Анатолий Шакшин
Анатолий Дмитриевич Шакшин (13 гыйнвар 1929, Крадено-Михайловка[d], Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы — 22 ноябрь 2010, Төмән)[1] — СССР нефтьчесе, иҗтимагый эшлекле. Социалистик Хезмәт Герое (1966), СССР Дәүләт премиясе лауреаты (1980). СССР Югары Советының VIII чакырылыш депутаты (1966—1970).
Тәрҗемәи хәле
Беренче еллары
1929 елның 13 гыйнварында Крадено-Михайловка авылында туа.
Хезмәт юлын 1942 елда Мәләвез районының «Кызыл партизан» күмәк хуҗалыгында башлый. 1949 елда Ишембай һөнәр училищесында укый. 1949 елдан Башкортстан яткылыкларында бораулаучы, бораулау остасы булып эшли: 1949—1950 елларда — бораулаучы ярдәмчесе, 1950—1956 елларда — бораулаучы, 1956—1964 елларда — «Туймазабурнефть» трестының 2 нче бораулау конторасы бораулау остасы.
Хезмәт эшчәнлеге
1964 елда бригадасы белән бергә Шаим яткылыгын үзләштерергә килә. «Тюменнефтегазразведка» трестының 3 нче Шаим бораулау конторасы бораулау мастеры (1964—1971), 2 нче Түбән Варта бораулау эшләре идарәсенең бораулау мастеры (1972—1996).
Түбән Варта районының нефть яткылыкларын беренче ачучылар төркеменә керә. 1972 елның җәендә аның бригадасы Самотлор яткылыгында эшли башлый[2][3], берничә ел дәвамында «Нефть сәнәгате министрлыгының иң яхшы бригадасы» исеменә ия була. А. Д. Шакшин бригадасы базасында алдынгы тәҗрибә мәктәбе эшли (1973 елдан).
Бригада скважиналарны еллык бораулап үтү буенча рекордлы күрсәткечләргә ирешә: 1971 елда — 72 041 метр, 1972 елда — 48 532 метр[4], 1985 һәм 1986 елларда — 100 000 әр метр[5].
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
- Социалистик Хезмәт Герое (1966) — нефть чыгару буенча җидееллык план биремнәрен үтәүдә һәм эштә югары техник-икътисади күрсәткечләргә ирешүдәге зур казанышлары өчен;
- СССР Дәүләт премиясе (1980);
- Ленин ордены (1966);
- Октябрь Инкыйлабы ордены (1971);
- Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (1989);
- ике СССР Халык хуҗалыгы казанышлары күргәзмәсе медале[8][9];
- СССРның мактаулы нефтьчесе (1970);
- Түбән Вартаның (1987)[10] һәм Хант-Манси автономияле округы — Юграның (2007) мактаулы гражданины[11][12][13].
Исемен мәңгеләштерү
- 1986 елдан Түбән Вартада ел саен ирекле көрәш буенча турнир үткәрелә. 2010 елдан рәсми рәвештә «Социалистик Хезмәт Герое, атказанган нефтьче А. Д. Шакшин истәлегенә ирекле көрәш буенча бөтенроссия турниры» дип атала башлый[14].
- 2009 елның сентябрендә Урай шәһәрендә Дан аллеясында «Шаимны беренче ачучыларга» мемориалы составында А. Д. Шакшинга бюст ачыла[15][16].
Искәрмәләр
- ↑ Шакшин Анатолий Дмитриевич (1929-2010). oonpkr.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 июль 2026.
- ↑ С ними родилась легенда. novpriob.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 июль 2026.
- ↑ Записки нефтяника: История буровика Владимира Глебова о покорении Самотлора. angi.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 июль 2026.
- ↑ Самотлор. 1970-е годы. nkmus.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 июль 2026.
- ↑ Буровику-новатору Анатолию Шакшину сегодня исполнилось бы 95 лет. angi.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 июль 2026.
- ↑ О медицинском обеспечении лиц, имеющих особые заслуги. Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2010. Архивировано из оригинала 1 октябрь 2013 года.
- ↑ 1 2 Шакшин Анатолий Дмитриевич. Герои страны. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 июль 2026.
- ↑ Николай Карнаухов поздравил легендарного буровика с юбилеем — Интернет-издание NewsProm.Ru
- ↑ Тюменская Областная Дума / Новости [недоступная ссылка]
- ↑ Почётные граждане Нижневартовска. Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2010. Архивировано из оригинала 12 ноябрь 2010 года.
- ↑ Почётные граждане округа 2010 елның 13 декабрь көнендә архивланган.
- ↑ Шакшин Анатолий Дмитриевич
- ↑ Почётные граждане | Сайт города Ханты-Мансийск. Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2010. Архивировано из оригинала 18 май 2010 года.
- ↑ Всероссийский турнир по вольной борьбе памяти Героя социалистического труда, заслуженного нефтяника А.Д.Шакшина. elkanko.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 июль 2026.
- ↑ Бюст А. Д. Шакшина. 2gis.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 июль 2026.
- ↑ Бюст А. Д. Шакшина. visitugra.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 июль 2026.
Әдәбият
- Будущее вырастает здесь/ А. Д. Шакшин — Свердловск — Средне-Уральское книжное издательство — 1981.
- Маров Ю. М. О Герое Социалистического Труда А. Д. Шакшине / Ю. М. Марков // Буровики идут вперед / Ю. М. Марков. — М., 1980. — С. 102—107.
- Меньшикова С. Герой из затюменского тупика / С. Меньшикова // Российская газета — 2007 — 8 ноября — С. 16.
- Пиманов А. С. Шакшин Анатолий Дмитриевич / А. С. Пиманов // Югория : энциклопедия Ханты-Мансийского автономного округа — Ханты-Мансийск ; Екатеринбург, 2000. — Т. 3. — С. 323.
- Пиманов А. С. Шакшин Анатолий Дмитриевич / А. С. Пиманов // Большая Тюменская энциклопедия. — Екатеринбург, 2004. — Т. 3. — С. 405, 406.
- Салмин В. Д. Профессор бурения / В. Д. Салмин // Город на заре / В. Д. Салмин. — Тюмень, 2000. — С. 106—115.
- Салмин В. Д. Самотлорский профессор / В. Д. Салмин // Сибиряки : кн. очерков / В. Д. Салмин. — Екатеринбург, 2005. — С. 267—273.
- Сторожев В. С. Первая высота / В. С. Сторожев // Вышки над урманами / В. С. Сторожев. — Свердловск, 1976. — С. 23-32.
- Шакшин А. Д. Будущее вырастает здесь / А. Д. Шакшин. — Свердловск, 1981. — 112 с.
- Анатолий Шакшин // Кто есть Кто в Нижневартовске. — Нижневартовск, 2004. — С. 48. — Екатеринбург, 2004. — Т. 3. — С. 405, 406.
Сылтамалар
«Ил геройлары» халыкара патриотик интернет-проектында Анатолий Шакшин