Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Шамил Бикчурин

Бу терминның башка аңлатмалары да бар, аларны карау өчен Бикчурин битенә күчегез.

Шамил Мотыйгулла улы Бикчурин (тат. Шамил Мотыйгулла улы Бикчурин, 3 гыйнвар 1928, Әлмәт районы, Татарстан АССР — 16 гыйнвар 1991, Лениногорск, Татарстан) — язучы, драматург, журналист. РСФСРның атказанган мәдәният хезмәткәре, СССР Язучылар берлеге әгъзасы.

Тәрҗемәи хәле

1928 елның 3 гыйнварында Миңлебай авылында (Татарстан АССР) крестьян гаиләсендә туа. Әлмәт урта мәктәбен тәмамлап, Казанга күченгәч, театр өлкәсендә көчен сыный: Казан театр училищесында укый һәм бер ел дәвамында Әлмәт драма театрында эшли.

1948-1952 елларда армиядә хезмәт итә, анда авиамеханик белгечлеген үзләштерә. Демобилизациядән соң, Әлмәткә кайта, тәрбияче, аннары төзүче булып эшли.

Аның әдәби юлы 1958 елда «Завет Ильича» газетында башлана. 1962 елда ук ул СССР Язучылар берлегенә кабул ителә, 1965—1967 елларда Мәскәүдәге Югары әдәби курсларда үзенең квалификациясен күтәрә[2].

Иҗаты

Әлмәт төзүчеләренә багышланган беренче очерклары һәм хикәяләре 1957 елда «Казан утлары» журналында басылып чыга.

1959-1961 елларда әлеге хикәяләр Таткнигоиздат тарафыннан бастырылган «Ташлы тауда» һәм «Каты токым» җыентыкларына кертелә.

1961 елда Татарстан нефтьчеләренә багышланган «Тальян моңы» музыкаль комедиясенең либреттосын яза. Шул ук елда комедия Әлмәт татар драма театрында, 1962 елда — Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театрында сәхнәләштерелә.

1964 елда Галиәсгар Камал исемендәге Татар академия театры сәхнәсендә Шамил Бикчуринның икенче драматик әсәре — «Бергә, гомергә» куела.

1960 елларның икенче яртысыннан башлап «Кайнар чишмә» документаль повесте, «Бергә, гомергә» һәм «Тальян моңы» пьесалары, «Каты токым», «Тирән катлам» романнары языла. Татарстан нефтьчеләренең авыр хезмәт көннәренә багышланган «Каты токым» романы язучыга танылу китерә, бик күп телләргә тәрҗемә ителә[3].

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

Исемен мәңгеләштерү

  • Лениногорскта Бикчурин яшәгән йортка Д. Садретдинов иҗат иткән мемориаль такта эленгән;
  • Шамил Мотыйгулла улы исеме белән Әлмәт, Лениногорск шәһәрләрендәге һәм Миңлебай авылындагы урамнар аталган[5];
  • Әдәбият, публицистика, мәдәният, сынлы сәнгать һәм музыкаль иҗатны үстерү максатыннан Лениногорск районы администрациясе тарафыннан Шамил Бикчурин исемендәге премия булдырыла[6];
  • Шамил Бикчурин исемендәге «Чишмә» әдәби иҗат берләшмәсе эшли[7].

Искәрмәләр

  1. ↑ 95 лет назад родился татарский писатель Шамиль Бикчурин (рус.) — 2023.
  2. ↑ 95 лет назад родился татарский писатель Шамиль Бикчурин (2023-01-02). 24 октябрь 2025 тикшерелде.
  3. ↑ Даутов Р. Н., Нуруллина Н. Б. Писатели Советской Татарии. — Казань: Татарское книжное издательство, 1986.
  4. ↑ Шамиль Мутыгуллович Бикчурин / МБУ «Централизованная библиотечная система Альметьевского муниципального района РТ». kitap.tatar.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 октябрь 2025. Архивировано 27 июль 2025 года.
  5. ↑ Лениногорский краеведческий музей. Шамиль Мутыгуллович Бикчурин (1928-1991): нефти славу он пел (рус.). VK. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 октябрь 2025.
  6. ↑ Торжественная церемония вручения премии имени Шамиля Бикчурина. | МБУ ЦБС город Лениногорск Республика Татарстан (рус.). lenskcbs.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 октябрь 2025.
  7. ↑ В г.Лениногорск творческое объединение (рус.). Лениногорский муниципальный район и город Лениногорск. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 октябрь 2025.

Әдәбият

  • Советская Татария. Бикчурин Шамиль Мутыгуллович: Писатель, 1928-1991: Некролог. — Знамя труда, 1991.;
  • Тютеев В. Его талант – как мощный пласт: к 75-летию писателя Ш.Бикчурина. — Заветы Ильича, 2003. — 4 с.;
  • Татарский энциклопедический словарь. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998;
  • «Тальян моңы (Мелодия Тальянки)», Арии, Дуэты, Хоры из музыкальной комедии Энвера Бакирова и Шамиля Бикчурина, Казан, Таткнигоиздат, 1970.

Сылтамалар

Төркемнәр