Михаил Глухов


Михаил Михайлович Глухов (20 ноябрь 1930, Татарстан9 декабрь 2018, Мәскәү) — СССР һәм Россия криптографы, дәүләт куркынычсызлыгы полковникы, физика-математика фәннәре докторы, профессор, Россия Федерациясе Криптография академиясенең хакыйкый әгъзасы һәм академик-сәркатибе. Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе.

Тәрҗемәи хәле

1930 елның 20 ноябрендә Татарстан АССРның Октябрь (хәзерге Нурлат районы) районы, Төрнәс авылында туа. 1951 елда Сембер өлкәсенең Мәләкәс шәһәрендә РСФСР Мәгариф министрлыгының Мәләкәс дәүләт укытучылар институтын тәмамлагач, туган авылының урта мәктәбендә математика укытучысы булып эшли. 1954 елдан — РСФСР Мәгариф министрлыгының Югары уку йортлары баш идарәсенең Мәләкәс дәүләт педагогика институтының өлкән укытучысы. 1958 елдан В. И. Ленин исемендәге МДПИда аспирантурада укый. 1961 елда Мәләкәс дәүләт педагогика институты факультетының деканы итеп билгеләнә.

1962 елдан — СССР ДИК Сигезенче Баш идарәсенең өлкән фәнни хезмәткәре.

1969 елдан — криптография кафедрасы доценты, 1973 елдан — Ф. Э. Дзержинский исемендәге СССР ДИК Югары мәктәбенең Техник факультеты югары математика кафедрасы мөдире.

1993 елдан — Криптография, элемтә һәм информатика институты профессоры. 1994 елдан — хакыйкый әгъза, 1997 елдан — Россия Федерациясе Криптография академиясенең математик проблемалар бүлеге академик-сәркатибе.

2018 елга кадәр Россия Федераль куркынычсызлык хезмәте академиясенең Криптография, элемтә һәм информатика институтында профессор булып эшли, мәгълүмати куркынычсызлык буенча белгечләр әзерләүдә катнаша. «Прикладная дискретная математика» журналының редакция коллегиясе әгъзасы була һәм компьютер куркынычсызлыгы һәм криптография буенча Бөтенроссия фәнни конференциясе Sibecrypt оештыру комитеты составына керә[1].

Фәнни эшчәнлеге

Михаил Глуховның фәнни эшчәнлеге мәгълүматны саклауда чикле алгебраик структураларны куллануга юнәлтелгән. Ул чикле кырлар теориясен һәм квазигруппаларның үзлекләрен актив тикшерә[2].

Галим криптографиядә теоретик-санлы ысулларны эшләүгә, шул исәптән саннарның гадилеген тикшерү, эллиптик кәкреләр һәм дискрет логарифмлау кебек юнәлешләргә зур игътибар бирә. Шифртекстларның бозылуын таратмый торган шифрлар турында аның тарафыннан исбатланган теоремалар математикның аерым шәхси өлеше булып тора[3].

Глухов — алгебра һәм дискрет математика буенча фундаменталь дәреслекләр авторы. Бу хезмәтләр мәгълүматны саклау буенча белгечләр әзерләү өчен нигез булып тора[4].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

  • «Хөрмәт Билгесе» ордены;
  • Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе;
  • Дәүләт куркынычсызлыгының мактаулы хезмәткәре.

Библиография

Искәрмәләр

  1. Памяти Михаила Михайловича Глухова. Журналы ТГУ. Мөрәҗәгать итү датасы: 26 март 2026.
  2. О применениях квазигрупп в криптографии. Журналы ТГУ. Мөрәҗәгать итү датасы: 26 март 2026.
  3. О преобразованиях множества слов в конечном алфавите, не размножающих искажений. НИУ ВШЭ. Мөрәҗәгать итү датасы: 26 март 2026.
  4. Глухов Михаил Михайлович. Издательство «Лань». Мөрәҗәгать итү датасы: 26 март 2026.

Әдәбият

Криптология и секретная связь. Сделано в СССР / Автор-төзүче В. В. Гребенников. — ООО «ТД Алгоритм», 2017. — Б. 480. — ISBN 978-5-906979-79-7. Агибалов Г.П., Панкратова И.А. {{{заглавие}}}. — № 42.