Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Мөслим Абдуллин

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Абдуллин фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар


Мөслим Мөкыймь улы Абдуллин (каз. Мүсілім Мүкімұлы Абдуллин, тат. Мөслим Мөкыймь улы Абдуллин; 1 (14) март 1916, Үскәмән, Дала генерал-губернаторлыгы[d] — 7 декабрь 1996, Алматы) — СССР һәм Казакъстан опера җырчысы (лирик тенор). Казакъ ССРның халык артисты (1947).

Тәрҗемәи хәле

Мөслим Абдуллин 1916 елның 14 мартында Усть-Каменогорск шәһәрендә татар эшчеләре гаиләсендә туа. 12 яшеннән, атасы Мөкыйм Абдуллинга ярдәм итеп, игезәк кардәше Ришат белән Белоусовский руднигында арбачы булып эшли башлый[1]. Яшь чакларында, эшләүләренә карамастан, кардәшләр башлангыч мәктәпне тәмамлыйлар.

Музыкаль белемне алар 1933 елда Алматы музыка-драма техникумында алалар. 1936 елда Мөслим П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваториясе каршындагы казакъ студиясенә укырга керә, аны 1939 елда профессор А. И. Вишневскийның вокал сыйныфында уңышлы тәмамлый[2].

Мөслим Абдуллин 1996 елның 7 декабрендә Алматыда 81 нче яшендә вафат була.

Иҗаты

1939 елда, консерваторияне тәмамлагач, Мөслим Абдуллин Абай исемендәге Казакъстан дәүләт академия опера һәм балет театры солисты була. Бу театр сәхнәсендә ул 30 елдан артык (1970 елга кадәр) эшли. Театр карьерасы дәвамында ул 19 төп опера партиясен, шул ук вакытта баритон тавышына ия булган аның кардәше Ришат 23 партияне башкара[3].

Аның иң танылган партияләре арасында:

  • Түлеген («Кыз-Ефәк» операсы, Е. Брусиловский);
  • Кайракбай («Жалбыр», Е. Брусиловский);
  • Балпан («Ер-Таргын», Е. Брусиловский);
  • Азим («Абай», А. Жубанов һәм Л. Хамиди);
  • Серик («Биржан һәм Сара», М. Тулебаев);
  • Таргын («Шагыйрь трагедиясе», М. Тулебаев);
  • Ленский («Евгений Онегин», П. Чайковский).
  • Мөслим һәм Ришат Абдуллиннар Казакъстанда профессиональ вокаль дуэт җырлавына нигез салучылар булып саналалар[3]. Аларның уртак репертуарында рус, казакъ һәм татар композиторларының әсәрләре, шулай ук көнбатыш Европа классикасы була. Мөслим Абдуллин рус композиторларының (Н. Римский-Корсаков, М. Глинка, П. Чайковский) романсларын башкаручы буларак аерым танылу ала[1].

Иҗтимагый эшчәнлеге

Мөслим Абдуллин Казакъ ССРның мәдәни-агарту тормышында актив катнаша. 1965 елдан ул Казакъстан дәүләт концерт берләшмәсенең («Казахконцерт») сәнгать җитәкчесе булып эшли, бөтен республика буенча гастрольләр һәм концерт эшчәнлеген оештыра[4].

Бүләкләре

Истәлеге

  • Алматыда ул 1940—1996 елларда яшәгән йорт диварында мемориаль такта куелган[5].
  • Усть-Каменогорсктагы музыка көллиятенә бертуган Абдуллиннар исеме бирелә[3].

Гаиләсе

  • Хатыны — Камаш Абдуллина[6];
  • Кызы — Галия Абдуллина (1941), улы — Сагнай Абдуллин (1953), музыкант һәм алып баручы[7]

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 Абдуллин Муслим (1916-1996) и Абдуллин Ришат (1916-1988) (рус.). Восточно-Казахстанская областная библиотека имени А.С. Пушкина (1 гыйнвар 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  2. ↑ Абдуллин Муслим Мукимович (рус.). Ассамблея народа Казахстана (29 ноябрь 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 10 фактов о братьях Абдуллиных (рус.). Flash! Независимая газета (5 май 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  4. ↑ АБДУЛЛИН Муслим Мукимович (рус.). Музыкальная энциклопедия (1 гыйнвар 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  5. ↑ Мемориальная доска М. М. Абдуллину, Алматы (рус.). 2ГИС (19 март 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  6. ↑ В нашей семье всем везёт в любви. Ibirzha. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 ноябрь 2017. Архивировано 13 ноябрь 2017 года.
  7. ↑ Сам себе кузнец! Мөрәҗәгать итү датасы: 5 декабрь 2018. Архивировано 5 декабрь 2018 года.

Әдәбият

  • Абдуллин, Муслим Мукимович // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Казахская энциклопедия, 2004. — Т. I. — ISBN 9965-9389-9-7. [CC BY-SA 3.0]
  • Абдуллин М. М. // Музыкальная энциклопедия / под ред. Ю. В. Келдыша. — М.: Советская энциклопедия, Советский композитор, 1973—1982.
  • Мессман Вл. Возрождение песни. — А.-А.: (не указано), 1958. — С. 352—355.
  • Хамиди Л. А., Хамиди Р. Л. Жизнь в искусстве. — А.-А.: (не указано), 1967.

Төркемнәр