыннан төньякка таба 19 км, ә якындагы Аккүл тимер юл станциясеннән төньяк-көнбатышка таба 43 км ераклыкта. Уфа шәһәренә кадәр 63 км.
Халкы
| 2002 | 2009 | 2010 | 2020 |
|---|---|---|---|
| 1108 | ↗1115 | ↘884 | ↘809 |
Күпчелек татарлар (89 %) яши[2].
Тарихы
Авылга 1747 елда Нугай даругасы Меркет-Мең улусы башкортларының асаба җирләрендә кердәшлек килешүе буенча типтәрләр нигез сала (1765 елда рәсми рәвештә теркәлә)[3].
XVIII гасырда авылда йомышлы татарлар да теркәлгән, аларның бер өлеше Түбән Новгород наместниклыгының Сергач өязеннән күчеп килгән. Ишле халкы 1773–1775 еллардагы Крестьяннар сугышында катнашкан[4].
1877 елда басылган «Список населенных мест по сведениям 1870 года» китабында Уфа губернасының Стәрлетамак өязенең 1-нче станында Ишле һәм Ишле (Ишлина) исемле ике авыл теркәлгән. Алар Өязән елгасы буенда, Стәрлетамактан Уфага таба баручы Ырынбур почта юлы буенда (уң якта икенче авыл), өяз шәһәре Стәрлетамактан 62 һәм стан?! штабына кадәр 17 чакрым ераклыкта урнашкан.
Беренче авылда 48 хуҗалыкта 608 кеше (288 ир-ат һәм 320 хатын-кыз) яшәгән; икенче авылда 93 хуҗалыкта 767 кеше (386 ир-ат һәм 381 хатын-кыз) яшәгән. Беренче авылда мәчет, мәктәп, почта бүлеге, икенчесендә өч су тегермәне булган. Беренче авыл халкы авыл хуҗалыгы, терлекчелек һәм урманчылык белән шөгыльләнгән[5].
XIX гасыр ахырында ике авыл да бер торак пункт итеп исәпкә алына.
1906 елда авылда 1136 кеше яшәгән; ике мәчет, земство хастаханәсе, сәүдә рәтләре, бакалея кибете һәм кибетләр эшләгән. 1917 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча типтәрләр өстенлек иткән.
1920 елда торак пункт Ишле (1 нче һәм 2 нче) буларак теркәлгән. 1930 елларда машина-трактор станциясе (МТС) оештырыла.
1950 елларда Ишле хастаханәсе һәм МТС бистәләре белән берләштерелә.
Урта мәктәп 1928 елда ачыла[3].
Икътисад һәм социаль өлкә
Авылда эшләп килүче объектлар:
- ит һәм сөт җитештерүгә махсуслашкан «Урожай» җаваплылыгы чикләнгән җәмгыяте авыл хуҗалыгы предприятиесе;
- «Геллат» фермер хуҗалыгы (макарон җитештерү);
- урта мәктәп;
- балалар бакчасы;
- Ишле авыл участок хастаханәсе;
- Мәдәният йорты («Өязән» татар халык театры);
- китапханә;
- мәчет.
Төп икътисади эшчәнлек — авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек эшкәртү.
Истәлекле урыннар
- Бөек Ватан сугышында катнашучыларга һәйкәл — авыл уртасында урнашкан мемориаль комплекс. 1968 елда ачылган (скульпторы — Михаил Шабальтин). Постаментта азат итүче солдат башын иеп, кулында флаг тоткан рәвештә сурәтләнгән. Истәлек тактасында һәлак булган авылдашларның исемнәре язылган. Бу урын Җиңү көненә багышланган чаралар үткәрү урыны булып тора[6].
- «Ишле-1» археология шәһәрчеге — бронза гасыры археологик истәлеге. 2022 елда ул Башкортстан Республикасының ачыкланган мәдәни мирас объектлары исемлегенә кертелгән[7].
- «Вертолёт мәгарәсе» — авылның төньяк-көнчыгышында, 8 км ераклыкта урнашкан.
Авыл белән бәйле шәхесләр
Галерея
.jpg)
Искәрмәләр
- ↑ https://rosstat.gov.ru/vpn/2020/Tom1_Chislennost_i_razmeshchenie_naseleniya
- ↑ База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России» (2002) / Ю.Б. Коряков. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июнь 2019. Архивировано 3 февраль 2019 года.
- ↑ 1 2 Ишлы (рус.). Энциклопедии:Населённые пункты Башкортостана. Мөрәҗәгать итү датасы: 3 апрель 2026.
- ↑ Ишлы (рус.). Генеалогия и архивы. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 апрель 2026.
- ↑ Список населенных мест по сведениям 1870 года, 1877
- ↑ «Смотрят в небо обелиски, храня героев имена…» (рус.). Ишлинская сельская библиотека. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 апрель 2026.
- ↑ В Перечень выявленных объектов культурного наследия вошёл археологический объект Аургазинского района (рус.). Муниципальный район Аургазинский район Республики Башкортостан. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 апрель 2026.
.svg)
