Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Флёра Сөләйманова

Флера Зыятдин кызы Сөләйманова (рус. Флёра Зиятдиновна Сулейманова; 10 март 1939, Иске Барыш, Татарстан АССР — 14 сентябрь 2023, Казан) — совет һәм россия татар җырчысы, халык җырларын һәм татар, казакъ композиторлары әсәрләрен башкаручы. Татарстан АССРның атказанган артисты (1983), Татарстан Республикасының халык артисты (2006)[2][3][4][5][1].

Тормыш юлы

1939 елның 10 мартында Татарстан АССРның Кама Тамагы районы Иске Барыш авылында күп балалы крестьян гаиләсендә туган. Бөек Ватан сугышы елларында фронтка киткән әтисен югалта, тиздән әнисе дә вафат була[6].

1955 елда уналты яшендә Казанга күчеп килә, анда Казан киез-итек комбинатына эшче булып урнаша һәм бер үк вакытта кичке урта мәктәпне тәмамлый. Башкаручының вокаль сәләтен татар композиторы Сара Садыйкова күреп ала, ул аңа профессиональ җырчылык күнекмәләрен үстерергә киңәш итә һәм шәһәрнең үзешчән коллективларында сәхнә эшчәнлеген башларга ярдәм итә[7].

1950 нче еллар ахырында Казакъ ССРына эшкә китә, анда казакъ телен, җирле халыкның музыкаль мәдәниятен һәм милли авторларның әсәрләрен үзләштереп, профессиональ һәм һәвәскәр ансамбльләрдә чыгыш ясый. 1966 елда Казанга кайта, ә 1971 елдан Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясенең эстрада бүлеге солисты булып эшли, филармония коллективында ике дистә елдан артык хезмәт куя[8].

2023 елның 14 сентябрендә Казанда, озакка сузылган каты авырудан соң, 85 нче яшендә вафат була. Хушлашу 2023 елның 15 сентябрендә «Әл-Мәрҗани» мәчетендә үтә, Казандагы «Курган» зиратында мәдәният эшлеклеләре аллеясында җирләнгән[9].

Иҗаты

Җырчы репертуарының нигезен тирән лирик-драматик эчтәлекле татар халык җырлары («моң»), шулай ук совет татар һәм казакъ композиторларының әсәрләре тәшкил итә. Башкару манерасына тавыш чыгаруның табигыйлеге, үтә күренмәлелек һәм традицион милли мелизмнарны саклау хас була, ә җырчының дискографиясе «Мелодия» Бөтенсоюз грамзапись фирмасында яздырылган пластинкаларны үз эченә ала[10].

Җырчыга казакъ композиторы Шәмши Калдаяковның Гафу Каирбеков шигыренә язылган «Ана туралы жыр» («Ана турында җыр») җырын профессиональ сәхнәдә беренче тапкыр башкару киң танылу китерә. Җырчы композицияне Казакъстаннан Казанга алып кайта, биредә ул шагыйрь Сибгат Хәким тәрҗемәсендә «Әниемә» исеме белән таныла һәм артистканың визит карточкасына әверелә[11].

Иҗтимагый эшчәнлеге

Татарстан Республикасының мәдәни-мәгърифәти программаларында, хезмәт ветераннары өчен хәйрия концертларында һәм татар җыр мирасын һәм фольклор җыр традицияләрен саклауга юнәлтелгән яшьләр белән иҗади очрашуларда катнаша[12].

Шәхси тормышы

1988 елда Габдулхак Асеевка (2009 елда вафат була) кияүгә чыга. Аның мәрхүмә хатыны Рәисә[13] Татар дәүләт филармониясендә җырлый һәм телевидениедә эшли. Вафатыннан соң, аның өч балигъ булмаган баласын Флёра Сөләйманова үз тәрбиясенә ала, аларны һәм алты оныгын үстерә[6][12][14].

