Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Михаил Гришин

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Гришин фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Михаил Иванович Гришин (1921, Ютазы районы, Татарстан яисә Аксакүл, Татарстан — 13 февраль 1945, Польша) — СССР хәрби хезмәткәре, Бөек Ватан сугышында катнашучы, Дан орденының тулы кавалеры, гвардия өлкән сержанты[1]. Сугыш хәрәкәтләре барышында I Украина фронтының 4 нче танк армиясенең 6 нчы гвардия механикалаштырылган корпусының 1 нче гвардия үзйөрешле артиллерия полкының СУ-85 үзйөрешле артиллерия җайланмасы механик-йөртүчесе булган[2].

Тәрҗемәи хәле

Михаил Гришин 1921 елда Аксакүл бистәсендә (хәзерге Татарстан Республикасының Ютазы районы территориясе) эшче гаиләсендә туа[3]. Милләте — рус[4]. Башлангыч белем алган[4]. 1943 елдан - Бөтенсоюз коммунистлар (большевиклар) партиясе әгъзасы[1].

1940 елның 20 сентябрендә Эшче-крестьян Кызыл Гаскәре сафларына хезмәткә чакырыла. 1944 елның 26 февраленнән Бөек Ватан сугышы фронтларында гамәлдәге армиядә була. I Украина фронты гаскәрләре составында сугыша, Проскуров-Черновцы, Львов-Сандомир, Сандомир-Силезия һәм Түбән Силезия һөҗүм операцияләрендә катнаша[1].

Проскуров-Черновцы һөҗүм операциясе барышында Михаил Гришинның экипажы 1944 елның 17 мартында Скалат шәһәреннән (хәзерге Тернополь өлкәсенең Подволочисский районы) төньяк-көнчыгыштарак дошманның үтеп кергән бронетехникасын юк итү буенча хәрби бурычны үти. Сугыш кырында оста маневр ясап, механик-йөртүче җайланманы дошман бронетехникасы белән якынаюга чыгара, нәтиҗәдә экипаж дошманның 2 танкын юк итә. 1944 елның 18 мартында хәрби машинаның артиллерия уты белән авыр танкка зыян китерелә һәм агач-җир ныгытмасы җимерелә, бу вакытта Михаил Гришин яралана. Башта полк командиры аны II дәрәҗә Ватан сугышы ордены белән бүләкләүгә тәкъдим итә. 6 нчы гвардия механикалаштырылган корпусы командирының 1944 елның 10 апрелендәге боерыгы белән гвардия өлкән сержанты Михаил Гришин III дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә[4].

Львов-Сандомир һөҗүм операциясе вакытында үзйөрешле җайланманың даими техник әзерлеген һәм машинаның авариясез эшләвен тәэмин итә, ремонт арасындагы ресурсны 50 % ка арттыра. 1944 елның 30 июлендә Дубровка авылы (хәзерге Львов өлкәсенең Самбор районы) тирәсендә дошман контрһөҗүмен кире кайтарганда, расчет бронетранспортёрны һәм 50 гә якын дошман хәрби хезмәткәрен юк итә. 1944 елның 8 августында Заршин торак пункты (хәзерге Польшаның Карпат асты воеводствосы Санок повяты) янында, җавап уты белән корал системасына зыян китерелүгә карамастан, Михаил Гришин беренчеләрдән булып торак пунктына бәреп керә һәм көпшә көпшәләре белән 20 гә якын дошман солдатын юк итә. Алга таба һөҗүмдә һәм Сенява авылын (хәзерге Кросно повяты Рыманув гминасы) яулап алганда, экипаж расчетлары белән 2 станоклы пулеметны бастыра һәм дошман пехотасының взводына кадәр юк итә. Полк командиры тарафыннан Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләүгә тәкъдим ителә[1]. 4 нче танк армиясе командующие боерыгы белән 1944 елның 1 сентябрендә II дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә[4].

Сандомир-Силезия һөҗүм операциясе чорында үзйөрешлеләрнең хәрби машинасы бер тапкыр да сафтан чыкмый, билгеләнгән нормативтан тыш 192 мотосәгать эшли. 1945 елның 12 гыйнварыннан 4 февраленә кадәр экипаж Кельце, Конське шәһәрләрен яулап алуда һәм Кёбен торак пункты (хәзерге Хобеня, Түбән Силезия воеводствосының Любин повяты Рудна гминасы) янындагы плацдармны тоту өчен барган сугышларда катнаша. Күрсәтелгән вакыт эчендә экипаж тарафыннан 1 танк, 3 бронетранспортёр, 8 автомашина, 6 ныгытылган ут ноктасы һәм 70 кә якын дошман солдаты юк ителә, шәхсән Михаил Гришин 6 гитлерчыны әсирлеккә ала[1].

СССР Югары Советы Президиумының 1945 елның 10 апрелендәге указы белән, немец илбасарларына каршы көрәш фронтында командованиенең сугышчан биремнәрен үрнәк үтәгәне һәм шул ук вакытта күрсәткән батырлыгы һәм каһарманлыгы өчен гвардия өлкән сержанты Михаил Иван улы Гришин I дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә һәм бу бүләкнең тулы кавалеры була[4].

Бүләкләү турындагы указ имзаланган вакытка Михаил Гришин 1945 елның 13 февралендә Түбән Силезия һөҗүм операциясе барышында Енсдорф авылы (хәзерге вакытта юк, Польшаның Түбән Силезия воеводствосы Любин повяты территориясе) тирәсендә хәбәрсез югала[2].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

  • III дәрәҗә Дан ордены (1944 елның 10 апреле)[4];
  • II дәрәҗә Дан ордены (1944 елның 1 сентябре);
  • I дәрәҗә Дан ордены(1945 елның 10 апреле).

Исемен мәңгеләштерү

  • Михаил Иван улы Гришинның исеме Дан орденының тулы кавалерларына һәм Татарстан Республикасында туганнарга багышланган биографик белешмәлекләргә һәм мемориаль җыентыкларга кертелгән[3].
  • Татарстан Республикасының Ютазы районы Урыссу шәһәр тибындагы бистәсенең Җиңү скверында якташларының скульптур бюстын урнаштыру турында карар кабул ителгән[5].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 Олег Кожухарь. Гришин Михаил Иванович (рус.). Патриотический интернет-проект «Герои страны» (1 гыйнвар 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  2. ↑ 1 2 Министерство обороны Российской Федерации. Гришин Михаил Иванович. Донесение о безвозвратных потерях (рус.). Информационная система «Память народа» (9 май 2015). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  3. ↑ 1 2 Институт Татарской энциклопедии Академии наук Республики Татарстан. Акса-Куль (рус.). Онлайн-энциклопедия Tatarica (1 гыйнвар 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 Министерство обороны Российской Федерации. Гришин Михаил Иванович (рус.). Энциклопедия Минобороны России (15 гыйнвар 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  5. ↑ Юлия Давлетбаева. Бессмертный строй Победы – в Уруссу (рус.). Ютазинская новь (9 май 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.

Әдәбият

  • Полные кавалеры ордена Славы: краткий биографический словарь. — Москва: Воениздат, 2010. — Т. 1.
  • Татарская энциклопедия. — Казань: Институт Татарской энциклопедии Академии наук Республики Татарстан, 2005. — Т. 2 (Г—Й). — С. 656.

Ссылки

«Ил геройлары» халыкара патриотик интернет-проектында  Гришин Михаил Иванович

Төркемнәр