Габдерәззак Миңгалиев
Тәрҗемәи хәле
1960 елның 10 апрелендә Татарстан АССРның Балык Бистәсе районы Олы Елга авылында тугыз балалы күпбалалы гаиләдә туа[1]. Музыкага кызыксыну һәм гармунда уйнауның башлангыч күнекмәләрен балачакта әтисенең ярдәме белән ала[2].
1980 елларда Казан дәүләт мәдәният институтының (хәзерге — Казан дәүләт мәдәният институты) хор-дирижёрлык бүлегендә белем ала. Укуын тәмамлагач, «Масловский» совхозы Мәдәният йортының сәнгать җитәкчесе буларак һөнәри эшчәнлеген башлый[3][2].
2024 елның 7 гыйнварында[4] Татарстан Республикасы Балык Бистәсе районының Масловка авылында вафат була[5].
Иҗаты
Габдерәззак Миңгалиевның композиторлык мирасында 400 дән артык музыкаль әсәр исәпләнә. Җырларының төп темасы — туган як һәм табигать. Иҗат ителгән беренче әсәре — «Кыр казлары»[2].
Композитор татар эстрадасының әйдәп баручы вәкилләре белән актив хезмәттәшлек итә. Ул язган җырлар телевизион һәм радиоконкурсларда, шул исәптән «Татар җыры» фестивальләрендә, «Болгар радиосы» радиостанциясе һәм «Барс Медиа» холдингы премияләрендә күп тапкырлар призлы урыннар яулый[3].
Дискографиясе
Музыка авторы буларак, Габдерәззак Миңгалиев «Барс-Рекордс» тавыш яздыру лейблында татар башкаручыларының альбомнарын чыгаруда катнаша:
- «Мәхәббәт теләгез» (компакт-диск, 2008);
- «Туган көн» (компакт-диск, 2010).
Җәмәгать һәм педагогик эшчәнлеге
Габдерәззак Миңгалиевның һөнәри эшчәнлегенең төп чоры Масловка авылы белән бәйле, биредә ул озак вакыт авыл Мәдәният йортының сәнгать җитәкчесе булып эшли. Аның вәкаләтләренә мәдәни-массакүләм чаралар оештыру һәм авылда үзешчән сәнгатьне үстерү керә[2].
Иҗади эшчәнлектән тыш, ул педагогик эш белән дә шөгыльләнә. Гадерәззак Миңгалиев Татарстан Республикасы Балык Бистәсе муниципаль районының Балалар сәнгать мәктәбендә эшләгән[6].
Әсәрләрен башкаручылар
Габдерәззак Миңгалиевның җырлары татар эстрада башкаручылары репертуарының зур өлешен тәшкил итә. Иң танылган эшләре арасында[7][8]:
- Салават Фәтхетдинов — «Тугры ат»;
- Зәйнәб Фәрхетдинова — «Язгы моң»;
- Зөфәр Билалов — «Чакыру», «Туган көн»;
- Гүзәл Уразова — «Мәхәббәт теләгез» (2004 елгы «Татар җыры» фестивале лауреаты), «Синсез үтте гомерем» (2007 ел лауреаты);
- Илдар Хәкимов — «Зарланма» (2006 ел лауреаты), «Тату яшәүләргә ни җитә», «Пар канатлар югарырак оча»;
- Эльмира Сөләйманова — «Югалтасым килми бәхетемне»;
- Рөстәм Закиров — «Ялгыз алмагач»;
- Ландыш Нигъмәтҗанова — «Көзге әрәмә»;
- Асылъяр — «Сөю хакына»[3].
- Композиторның җырларын башкаручылар исәбенә шулай ук Хәния Фәрхи, Римма Ибраһимова һәм Лилия Муллагалиева да керә[2].
Бүләкләре, исемнәре
- Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре;
- Балык Бистәсе муниципаль районы Мәдәният бүлегенең Мактау грамотасы (2005);
- Татарстан Республикасы Мәгарифне үстерү институтының Рәхмәт хаты (2007);
- «Татар эстрадасын үстерүгә керткән өлеше өчен» махсус номинациясендә «Татар җыры» халыкара эстрада фестивале лауреаты (2009)[2];
- Балык Бистәсе муниципаль районы Башлыгының Мактау грамотасы (2010);
- Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы һәм Бөтендөнья татар конгрессы Башкарма комитеты дипломы (2012)[6];
- «Яңа Гасыр» телерадиокомпаниясе һәм «Болгар радиосы» радиостанциясенең Милли музыкаль премиясе лауреаты — «Бәхеттән аерма, Ходаем» һәм «Яшик әле» җырларын иҗат иткән өчен[3].
Гаиләсе
- Әтисе — Нургали, әнисе — Гайшә;
- хатыны — Равия[9].
Искәрмәләр
- ↑ «Кеше китә — җыры кала»: кого татарский мир потерял в 2025 году [неопр.]. milliard.tatar. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 май 2024.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Сто песен о Родине (рус.). Республика Татарстан (1 март 2002). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 май 2024.
- ↑ 1 2 3 4 Бик күп популяр җырлар авторы Габдразак Миңгалиев вафат. Интертат (9 гыйнвар 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 май 2024.
- ↑ От Софии Губайдулиной до Резеды Шарафиевой: великие имена, ушедшие в 2024 году (рус.). tnv.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 май 2024.
- ↑ «Кеше китә, җыры кала»: кого татарский мир потерял в 2024 году (рус.). Миллиард.Татар (12 ноябрь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 май 2024.
- ↑ 1 2 Сведения о преподавателе (рус.). Электронное образование Республики Татарстан. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 май 2024.
- ↑ Габдразак Миңгалиев (Габдразак Мингалиев) | TAT Songs [неопр.]. TAT Songs. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 май 2024.
- ↑ "Җырны мин кешенең эчке дөньясының чагылышы дип саныйм" - композитор Габдразак Минвәлиев (әңгәмә). kazanutlary.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 май 2024.
- ↑ Песни Габдразака Мингалиева звучат по всем миру (2015-04-28). 13 август 2026 тикшерелде.
Әдәбият
- Суханова Л. Сто песен о Родине // Клуб. — 2002.