Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Шамил Колбарисов

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Колбарисов фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Шамиль Зуфар улы Көлбарисов (баш. Ҡолбарисов Шамил Зөфәр улы; рус. Шамиль Зуфарович Кульбарисов; 23 май 1923, Нөрле, Уфа районы — 2004, Уфа) — совет һәм Россия композиторы, җырчы (баритон), режиссёр. РСФСРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1990), Башкортстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1968). БР Композиторлар берлеге әгъзасы (1978). Бөек Ватан сугышында катнашучы[1][2].

Тормыш юлы

1923 елның 23 маенда Уфа губернасының Уфа кантоны (хәзерге Башкортстан Республикасының Уфа районы) Нөрле авылында туган.

1934 елда гаиләсе Уфага күченә.

1945–1948 елларда Башкорт музыка училищесында укый (Н. А. Караулова сыйныфы)[1].

1952 елда П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү консерваториясен ике белгечлек буенча тәмамлый: вокал (педагоглары С. Н. Стрельцов һәм В. Ф. Карин) һәм композиция (педагогы Е. О. Месснер)[1][2].

1945–1947 елларда — Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт академия драма театры (БАДТ) артисты.

1952–1968 елларда — Башкорт дәүләт опера һәм балет театры (БДОБТ) солисты.

1968 елдан — Башкорт дәүләт филармониясе солисты һәм режиссеры, 1974 елдан — аның нәфис җитәкчесе.

1978–1988 елларда — Башкорт академия драма театрының музыкаль бүлек мөдире һәм дирижёры[1][2].

1955 елда Мәскәүдә узган Башкорт әдәбияты һәм сәнгате декадасында катнаша.

Иҗаты

Шамиль Көлбарисов — оперетталар авторы: «Бер ҡабынһа ғашиҡ уты» («Мәхббәт уты кабынса», Ш. Биккол һәм Ш. Көлбарисов либреттосы, 1965), «Гөлсибәрҙең һөйәре» («Гөлсибәрнең сөйгәне», Н. Асанбаев либреттосы, 1983). Шулай ук симфоник оркестр өчен «Башкорт бәйрәм увертюрасы» (1982), «Халыҡҡа дан» кантатасы (1954), тавыш һәм симфоник оркестр өчен М. Акмулла шигырьләренә «Заветы» кантатасы (1981), Ш. Биккол шигыренә a cappella хоры өчен «Урал» хор поэмасы (1953) авторы.

40тан артык спектакльгә музыка язган, алар арасында «Эх, Өфө ҡыҙҙары» («Эх, Өфе кызлары», И. А. Абдуллин либреттосы, 1969) һәм «Еҙнәкәй» («Җизнәкәй», Х. К. Ибраһимов либреттосы, 1983) музыкаль комедияләре бар.

50гә якын опера партиясен башкарды: Хаубан батыр («Акбузат», А. Спадавеккиа һәм Х. Зәимов), Пугачев һәм Сураман («Салават Юлаев», З. Исмәгыйлев), Вагап («Карлыгач», Н. Чемберджи), Әхмәт («Айсылу», Н. Пейко һәм М. Вәлиев), Леван («Кэто һәм Котэ», В. И. Долидзе) һәм башкалар.

Башкорт филармониясендә 70кә якын концерт программасы һәм тамашаның авторы һәм режиссёры. Башкорт шагыйрьләре шигырьләренә 100 гә якын җыр һәм романс язган. 1981 елда «Һалҡын шишмәләргә ҡайтам әле» («Салкын чишмәләргә кайтам әле») җырлар җыентыгын чыгарды.

Әсәрләре

Җырлар һәм романслар:

  • «Янбикә» (Р. Сафин шиг.);
  • «Салкын чишмә» (М. Гаяли шиг.);
  • «Ак каеннар» (Ә. Атнабаев шиг.);
  • «Яз килә», «Фронт дусты, аваз бир» (икесе дә Ш. Биккол шиг.);
  • «Мин синең улың, Ватан» (Н. Нәҗми шиг.);
  • «Имән турында баллада» (А. Игебаев шиг.) һ.б.

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

  • «Хөрмәт Билгесе» ордены (1957);
  • «Хәрби хезмәтләре өчен» медале;
  • Башкортстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1968);
  • II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1985);
  • РСФСРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1990);
  • Бөек Ватан сугышында Җиңүнең 55 еллыгына багышланган Республика музыкаль әсәрләр конкурсы лауреаты (2000).

Хәтер

  • 1995 елда «Ер яҙмышы — ир яҙмышы» телевизион фильмы төшерелә (реж. Л. Ильясова-Коряковцева)[3].
  • 2003 елда «Ҡош юлы Шамил Ҡолбарисов» телетапшыруы әзерләнә (сценарий авторы М. Идрисова)[3].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 КУЛЬБОРИСОВ (Кульбарисов) Шамиль Зуфарович. Башкирская энциклопедия (10 октябрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 апрель 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Кульбарисов (Колбарисов, Кульборисов) Шамиль Зуфарович. Татарская энциклопедия. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 апрель 2026.
  3. ↑ 1 2 ТВ передачи о Ш. Кульбарисове. Национальная библиотека Башкортостана. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 апрель 2026.

Сылтамалар

Төркемнәр