Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Александр Донгузов

Александр Анатольевич Донгузов (1953, Уфа, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы, РСФСР, СССР) — Россия актёры, Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясенең нәфис сүз остасы. Башкортстан Республикасының халык артисты (2013).

Тәрҗемәи хәле

1951 елның 4 гыйнварында Уфада туа. Уфаның 64 нче урта мәктәбендә укый.

Уфа дәүләт сәнгать институтының режиссёрлык факультетына укырга керә. Югары уку йортын тәмамлагач, Стәрлетамак дәүләт башкорт драма театрында эшли, аннары Совет армиясендә мөддәтле хәрби хезмәт үтә. Хәрби хезмәттән кайткач, Уфадагы Республика рус драма театрында бер сезон эшли. Аннары Донгузов театр белемен «драма театры һәм кино артисты» белгечлеге буенча Ярославль театр училищесында дәвам итә. Ярославль театр мәктәбен тәмамлаучыларның рәсми исемлеге Александр Донгузовны «Драма театры артисты» программасы буенча 1977 елгы чыгарылышка кертә. Ул укыган чорда училищеның институт статусы булмый: югары уку йорты статусын ул 1980 елда ала[1]. Практиканы ул Фёдор Волков исемендәге Россия академия драма театрында уза.

1977 елда Уфага кайткач, Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясендә сөйләм жанры артисты булып эшли[2]. Филармониянең тарихи материаллары аны 1970 нче елларда Музыкаль-әдәби лекториеның нәфис сүз укучылары арасында һәм 1980 нче елларда ялгыз (соло) концертлар белән чыгыш ясаган артистлар исемлегенә кертә[3][4].

Иҗаты

Александр Донгузовның сәхнә эшчәнлегендә төп юнәлеш булып нәфис сүз уку тора: ул шигырьләр укый һәм XIX—XX гасырлар рус һәм башкорт әдәбияты вәкилләренең тормышы һәм иҗаты турында әдәби концертлар оештыра[2]. Рус авторларыннан Александр Пушкинны, Михаил Лермонтовны, Фёдор Тютчевны, Афанасий Фетны, Александр Блокны, Иннокентий Анненскийны, Николай Гумилёвны, Константин Романовны, Марина Цветаеваны, Сергей Есенинны, Анна Ахматованы һәм Борис Пастернакны укый[2].

Аның программаларында шулай ук Мостай Кәрим, Сәйфи Кудаш, Сәләм Галимов , Шәехзадә Бабич һәм Нәҗәр Нәҗми әсәрләре, шулай ук Булат Окуджава, Евгений Евтушенко, Константин Симонов, Леонид Измайлов, Григорий Горин һәм Александр Каневский текстлары бар[2].

Филармониядә эшләү елларында моноспектакльләр итеп бизәлгән егермедән артык тематик әдәби концертны мөстәкыйль рәвештә әзерли[2].

Иҗтимагый эшчәнлеге

112 нче Башкорт кавалерия дивизиясе музеен ачуда, Уфадагы «Җиңүнең 50 еллыгы» скверында Бөек Ватан сугышы геройларына истәлек стеласын ачу тантанасында һәм 9 май көнне Уфадагы Владимир Ильич Ленин исемендәге мәйданда узган Җиңү Парадында катнаша, анда диктор булып чыгыш ясый[2].

Аксаков фонды, Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханә һәм Михаил Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музее белән хезмәттәшлек итә. Балалар йортларында, инвалидлар, сугыш һәм хезмәт ветераннары өчен чыгыш ясый.

Александр Донгузов Мифтахетдин Акмулла һәм Мәҗит Гафуриның тормышы һәм иҗаты турындагы документаль фильмнарга тавыш яздыра[2]. Ул Башкортстан шәһәрләрендә, шул исәптән Сибай, Бөре, Октябрьский һәм Салаватта, шулай ук Казанда, Яр Чаллыда, Магнитогорскида, Серовта, Нижневартовскта һәм Когалымда чыгыш ясый[2].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

  • Башкортстан Республикасының халык артисты (2013);
  • Башкортстан Республикасының атказанган артисты (2010)[2].

Искәрмәләр

  1. ↑ История Ярославской театральной школы (рус.). Ярославский государственный театральный институт имени Фирса Шишигина. Мөрәҗәгать итү датасы: 12 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Служитель высокого поэтического слова (К 65-летию Александра Донгузова) (рус.). bashinform.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 12 август 2026.
  3. ↑ Оксана Иванова. «Листая прошлого страницы…». 70-е годы (рус.). Башкирская государственная филармония имени Хусаина Ахметова (11 май 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 12 август 2026.
  4. ↑ Оксана Иванова. «Листая прошлого страницы…». 80-е годы (рус.). Башкирская государственная филармония имени Хусаина Ахметова (18 май 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 12 август 2026.

Әдәбият

  • Башкорт энциклопедиясе : 7 томда. 2-нче том : В—Ж. — Уфа : Башкорт энциклопедиясе, 2006. — 623 б. Күп томлы басма турында библиографик мәгълүмат Россия милли китапханәсе каталогында китерелгән.

Сылтамалар

Төркемнәр