Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Рөстәм Ибәтуллин

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Ибәтуллин фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Рөстәм Хәмит улы Ибәтуллин (рус. Рустам Хамитович Ибатуллин; 6 декабрь 1931, Иске Баграж, Чирмешән районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 23 март 2016, Бөгелмә, Татарстан Республикасы) — совет һәм Россия инженеры-нефтьчесе, нефть тармагы предприятиеләре җитәкчесе, техник фәннәр кандидаты (1966)[1]. 1978—1997 елларда — «ТатНИПИнефть» директоры. Татарстан АССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1991), Россия Федерациясенең атказанган нефть һәм газ сәнәгате хезмәткәре (1997), Татарстан Республикасының фән һәм техника өлкәсендәге дәүләт премиясе лауреаты (2006), Бөгелмәнең мактаулы гражданины (2006)[2][3].

Тормыш юлы

1931 елның 6 декабрендә Татарстан АССРның Беренче Май районына кергән Иске Баграж авылында туган (1963 елның 1 февраленнән авыл Әлмәт районына карый; 2010 елның 1 июленә кадәр ул Иске Баграж-Елхово дип аталган, шуннан соң Елхово (Елхау) дип үзгәртелгән)[4]. 1955 елда Уфа нефть институтын тәмамлый[3].

1949—1950 елларда Бөгелмә шәһәрендә шәһәрара телефон станциясе күзәтчесе булып эшли. 1955 елда Татарстан АССРның бораулау оешмаларында эшли башлый: 2 нче бораулау конторасының бораулаучы ярдәмчесе, бораулау мастеры һәм өлкән смена инженеры-диспетчеры була. 1958—1963 елларда Лениногорск шәһәрендәге «Татбурнефть» трестының җитештерү-техник бүлеге өлкән инженеры һәм башлыгы вазифаларын били. 1963—1964 елларда «Альметьевбурнефть» трестының техник бүлеген, 1964—1965 елларда — «Татнефть» җитештерү берләшмәсенең бораулау бүлеген җитәкли[5].

1965—1968 елларда «Татбурнефть» трестының баш инженеры, ә 1968—1978 елларда — «Альметьевбурнефть» тресты идарәчесе һәм бораулау эшләре идарәсе башлыгы була[5]. 1966 елда аңа техник фәннәр кандидаты гыйльми дәрәҗәсе бирелә[2].

1978 елда Ибәтуллин Татарстан нефть фәнни-тикшеренү һәм проект институтын — «ТатНИПИнефть»не җитәкли. Аның җитәкчелегендә институт скважиналар төзү сыйфатын күтәрү, катлаулыклар зоналарын изоляцияләү, бораулау тизлеген һәм бораулау эшләренең нәтиҗәлелеген арттыру белән шөгыльләнә. Ибәтуллин эшләгән елларда институтта шулай ук нефть запасларын арттыру, ятмаларны эшкәртүне камилләштерү, проект документларын әзерләү һәм «Татнефть»нең тышкы икътисади элемтәләрен үстерү мәсьәләләре хәл ителә. 1997 елда ул институт директоры урынбасары була, ә 2000—2010 елларда «ТатНИПИнефть» дирекциясенең тышкы икътисади элемтәләр буенча киңәшчесе булып эшли[5].

Гаиләсе

Улы — Ибәтуллин Равил Рөстәм улы[6].

Фәнни һәм иҗтимагый эшчәнлеге

Ибәтуллин тикшеренүләренең төп юнәлешләре булып техника һәм бораулау технологиясе, шул исәптән катламнарны аеру һәм скважиналар төзегәндә утырмаларга каршы көрәш тора[2]. Ул 160 ка якын фәнни хезмәт, шул исәптән монографияләр бастыра һәм илебезнең һәм чит илләрнең патентлары белән якланган уйлап табулар авторы була[2][5].

Ибәтуллин СССР Нефть һәм газ сәнәгате министрлыгының фәнни-техник советына керә, СССР Фән һәм техника буенча дәүләт комитеты һәм РСФСР Педагогика җәмгыятенең Үзәк советы эшендә катнаша. Лениногорск һәм Бөгелмә шәһәр советлары депутаты итеп сайлана[2].

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

Ибәтуллин түбәндәге бүләкләргә һәм исемнәргә лаек була[2][5]:

  • Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (1971);
  • «СССР нефть сәнәгате отличнигы» билгесе (1972);
  • Октябрь Революциясе ордены (1974);
  • Ленин ордены (1978);
  • СССР Нефть сәнәгате министрлыгының мактаулы нефтьчесе (1978);
  • Халыклар Дуслыгы ордены (1986);
  • Татарстан АССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1991);
  • Россия Федерациясенең атказанган нефть һәм газ сәнәгате хезмәткәре (1997)[7];
  • Татарстан Республикасының фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт премиясе (2006) — махсус киңәя торган торбалар кулланып нефть һәм газ скважиналарын ныгыту технологияләрен һәм техник чараларын эшләгән һәм гамәлгә керткән өчен авторлар коллективы составында[8];
  • Бөгелмә шәһәренең мактаулы гражданины (2006)[2];
  • «Фидакарь хезмәт өчен. Владимир Ильич Ленинның тууына 100 ел тулу уңаеннан» медале.

Хәтер

2021 елның 12 октябрендә Бөгелмәдәге «ТатНИПИнефть» институты бинасында Рөстәм Ибәтуллинга мемориаль такта ачыла[6].

Искәрмәләр

  1. ↑ Ибатуллин Рустам Хамитович. Кандидат технических наук, заслуженный деятель науки и техники ТАССР, директор ТатНИПИнефти (1978-1997) (рус.). tat.center. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Ибатуллин Рустам Хамитович (рус.). Альметьевская энциклопедия. ПАО «Татнефть». Мөрәҗәгать итү датасы: 9 сентябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 Ибатуллин Рустам Хамитович (рус.). Татарская энциклопедия TATARICA. Институт Татарской энциклопедии и регионоведения Академии наук Республики Татарстан. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 сентябрь 2026.
  4. ↑ Елхово (рус.). Татарская энциклопедия TATARICA. Институт Татарской энциклопедии и регионоведения Академии наук Республики Татарстан. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 сентябрь 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 5 Директора института (рус.). ТатНИПИнефть. ПАО «Татнефть». Мөрәҗәгать итү датасы: 9 сентябрь 2026. Архивировано 30 ноябрь 2021 года.
  6. ↑ 1 2 В Бугульме открыли памятные доски бывшим руководителям научного института «ТатНИПИнефть» (рус.). Официальный сайт Бугульминского муниципального района (12 октябрь 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 сентябрь 2026.
  7. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 14 июня 1997 года № 604 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» (рус.). Официальный интернет-портал правовой информации (14 июнь 1997). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 сентябрь 2026.
  8. ↑ Лауреаты Государственных премий Республики Татарстан в области науки и техники 2006 года (рус.). Академия наук Республики Татарстан (20 декабрь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 сентябрь 2026.

Сылтамалар

Төркемнәр