Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Муллаян Сөяргулов

Муллаян (Мулиян) Зыяэтдин улы Сөяргулов (баш. Муллайән Зыяитдин улы Һөйәрғолов; 21 ноябрь 1934, Байназар, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы — 12 декабрь 2025, Уфа) — совет һәм Россия театр һәм кино актёры. Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театры артисты (1959—2025). Башкорт АССРның халык артисты (1986). СССР Театр эшлеклеләре берлеге әгъзасы (1984).

Тәрҗемәи хәле

Муллаян Сөяргулов 1934 елның 21 ноябрендә Башкорт АССРның (хәзерге Башкортстан Республикасы) Бөрҗән районы Байназар авылында крестьян гаиләсендә туа[2].

Балачактан сәнгать белән мавыга, үзешчән сәнгатьтә катнаша. 1954 елда А. В. Луначарский исемендәге Дәүләт театр сәнгате институтының (ГИТИС) актёрлык факультетынына укырга керә. Мәскәүдә К. С. Станиславский системасының дәвамчылары булган күренекле театр педагоглары — Борис Бибиков һәм Ольга Пыжова җитәкчелегендәге Башкорт милли студиясендә белем ала[3].

Институтны тәмамлагач, 1959 елның 17 сентябрендә, Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театры труппасына кабул ителә һәм анда 65 елдан артык хезмәт итә. Бу язу аның хезмәт кенәгәсендә бердәнбер булып кала[3][4].

Муллаян Сөяргулов 2025 елның 12 декабрендә Уфада 92 нче яшендә вафат була[5]. Аның белән хушлашу мәрасиме 14 декабрьдә театрда уза[6][7].

Иҗаты

Театрдагы иҗаты

Муллаян Сөяргуловның төп сәхнә амплуасы — комедия герое. Аның театр сәхнәсендәге дебют эше Н. Ф. Погодинның «Третья патетическая» пьесасы буенча куелган «Ильич тормышы» спектаклендәге Проня роле була (1959)[2].

Башкорт академия драма театрында дистәләгән еллар хезмәт итү дәверендә ул классик һәм милли драматургиядә күптөрле образлар гәүдәләндерә. Аның иң әһәмиятле рольләре арасында:

  • Мокай («Кияү», Х. К. Ибраһимов);
  • Сәлим («Башмагым», Х. К. Ибраһимов);
  • Шәрифьян («Тиле яшьлек», И. А. Абдуллин);
  • Ябагаев («Айгөл иле», М. Кәрим);
  • Талип («Озын-озак балачак», М. Кәрим);
  • Сүрәнчә («Нәркәс», И. Йомаголов);
  • Хөснулла («Галиябану», М. Фәйзи);
  • Бәдретдин («Көнләш, Америка, көнләш!», С. Я. Латыйпов һәм Х. Г. Фатихова);
  • Терешко («Трибунал», А. Е. Макаёнок)[4].

Кинодагы рольләре

Муллаян Сөяргулов шулай ук СССР һәм Россия киносында да төшә. Экранда аңа 1959 елда чыккан дебют фильмы танылу китерә, аны 20 миллионнан артык совет тамашачысы карый.

  • 1959 — «Сусау» (Одесса киностудиясе, реж. Е. Ташков) — Мамед;
  • 1982 — «Кызыл паша» (фильм-спектакль);
  • 2003 — «Әрпеш көне» — эпизод[4].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

  • Башкорт АССРның халык артисты (1986);
  • Башкорт АССРның атказанган артисты (1972);
  • СССР халыкларының театр сәнгате драматургиясе Бөтенроссия фестивале дипломанты (Мәскәү, 1972).

Искәрмәләр

  1. ↑ https://www.kino-teatr.ru/teatr/acter/m/ros/36310/bio/
  2. ↑ 1 2 Суяргулов Муллаян (Мулиян) Зияиитдинович (рус.). Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан» (10 октябрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  3. ↑ 1 2 Муллаян Суяргулов: «Дынк – это значит, что всё хорошо!» (рус.). Вечерняя Уфа (24 февраль 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Умер известный советский актер театра и кино Муллаян Суяргулов (рус.). Российская газета (16 декабрь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  5. ↑ Лейла Аралбаева. В Уфе ушел из жизни старейший актер Башдрамы Муллаян Суяргулов (рус.). ИА «Башинформ» (13 декабрь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 13 декабрь 2025.
  6. ↑ В Уфе ушел из жизни старейший актер Башдрамы Муллаян Суяргулов (рус.). Башинформ (13 декабрь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  7. ↑ В Уфе скончался старейший актер Башкирского драмтеатра Муллаян Суяргулов (рус.). Уфа-новости (13 декабрь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.

Әдәбият

  • Атнабаева З. Яҙмыштар. Ролдәр. Яҙмыштар. — Өфө, 2008. [башк.]

Төркемнәр