Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Сәлимхан Әхмәтханов

Сәлимхан Миңнехан улы Әхмәтханов (рус. Салимхан Миннеханович Ахметханов; 1 декабрь 1949, Сарман районы, Татарстан АССР — 14 апрель 2006) — СССР һәм Россия дәүләт, сәяси һәм хуҗалык эшлеклесе, агросәнәгать комплексын оештыручы, Сарман районының «Петровский» агрофирмасы (совхозы) генераль директоры (1987—2000), Россия Федерациясе халык депутаты (1990—1993), Татарстан Республикасы Дәүләт Советының I чакырылыш депутаты (1995—2000), Россия Федерациясе Федераль Җыенының Дәүләт Думасының III чакырылыш депутаты (1999—2003). Россия Федерациясенең атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре (1995)[1].

Тәрҗемәи хәле

Сәлимхан Әхмәтханов 1949 елның 1 декабрендә Татарстан АССРның Сарман районы Саклаубаш авылында (хәзерге — Татарстан Республикасы Сарман районының Саклаубаш авылы) туа. Милләте — татар[2].

Хезмәт эшчәнлеген 1966 елда Сарман районының «Тукай» совхозында башлый: 1973 елга кадәр төзелеш бригадасында ташчы, тракторчы, слесарь-ремонтчы, бухгалтер һәм бүлекчә механигы булып эшли[3].

1977 елда Казан авыл хуҗалыгы институтының (хәзерге — Казан ДАУ) авыл хуҗалыгын механикалаштыру факультетын «инженер-механик» белгечлеге буенча тәмамлый[4]. 1993 елда Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Мәскәү Халык хуҗалыгы академиясен «югары категорияле менеджер» белгечлеге буенча тәмамлый[2].

1973 елдан 1986 елга кадәр ТАССР Сарман районының «Шуган» совхозында баш инженер, аннары директор булып эшли, аның җитәкчелегендә авылда торак һәм җитештерү-социаль инфраструктура төзелеше актив алып барыла[2].

1986—1987 елларда — Татарстан АССР Яңа Чишмә районы халык депутатлары Советы башкарма комитеты рәисе урынбасары[2].

1987 елдан 2000 елга кадәр Сарман районының «Петровский» (Петровский Завод бистәсе) агросәнәгать предприятиесе белән җитәкчелек итә: совхоз директоры (1987—1989), 1989 елдан — агрофирманың генераль директоры, 1993 елдан — «„Петровский“ агрофирмасы» холдинг компаниясе президенты[2].

Сәлимхан Әхмәтханов җитәкчелегендә «Петровский» совхозы алдынгы холдинг агрофирмасы итеп үзгәртелә һәм Татарстан Республикасының йомык җитештерү, авыл хуҗалыгы продукциясен тирәнтен эшкәртү һәм сату циклына ия булган иң эре һәм рентабельле агросәнәгать берләшмәләренең берсенә әверелә[3].

Хуҗалыкта бөртекле һәм терлек азыгы культураларын үстерүнең индустриаль технологияләре кертелә, заманча терлекчелек комплекслары төзелә, спирт заводы модернизацияләнә, ит һәм сөт продукциясен эшкәртү буенча үз базасы булдырыла, шулай ук авылда зур күләмле социаль һәм юл төзелеше эшләре җәелдерелә[3][1].

2006 елның 14 апрелендә 57 нче яшендә Саклаубаш авылында вафат була[2], авыл зиратында җирләнгән.

Сәяси эшчәнлеге

Россия Федерациясенең һәм Татарстан Республикасының закон чыгару һәм вәкиллекле дәүләт хакимияте органнарына сайлана:

  • 1990—1993 елларда — 868 нче Сарман территориаль сайлау округыннан РСФСР / Россия Федерациясе халык депутаты, РФ Югары Советы әгъзасы, Югары Советның авылны социаль үстерү, аграр мәсьәләләр һәм азык-төлек комитеты әгъзасы. «Аграр союз» парламент фракциясе составына керә һәм РСФСР халык депутатлары съездының Хисап комиссиясе әгъзасы итеп сайлана[3];
  • 1995—2000 елларда — Татарстан Республикасы Дәүләт Советының I чакырылыш депутаты[2];
  • 1999 елның 19 декабрендә мөстәкыйль кандидат буларак катнаша һәм 24 нче Яр Чаллы бермандатлы сайлау округы (Татарстан Республикасы) буенча Россия Федерациясе Федераль Җыенының Дәүләт Думасының III чакырылыш депутаты итеп сайлана. Депутат вәкаләтләрен 2003 елның декабренә кадәр үти. Дәүләт Думасында «Халык депутаты» депутатлар төркеме составына керә, Дәүләт Думасының Экология комитеты һәм Аграр мәсьәләләр комитеты әгъзасы була[5].

Иҗтимагый эшчәнлеге

  • Җир мөнәсәбәтләрен көйләү, авыл хуҗалыгы җитештерүчеләренә салым салу һәм аграр территорияләрнең экологик куркынычсызлыгы буенча федераль закон проектларын эшләүдә һәм кабул итүдә катнаша[5].
  • Татарстан Республикасы Агросәнәгатьчеләр берлеге идарәсе һәм Идел буе фермер хуҗалыклары һәм авыл хуҗалыгы кооперативлары ассоциациясе составына керә.
  • Сарман районы мәктәпләренә, мәдәният оешмаларына һәм авыл мәчетләренә системалы рәвештә хәйрия ярдәме күрсәтә[2].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

  • Россия Федерациясенең атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре (1995 елның 27 феврале)[1] — авыл хуҗалыгы өлкәсендәге казанышлары һәм күпьеллык намуслы хезмәте өчен.
  • Татарстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре[2];
  • «Хөрмәт Билгесе» ордены;
  • «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале (2005);
  • Россия Федерациясе Федераль Җыены Дәүләт Думасының Мактау грамотасы[5].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Президент Российской Федерации. Указ Президента Российской Федерации от 27 февраля 1995 года № 215 «О присвоении почётных званий Российской Федерации» (рус.). Официальный сетевой ресурс Президента России (27 февраль 1995). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Институт Татарской энциклопедии и регионоведения АН РТ. Ахметханов Салимхан Миннеханович (рус.). Электронная версия Татарской энциклопедии TATARICA (1 гыйнвар 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 Издательский дом «Коммерсантъ». Справочник депутатов Государственной Думы: Ахметханов Салимхан Миннеханович (рус.). Журнал «Коммерсантъ Власть» (25 гыйнвар 2000). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 август 2026.
  4. ↑ Казанский государственный аграрный университет. Выдающиеся выпускники Института механизации и технического сервиса: Ахметханов Салимхан Миннеханович (рус.). Официальный сайт Казанского ГАУ (6 октябрь 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 август 2026.
  5. ↑ 1 2 3 Государственная Дума Федерального Собрания Российской Федерации. Депутаты Государственной Думы III созыва: Ахметханов Салимхан Миннеханович (рус.). Официальный сайт Государственной Думы РФ (29 декабрь 2003). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 август 2026.

Әдәбият

  • Государственная Дума России: 1906—2006 / отв. ред. В. В. Шелохаев. — М.: РОССПЭН, 2006. — Т. 2. — С. 36. — ISBN 5-8243-0739-3.
  • Сарман районы энциклопедиясе / төз. Д. Гарифуллин. — Чаллы: Идел-йорт, 2010. — Т. 1. — 38 с.
  • Татарская энциклопедия / гл. ред. М. Х. Хасанов. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2002. — Т. 1. — С. 248. — ISBN 5-85247-035-X.

Сылтамалар

Төркемнәр