Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Габделхак Галиев

Габделхак Гали улы Галиев (рус. Габделхак Галеевич Галеев; 2 август 1916, Олы Нырсы, Келүчишче вулысы, Лаеш өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 1990, Олы Нырсы, Теләче районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР) — СССР авыл хуҗалыгы хезмәткәре, аграр производствоны оештыручы, Бөек Ватан сугышында катнашучы, Татарстан АССРның Саба (хәзерге — Теләче) районы В. И. Ленин исемендәге тәҗрибә-җитештерү совхозы директоры (1961—1977), Татарстан АССР Югары Советы депутаты (1963—1967). Социалистик Хезмәт Герое (1966)[1].

Тәрҗемәи хәле

Габделхак Галиев 1916 елның 2 августында Казан губернасы Лаеш өязенең Олы Нырсы (кайбер чыганакларда — Олы Нырты) авылында (хәзерге — Татарстан Республикасының Теләче районы Олы Нырсы авылы) татар крестьян гаиләсендә туа[2].

Хезмәт эшчәнлеген 1934 елда Татарстан АССРның Теләче районы «Кремль» авыл хуҗалыгы артелендә гади күмәк хуҗалык эшчесе булып башлый. 1936 елда хисапчылар курсларын тәмамлагач, күмәк хуҗалык бухгалтеры булып эшли.

1941 елның 23 июнендә Эшче-крестьян Кызыл Армиясе сафларына мобилизацияләнә һәм ирекле рәвештә Бөек Ватан сугышы фронтына китә[2]. Кече лейтенант исемендә хәрби хезмәт үтә, 1942 елгы сугышларда авыр яралана, шуннан соң сәламәтлек торышы буенча гамәлдәге армиядән комиссияләнә һәм туган авылына кайта.

1942—1947 елларда Теләче районында «Кремль» күмәк хуҗалыгы идарәсен җитәкли. 1947 елда Теләче район җир бүлеге мөдире, 1953 елда — районның авыл хуҗалыгы идарәсе башлыгы итеп билгеләнә, аннары Теләче район хезмәт ияләре депутатлары Советы башкарма комитеты рәисе урынбасары итеп сайлана[2].

1956—1961 еллар чорында Кызыл Йолдыз машина-трактор станциясе (МТС) директоры һәм Балык Бистәсе ремонт-техника станциясе (РТС) директоры булып эшли.

1961-1977 елларда Саба районының үзәк утары Үзәк бистәсендә булган В. И. Ленин исемендәге совхоз (1968 елдан — ВАСХНИЛ каршындагы Татарстан авыл хуҗалыгы фәнни-тикшеренү институтының Ленин исемендәге тәҗрибә-җитештерү хуҗалыгы) директоры вазифасын били. Аның җитәкчелегендә хуҗалык ашлык культуралары, бәрәңге, күпьеллык үләннәр уңдырышлылыгы һәм нәселле терлекчелек продукциясе җитештерү буенча Татарстан АССРда орлыкчылыкның әйдәп баручы үзәгенә әверелә[3]. 1968 елда совхозның шәхси һәм хуҗалык акчасына Үзәк бистәсендә урта мәктәпнең яңа бинасы, торак йортлар һәм социаль-көнкүреш объектлары төзелә[4].

СССР Югары Советы Президиумының 1966 елның 22 мартындагы Указы белән, терлекчелекне үстерүдә, ит, сөт, йомырка, йон һәм башка продукцияне җитештерүне һәм әзерләүне арттыруда ирешкән уңышлары өчен, Габделхак Галиевка Социалистик Хезмәт Герое исеме, Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» алтын медале тапшырыла[2].

Җитештерү эшчәнлеге белән беррәттән, иҗтимагый-сәяси тормышта актив катнаша: район Халык депутатлары Советы депутаты итеп сайлана, 1963—1967 елларда Татарстан АССР Югары Советының VI чакырылыш депутаты була[2].

Пенсиягә чыккач, туган авылы Олы Нырсыда яши[1]. 1991 елның 23 июлендә вафат була, авыл зиратында җирләнгән[2].

Бүләкләре

  • «Социалистик Хезмәт Герое» исеме, «Урак һәм Чүкеч» алтын медале (СССР Югары Советы Президиумының 1966 елның 22 мартындагы Указы)[2];
  • Ленин ордены (1966 елның 22 марты);
  • II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (СССР Югары Советы Президиумының 1985 елның 11 мартындагы Указы);
  • «Сугышчан хезмәтләре өчен» медале (бүлекчәнең 1946 елның 6 августындагы приказы);
  • «1941–1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Германияне җиңгән өчен» медале (1945);
  • «1941–1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале (1945).

Исемен мәңгеләштерү

  • Татарстан Республикасының Теләче районында Үзәк урта мәктәбе базасында спорт ветераннары арасында Социалистик Хезмәт Герое Габделхак Гали улы Галиев истәлегенә багышланган волейбол буенча район беренчелекләре һәм турнирлары үткәрелә[5].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 ТР ФА Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты. Галеев Габдулхак Галеевич (рус.). TATARICA Татар энциклопедиясенең электрон версиясе (1 гыйнвар 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Каргапольцев Сергей. Галеев Габдулхак Галиевич (рус.). «Ил каһарманнары» патриотик интернет-проекты (12 апрель 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  3. ↑ ТР ФА Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты. Узяк (рус.). TATARICA Татар энциклопедиясенең электрон версиясе (1 гыйнвар 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  4. ↑ Үзәк авыл җирлеге Башкарма комитеты. О поселении: Узякское сельское поселение Тюлячинского муниципального района (рус.). Теләче муниципаль районының рәсми сайты (1 гыйнвар 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  5. ↑ «Теләче» район газетасы редакциясе. Волейбол ярышы: Социалистик Хезмәт Герое Галеев Габдулхак Галеевич истәлегенә (рус.). Теләче муниципаль районының рәсми сайты (6 ноябрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.

Әдәбият

  • Социалистик Хезмәт Геройлары Татарии (1938—1978 гг.) / У. Б. Белялов ред.. — Казан: Татарстан китап нәшрияты, 1980. — Б. 142—145.
  • Татар энциклопедиясе / баш мөх. М. Х. Хәсәнов. — Казан: ТР ФА Татар энциклопедиясе институты, 2005. — Т. 2. — Б. 13. — ISBN 5-902375-02-9.

Сылтамалар

Төркемнәр