Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Сәмәркандка эшелон (роман)

«Сәмәркандка эшелон» (рус. Эшелон на Самарканд) ― язучы Гүзәл Яхинаның 2021 елның мартында нәшер ителгән романы. Идел буендагы ачлыкта биш йөз баланы коткару турында бәян итә[1].

Сюжет

Романда вакыйгалар 1923 елда балаларны Идел буендагы ачлыктан көньякка алып баручы «Дзержинский поезды»ның берсендә бара[2][3]. Эшелон Казаннан Сәмәркандка бара, аның белән ватандашлар сугышы ветераны яшь һәм йомшак холыклы Деев һәм принципиаль, катгый «балалар комиссары» «юбка кигән ир» Белая җитәкчелек итә. Алар – капма-каршы ике шәхес. Гомуми максат ― балаларны коткару ― күпмедер вакытка аларны якын кешеләр һәм союздашлар итә. Азык-төлек, дарулар эзләү, яңа туган сабый өчен имезүче табу, чүлдә адашып йрүләр, бандитлар белән бәрелешү кебек вакыйгалар әсәрне героик мифка охшата [4].

Китап динамик сюжеты белән аерылып тора, Яхина үзе интервьюларының берсендә аны «кызыл истерн» дип атый[5].

Роман документаль чыганакларга: тарихчыларның хезмәтләренә, крестьян хатларына, ЧК ведомство эчендәге хат алышуга, балалар йортларыннан һәм кабул итү нокталарыннан калган документларга, газеталарга, мемуар китапларга, сукбайлар, ачлыкны бетерү, эвакуация белән шөгыльләнгәннәрнең истәлекләренә нигезләнә[6].

Нәшер ителү һәм кабул итү

«Сәмәркандка эшелон» 2021 елның 9 мартында дөнья күрә [7]. Яхина инде «Зур китап» һәм «Ясная Поляна» кебек дәрәҗәле премияләр лауреаты булу сәбәпле, аның өченче романы да иң көтелгән әдәбият яңалыкларына кертелгән[8][9][10]. Китап чыккач, тәнкыйтьчеләр Яхинаның беренче ике романы белән чагыштырганда, роман теле яхшы якка үзгәрүне ассызыклый[11], китапның кинематографик булуына игътибар итә, 1920-еллар Совет прозасы әсәрләренә сылтамалар булуны билгеләп үтә. Елена Костюковичны «Эшелон» хәтта камиллеге белән таң калдырган [12]. Тәнкыйтьчеләр романның җитешсезлекләре дип, ач торучы балалар темасын артык эксплуатацияләүне, күп кенә икенче дәрәҗә персонаж образларының начар ачылуын атый[5]. Автор тарихи чынбарлыкны белмәүдә (Идел буенда ачлык 1922 елның көзенә тәмамлана) һәм плагиатта гаепләнә: Самар тарихчысы―туган якны өйрәнүче социология фәннәре кандидаты Григорий Циденков «Эшелон»ның аның блогындагы материаллардан алынган тупланма булуын белдергән [13][14][15].

Билгеле булганча, режиссер Алексей Учитель китапны экранизацияләү хокукын сатып алган[5].

Сылтамалар

Шулай ук карагыз

Искәрмәләр

  1. ↑ «Не получается писать о современности»: с амурчанами пообщалась Гузель Яхина (рус.). ampravda.ru (10 декабрь 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 28 февраль 2021.
  2. ↑ Наталья Лебедева. Новый роман Гузель Яхиной «Эшелон на Самарканд» выйдет в марте (рус.). Российская газета (1 февраль 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 5 февраль 2021.
  3. ↑ Максим Мамлыга. «Эшелон на Самарканд»: фрагмент нового романа Гузель Яхиной о страшном голоде в Поволжье 1920-х годов [неопр.]. Журнал Esquire (21 февраля). Мөрәҗәгать итү датасы: 28 февраль 2021.
  4. ↑ «Эшелон на Самарканд» — новая книга Гузель Яхиной. ast.ru, 01.02.2021
  5. ↑ 1 2 3 Каким получился новый роман Гузель Яхиной «Эшелон на Самарканд»
  6. ↑ Гузель Яхина ответила на обвинения в плагиате (рус.). РИА Новости (11 март 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 11 март 2021.
  7. ↑ Гузель Яхина выпустит новый исторический роман [неопр.]. Издательство AST. Мөрәҗәгать итү датасы: 5 февраль 2021.
  8. ↑ Новый роман Гузель Яхиной «Эшелон на Самарканд» выйдет в марте
  9. ↑ Новый роман Гузели Яхиной «Эшелон на Самарканд» выйдет весной
  10. ↑ «Эшелон на Самарканд» – новый роман Гузель Яхиной (рус.). Радио Sputnik (20210102T0845). Мөрәҗәгать итү датасы: 28 февраль 2021.
  11. ↑ «Эшелон на Самарканд» как испытание. Каким оказался новый роман автора «Зулейхи…»
  12. ↑ «Поражает совершенством». Вышел новый роман Гузель Яхиной «Эшелон на Самарканд»
  13. ↑ Антиплагиат Гузели Яхиной
  14. ↑ Гузель Яхину обвинили в плагиате и незнании истории за «Эшелон на Самарканд». Писательница ответила
  15. ↑ Андрей Сидорчик. Сомнительный «Эшелон». Автора «Зулейхи» заподозрили в плагиате. aif.ru (11 март 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 11 март 2021.

Төркемнәр