Мөһим әйберләр турында сөйләшүләр

Мәктәп программасына мәҗбүри сыйныфтан тыш дәрес кертү турында 2022 елның 20 июнендә «Белем» җәмгыяте утырышында игълан ителә. Уку елы башына Россия Мәгариф министрлыгы укытучылар өчен методик киңәшләр эшли^[1]. Россиядә сыйныф җитәкчеләрен яңа дисциплинага әзерләүнең 700 мәйданчыгы эшли^[2].

«Мөһим әйберләр турында сөйләшүләр» дигән беренче дәресне Россия Президенты Владимир Путин 2022 елның 1 сентябрендә Калининградка эш сәфәре вакытында уздыра. Ачык дәрестә Россиянең төрле шәһәрләреннән килгән фән, мәдәният һәм спорт өлкәсендәге олимпиада һәм бәйгеләрдә җиңүче балалар чакырыла. Дәрес бер генә темага багышланмый. Катнашучылар Президентка алар өчен мөһим вакыйгалар турында сөйлиләр һәм фән, тарих, экология һәм башка темаларга сораулар бирәләр. Дәреснең стенограммасы Россия Президенты сайтында бастырылган^[3].

Бөтен Россия мәктәпләрендә «Мөһим әйберләр турында сөйләшүләр» дигән беренче дәрес уку елының беренче дүшәмбесендә, 5 сентябрьдә уза. Дәрес Белем көненә багышлана. Темалар уку елы ахырына кадәр һәр атнага алдан билгеләнгән, алар арасында тарихи вакыйгалар, танылган шәхесләрнең биографияләре, Россия бәйрәмнәре, Социаль әһәмияткә ия проектлар һәм башкалар бар^[4].

Дәрес материаллары Россия мәгариф академиясенең Мәгарифне үстерү стратегиясе институты тарафыннан эшләнгән^[5]. Дәрес өчен темалар сайлау һәм дәрес планнары фәнни хезмәтләрне, педагогик әдәбиятны һәм норматив-хокукый документларны исәпкә алып төзелгән^[6]. Проектны гамәлгә ашыру белән Балачакны, гаиләне һәм тәрбияне өйрәнү институты  [рус.] (тат. шөгыльләнә.

2024 елдан «Мөһим әйберләр турында сөйләшүләр» балалар бакчаларында 5 яшьтән өлкәнрәк балалар өчен үткәрелә башлый. Әлеге тәкъдим белән балалар бакчалары тәрбиячеләре чыгыш ясый, алар өлкән һәм әзерлек төркемнәрендә башлангыч сыйныф укучылары өчен каралган методикалар буенча дәресләр үткәрәләр һәм балаларның тәкъдим ителгән темаларга кызыксынуын белдерәләр^[7]. Россиядә, беренчеләрдән булып, 2025 елның гыйнварында дәресне Вологда балалар бакчалары кертә^[8].

2025 елның 1 сентябрендә Россия Мәгариф министрлыгы «Мөһим сөйләшүләр» программасын балалар бакчалары тәрбияләнүчеләре өчен 22 төбәктә апробацияләүне башлый^[9][10].

Дәресләр атнага бер тапкыр, беренче дәрес буларак, дүшәмбе көнне үткәрелергә тиеш. Дәрес 1 — 11 сыйныф укучылары өчен мәҗбүри. Һәр дәрес Россия гимныннан һәм Дәүләт флагы күтәрүдән башлана.

Һәр дәрес өчен методик материаллар эшләнгән. Укучыларның яшенә карап, алар 5 категориягә бүленә: 1 — 2 сыйныфлар өчен, 3 ― 4 сыйныфлар өчен, 5 — 7 ссыйныфлар өчен, 8 — 9 сыйныфлар өчен, 10 — 11 сыйныфлар өчен. Шулай ук урта һөнәри белем бирү көллиятләре өчен эшләнгән материаллар категориясе дә бар^[11].

Һәр категориягә сценарий һәм методик материаллар, видеороликлар, презентация һәм плакатлар керә, аны дәрес өчен заставка буларак кулланырга мөмкин. Өлкән укучылар өчен өстәмә материаллар да каралган. Укучылар белән видео карау, интерактив бирем үтәү һәм дәресне дискуссия белән тәмамлау күздә тотыла. Дәресне тәкъдим ителгән сценарий һәм материалларны ярдәмендә, яисә иҗади якын килеп уздыру — укытучы карамагында^[4].

Күп темалар буенча сайланган темаларда эксперт булган федераль спикерлар белән видеолар эшләнгән. «Россия легендалары» темасы буенча Дәүләт Думасы Рәисе урынбасары Петр Толстой, «Волонтерлар көне» темасы буенча — «Картлык шатлыкка» (рус. «Старость в радость») фондына нигез салучы Елизавета Олескина, «Россия — сәламәт ил» темасы буенча — олимпия чемпионы Максим Траньков чыгыш ясый. Видео диалог формасында язылган: спикерлар балаларның сорауларына җавап бирә^[4].

Дәресләргә материалларны «Мөһим әйберләр турында сөйләшүләр» рәсми сайтында урнаштыралар. Йөкләп алу өчен барлык материаллар, шул исәптән узган елларның архив материаллары, да бар.

2025 елга Россиядә «Мөһим әйберләр турында сөйләшүләр» дигән 105 дәрес узган, аларда 20 миллионнан артык укучы катнашкан. Федераль спикерлар буларак 120 җәмәгать эшлеклесе һәм федераль ведомство вәкилләре чыгыш ясаган. Уку-укыту материалларын әзерләүдә Россиянең әйдәп баручы компанияләре: Россия тимер юллары, Росатом, Саклык банкы, Первый канал, Артек, Россия хәрби-тарихи җәмгыяте һәм башкалар катнаша.

Проектның социаль әһәмиятен исәпкә алып, ел саен үткәрелә торган «Мөһим әйберләр турында сөйләшүләр» Бөтенроссия премиясен гамәлгә куярга дигән кабул ителә. Премия кысаларында бүләкләү дүрт номинация буенча каралган:

• Елның иң яхшы интервьюсы;
• Видеоанонсларның иң яхшы алып баручысы;
• Партнерлардан иң яхшы дәресләр;
• «Беренчеләр. Мөһим әйберләр турында сөйләшүләр» сериалының иң яхшы актёры.

Педагоглар өчен «Мөһим сөйләшү тудырып» махсус номинациясе булдырылган. Бәйгедә дәресләрнең авторлык эшләнмәләре, методик материаллар, дәрес дискуссияләренең видеоязмалары катнаша ала.

Жюри составына Тәрбия, гаилә һәм балалар институты хезмәткәрләре, Бөтенроссия ата-аналар комитеты вәкилләре һәм «Кеше тәрбияләү» бәйгесе финалистлары керә^[12].