Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Эдуард Дәүләтов

Эдуард Ғазали улы Дәүләтов (баш. Эдуард Ғазали улы Дәүләтов; 24 апрель 1947, Уфа, РСФСР, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы, СССР — 10 декабрь 1998, Уфа, Башкортстан, Россия) — СССР һәм Россия биохимигы, медицина фәннәре докторы (1990), профессор (1991), Башкортстан Республикасы Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы (1995), Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (1998)[1].

Тәрҗемәи хәле

Э. Ғ. Дәүләтов 1947 елның 24 апрелендә Башкортстан АССРның Уфа шәһәрендә туа. 1971 елда Башкорт дәүләт медицина институтын тәмамлый, ә 1979 елда Башкорт дәүләт университетының биология факультеты дипломын ала. 1974 елдан башлап Башкорт дәүләт медицина институтында укыта, анда 1982 елда доцент вазифасында раслана. 1989 елда докторлык диссертациясен яклый, 1990 елда медицина фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсендә раслана, 1991 елда профессор гыйльми исемен ала, ә 1995 елда Башкортстан Республикасы Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы итеп сайлана. 1998 елның 10 декабрендә Уфада вафат була[2].

Фәнни эшчәнлеге

Галимнең фәнни эзләнүләренең төп юнәлеше пешү авыруы патохимиясе булып тора. Тикшеренүләр барышында Э. Ғ. Дәүләтов беренче тапкыр пешүләр вакытында гормоннар тәэсиренә күзәнәк-нишаннарның сизгерлеге кимүе күренешен сыйфатлый, әлеге тайпылышларның молекуляр механизмнарын ачыклый һәм аларны терапевтик төзәтү юлларын тәкъдим итә. Экология токсикологиясе өлкәсендә галим составында диоксин булган кушылмалар һәм гербицидлар белән контакт вакытында организмдагы үзгәрешләрне өйрәнә, нефть химиясе үскән сәнәгать үзәкләрендә яшәүчеләр өчен экология куркынычын бәяләү критерийларын формалаштыра[3].

Укытучылык эшчәнлеге

Башкорт медицина институтындагы педагогик эш кысаларында биология һәм клиник химия буенча фундаменталь курсларны укыта. 1993—1997 елларда институтның гомуми табиблык (дәвалау) факультеты деканы вазифасын башкара[4]. 1995 елның сентябреннән оештырылган биоорганик һәм клиник химия кафедрасы белән җитәкчелек итә, ә 1998 елда Өстәмә һөнәри белем бирү институты каршында клиник лаборатор диагностика буенча профильле курсны булдыруның башында тора[5].

Җәмәгать эшчәнлеге

Башкортстан Республикасы Фәннәр академиясенең Биология фәннәре бүлеге һәм Президиумы әгъзасы булып тора, шулай ук Россия табигый фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы булып хезмәт итә, медицина-биология дисциплиналары өлкәсендә төбәк программаларын үстерүгә булышлык күрсәтә[1].

Фәнни хезмәтләре

  • Давлетов Э. Г. Гормонально-метаболические взаимоотношения при термических поражениях в допубертатном возрасте: диссертация доктора медицинских наук. — Москва, 1989. — 281 с.;
  • Давлетов Э. Г., Камилов Ф. Х. Биохимия гормонов и механизмы гормональной регуляции обмена веществ: Учебное пособие. — Уфа: Башкирский государственный медицинский институт, 1980. — 88 с.;
  • Давлетов Э. Г., Камилов Ф. Х., Алехин Е. К. Ферменты и изоферменты в раннем онтогенезе. — Саратов: Издательство Саратовского университета, 1995. — 184 с.

Мактаулы исемнәре

  • Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (1998)[1].

Исемен мәңгеләштерү

Тикшеренүченең фәнни мирасы Башкорт дәүләт медицина университетының профильле курсларында һәм фәнни-тикшеренү юнәлешләрендә саклана, ә аның турындагы биографик мәгълүматлар күп томлы төбәк энциклопедияләрендә һәм университетның күренекле эшлеклеләре турындагы юбилей басмаларында тәкъдим ителә[6].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Давлетов Эдуард Газалиевич (рус.). Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан» (22 май 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  2. ↑ Кафедра биологической химии (рус.). Башкирский государственный медицинский университет (30 сентябрь 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  3. ↑ Эдуард Газалиевич Давлетов. Гормонально-метаболические взаимоотношения при термических поражениях в допубертатном возрасте (рус.). РУДН (1989). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  4. ↑ Презентация лечебного факультета (рус.). Башкирский государственный медицинский университет (1 гыйнвар 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  5. ↑ Кафедра лабораторной медицины ИДПО (рус.). Башкирский государственный медицинский университет (2 май 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  6. ↑ Выдающиеся деятели БГМУ (рус.). Башкирский государственный медицинский университет (7 ноябрь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.

Әдәбият

  • Башкирская энциклопедия. В 7 т. / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2006. — Т. 2: В—Ж. — 624 с. — ISBN 5-88185-062-9..;
  • Академия наук Республики Башкортостан: Справочник / сост. Р. А. Бахтизин и др.. — Уфа: Гилем, 2002. — 120 с..;
  • Выдающиеся деятели Башкирского государственного медицинского университета / под ред. В. Н. Павлова. — Уфа: Издательство БГМУ, 2022. — Т. 2. — 240 с..

Сылтамалар

Төркемнәр