Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Фирдәвес Әхтәмова

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Әхтәмова фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Фирдәвес Каюм кызы Әхтәмова (рус. Фирдаус Каюмовна Ахтямова; 21 июль 1939, Лаеш районы, Татарстан АССР — 22 февраль 2012, Казан) — Совет чоры һәм Россия татар театры һәм киносы актрисасы. Татарстан Республикасының халык артисты (1996), ТАССРның атказанган артисты (1989).

Тәрҗемәи хәле

1939 елның 21 июлендә Татарстан АССРның Лаеш районы, Яушыйк авылында туа[1]. Әтисе Бөек Ватан сугышы елларында һәлак була[2].

Урта мәктәпне тәмамлагач, 1956 елда ул Мәскәүдә конкурс сынауларын уза һәм М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы студенты була. Югары уку йортының татар курсында белем ала. 1961 елда, югары һөнәри белем турында диплом алгач, Казандагы Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры труппасына кабул ителә[3].

Актриса 2012 елның 22 февралендә, 73 нче яшендә, озакка сузылган каты авырудан соң вафат була. Соңгы васыяте буенча, Татарстан Республикасының Әтнә районында ире янында җирләнә[4].

Иҗаты

Галиәсгар Камал исемендәге Татар академия театрында Фирдәвес Әхтәмова ярты гасырдан артык эшли. Театр тәнкыйтьчеләре аны ачык чагылган характерлы актриса буларак сыйфатлыйлар. Аның иҗади багажында милли һәм рус драматурглары пьесалары буенча куелган спектакльләрдә дистәләгән рольләре бар.

Әхтәмова карьерасында кинематограф аерым урын алып тора. Аңа иң зур танылуны язучы Аяз Гыйләҗев әсәрләре буенча төшерелгән режиссёр Юрий Фетингның «Бибинур» (2010) фильмындагы төп роль китерә. Картинада ул ташландык авылда гомерен уздырып ятучы һәм үз тормышындагы вакыйгаларны искә төшерүче ялгыз карчык ролен башкара. Актрисаның эше халыкара кинофестивальләр жюрисе тарафыннан югары бәяләнә[4].

Театрдагы рольләре

Казан сәхнәсендә актриса күп образлар тудыра[5][4]:

  • Рапиях — «Фаҗигале юлда» (А. Муис);
  • Мәйсәрә — «Американ» (К. Тинчурин);
  • Фатыйма — «Сүнгән йолдызлар» (К. Тинчурин);
  • Зөһрә — «Назлы кияү» (К. Тинчурин);
  • Шәмси әби — «Казан сөлгесе» (К. Тинчурин);
  • Розалия — «Соңгы хат» (Х. Вахит);
  • Липочка — «Агай-эне ак мыек» (А. Островский);
  • Софья — «Бер төн» (Б. Горбатов);
  • Эльмира — «Дуслар җыелган җирдә» (Т. Миңнуллин);
  • Эльмира — «Хушыгыз!» (Т. Миңнуллин);
  • Алтынчәч — «Әниләр һәм бәбиләр» (Т. Миңнуллин);
  • Хатын — «Бичура» (М. Гыйләҗев);
  • Фатыйма — «Өчәү юлга чыктык» (Р. Батулла);
  • Җәмилә — «Бәхетсез егет» (Г. Камал);
  • Биби — «Беренче театр» (Г. Камал);
  • Абруй — «Мәхәббәт турында сөйләшик» (И. Зәйниев).

Фильмография

  • 2010 — Бибинур — Бибинур (төп роль);
  • 2004 — Неотложка — Анинаның табынучысы.

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

Гаиләсе

Кияүдә булган. Кызы — Айгөл Әхтәмова[6][7].

Искәрмәләр

  1. ↑ Фирдәвес Әхтәмова. Intertat. Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
  2. ↑ Фирдаус Каюмовна Ахтямова (рус.). Портал муниципальных образований Республики Татарстан. Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
  3. ↑ 1 2 Ахтямова Фирдаус Каюмовна (рус.). Татарская онлайн-энциклопедия Tatarica. Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 Ушла из жизни народная артистка РТ Фирдаус Ахтямова. Татар-информ (21 февраль 2012).
  5. ↑ Фирдаус Ахтямова: биография, театральные работы (рус.). Кино-Театр.Ру. Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
  6. ↑ Фирдаус Ахтямова играла настоящую татарскую женщину (рус.). Казанские ведомости (26 июль 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
  7. ↑ Фирдаус Ахтямова: Теперь у меня другие ценности... (рус.). Исламский портал (18 апрель 2011). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.

Әдәбият

  • Ахтямова Фирдаус Каюмовна // Народные артисты / сост. И. Илялова. — Казань: Татарское книжное издательство, 1980.

Сылтамалар

Төркемнәр