Сәхнәдәшләре аның тыйнаклыгын һәм оялчанлыгын билгеләп үтә, җырчы концерт мәйданчыкларына карата беркайчан да аерым таләпләр куймый[15].

Бүләкләре

Хәтер

  • 2024 елда җырчының туган авылы Иске Барышта аның истәлегенә багышланган мәгълүмат тактасы куела[18].
  • 2024 елның 11 мартында Филармония сәхнәсендә Флёра Сөләйманова истәлегенә «Әниемә» дип аталган концерт уза[19].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 «Природный самородок с чистой душой»: ушла из жизни певица Флёра Сулейманова (рус.). БИЗНЕС Online (14 сентябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 сентябрь 2023.
  2. ↑ Ушла из жизни народная артистка Республики Татарстан Сулейманова Флюра Зиатдиновна (рус.). Министерство культуры Республики Татарстан (14 сентябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  3. ↑ Скончалась народная артистка Татарстана Флёра Сулейманова. БИЗНЕС Online. Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
  4. ↑ Народная артистка Татарстана Флёра Сулейманова скончалась в возрасте 84 лет (рус.). tnv.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 17 сентябрь 2023.
  5. ↑ На 85 году жизни скончалась народная артистка Татарстана Флёра Сулейманова — Реальное время (рус.). m.realnoevremya.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 17 сентябрь 2023.
  6. ↑ 1 2 Флюра Сулейманова: «Когда у тебя есть родные братья и сестры, горечь сиротства не так сильно заметна» (рус.). Миллиард.Татар (14 сентябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  7. ↑ Альфред Мухаметрахимов. «Природный самородок с чистой душой»: ушла из жизни певица Флера Сулейманова (рус.). БИЗНЕС Online (14 сентябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  8. ↑ В Татарстане умерла народная певица Флера Сулейманова (рус.). Челнинские известия (14 сентябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  9. ↑ Радиф Кашапов. «Ценность «моң» Флеры Сулеймановой в том, что это печальный «моң» (рус.). Реальное время (16 сентябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  10. ↑ Умерла знаменитая татарская певица Флера Сулейманова (рус.). БИЗНЕС Online (14 сентябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  11. ↑ Зиля Мубаракшина. «Әниемә» Флёры Сулеймановой: казахская песня, ставшая своей для татарского народа (рус.). Татар-информ (5 апрель 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  12. ↑ 1 2 «Казахский композитор Шамши Калдаяков нашел Флеру Сулейманову и предложил ей песню» (рус.). Миллиард.Татар (22 сентябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  13. ↑ Как провожали в последний путь народную певицу Флеру Сулейманову. Реальное время. Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
  14. ↑ «Она была очень скромной, не любила, когда ее хвалили»: как провожали Флеру Сулейманову. БИЗНЕС Online. Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
  15. ↑ Автор Флюра Сөләйманова: «Тормышым хакында кычкырып сөйләп йөрмәдем» [неопр.]. Журнал «СӘХНӘ» (16 март 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 сентябрь 2023.
  16. ↑ Рузиля Мухаметова. На сцене филармонии вручили II Республиканскую премию имени Ильгама Шакирова (рус.). Татар-информ (31 май 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  17. ↑ Премия TMTV: выбраны лучшие татарские исполнители (рус.). Казанские ведомости (21 апрель 2017). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  18. ↑ В Камско-Устьинском районе увековечили память народной артистки Татарстана. Камско-Устьинский муниципальный район. Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
  19. ↑ Концерт памяти Флёры Сулеймановой «Әниемә». VK.com. Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.

Әдәбият

  • Халитов З. Г. Татарская эстрада: история и исполнители. — Казань: Татарское книжное издательство, 2008. — 224 с. — ISBN 978-5-298-01645-2.;
  • Садыкова С. Г. Мои песни — моя жизнь. — Казань: Матбугат йорты, 2001. — 192 с. — ISBN 5-89120-176-8.

Сылтамалар

Төркемнәр