Геннадий Бухарин
Геннадий Иванович Бухарин (10 август 1929, Балык Бистәсе, Татарстан АССР — 3 ноябрь 2020) — бер кешелек каноэ дисциплинасында байдарка һәм каноэларда ишүче совет спортчысы. Халыкара ярышларда Мәскәүнең «Динамо» спорт җәмгыятен һәм СССРны тәкъдим иткән. 1956 елгы җәйге Олимпия уеннарының ике тапкыр бронза призёры, 1958 елгы ике тапкыр дөнья чемпионы, Европа чемпионатлары призёры, СССР чемпионы, СССРның атказанган спорт остасы һәм Болгариянең атказанган тренеры[1][2].
Тәрҗемәи хәле
1929 елның 16 мартында Татарстан АССР Балык Бистәсе районы Масловка авылында туган. Әтисе Иван Васильевич Чулманда маякчы булып эшли, Бөек Ватан сугышында катнаша. Әнисе (?–1936) Сталин исемендәге күмәк хуҗалыкта эшли.
1936 елда Геннадий Масловка башлангыч мәктәбенә укырга керә. Сугыш башланыр алдыннан Балык Бистәсе мәктәбенә (хәзерге Балык Бистәсенең 1 нче гимназиясе) күчә. 5 нче сыйныфны тәмамлагач, әтисенә маякчы эшендә ярдәм итә башлый. Әтисен фронтка алгач, зур гаиләне (сеңелләре — Людмила, Павлина, әтисенең икенче хатыны Ольгадан туган Галина, Раиса, Нина, өченче хатыны Татьянадан туган Надя) туйдыру өчен Чулманда балык тота[3].
Бухаринның хезмәт кенәгәсендәге беренче язу 1948 елның 19 октябрендә ясала: ул Балык Бистәсендә итекче булып эшли. Аннары Кама елгасындагы 15 нче юл участогында балыкчы һәм бакенчы булып эшли[3]. СССР Хәрби-Диңгез флотына хезмәткә чакырылганнан соң, ишү белән шөгыльләнә башлый. Бухарин истәлекләре буенча, ярышлардагы беренче җиңү аңа каноэда ишү буенча СССР Хәрби-Диңгез флоты чемпионы исемен китерә[3].
Демобилизациядән соң Бухарин ЦСКА спорт клубына чакыру ала, анда су спорт төрләре буенча атказанган тренер Ф. С. Гавриловта күнегүләр ясый. Алга таба ул Мәскәү беренчелегендә җиңә, СССР чемпионатында икенче урынны ала һәм СССР җыелма командасы составына кертелә[3]. Бөтенсоюз һәм халыкара ярышларда Мәскәүнең «Динамо» җәмгыяте данын яклый[1][2].
Бухарин Мәскәү үзәк физик культура училищесын, шулай ук Дәүләт үзәк Ленин орденлы физик культура институтын тәмамлый[3].
Спорт карьерасы
Бухарин халыкара системада C-1 дип билгеләнүче бер кешелек каноэ узышларында махсуслаша. Олимпия уеннарында, дөнья һәм Европа чемпионатларында ул 1000 һәм 10 000 метрлы дистанцияләрдә узышларда катнаша[2].
СССР чемпионатларында Бухарин 1955, 1956, 1957 һәм 1959 елларда 10 000 метрлы дистанциягә бер кешелек каноэда узышуда җиңә. 1960 елда бер кешелек каноэларда 4×500 м эстафетасында СССР чемпионы була[2]. Бөтенрәсәй «Динамо» физкультура-спорт җәмгыятенең биографик белешмәсендә ул шулай ук 10 000 метр дистанциясендә сигез тапкыр СССР чемпионы буларак күрсәтелә, әмма шул ук басмада бары тик дүрт җиңү елы гына санала. Шуңа күрә мәкаләдә еллар исемлеге һәм Olympedia бәйсез белешмәсе белән расланган нәтиҗәләр бирелә[1][2].
Олимпия уеннары
Дөнья һәм Европа чемпионатлары
Прагада узган 1958 елгы дөнья чемпионатында Бухарин 1000 һәм 10 000 метр дистанцияләрендә бер кешелек каноэда ике алтын медаль яулый[2]. Ул бер кешелек каноэда ишү буенча беренче совет дөнья чемпионы була[3].
1957 елда Гентта узган Европа чемпионатында Бухарин 1000 һәм 10 000 метр дистанцияләрендә бер кешелек каноэда көмеш медальләр яулый. 1959 елда Дуйсбургтагы Европа чемпионатында 10 000 метр дистанциясендә көмеш призёр була[2].
Тренерлык эшчәнлеге
1960-нчы елларда спорт карьерасын тәмамлаганнан соң, Бухарин тренерлык эшенә күчә[2]. Тугыз ел дәвамында Болгариядә эшли[1], ишү буенча милли җыелма команданың тренеры итеп билгеләнә[3].
1974 елда Бухаринга Болгариянең атказанган тренеры исеме бирелә. Ул эшләгән чорда болгар спортчылары дөнья һәм Европа чемпионатларында җиңүчеләр һәм призёрлар булалар, ә Болгария җыелма командасы олимпия исәбендә 16-нчы урыннан өченче урынга күтәрелә[3].
Мәскәүгә кайткач, «Водник» спорт җәмгыятендә тренер булып эшли. Тренерлык эше вакытында СССРның 20гә якын спорт остасын әзерли[3].
Г. И. Бухарин 2020 елның 3 ноябрендә 91 яшендә вафат була[1][2][4].
Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре
- СССРның атказанган спорт остасы;
- «Почёт Билгесе» ордены (1957);
- Болгариянең атказанган тренеры (1974)[3][1].
Спорт нәтиҗәләре
| Олимпия уеннары | |||
|---|---|---|---|
| Еллар | Урыны | Медаль | Ара |
| 1956 | Мельбурн ( Австралия)
|
бронза | К-1 1000 м |
| 1956 | Мельбурн ( Австралия)
|
бронза | К-1 10 000 м |
| Дөнья чемпионаты | |||
| Еллар | Урыны | Медаль | Ара |
| 1958 | Прага ( Чехословакия)
|
алтын | К-1 1000 м |
| 1958 | Прага ( Чехословакия)
|
алтын | К-1 10 000 м |
| Европа чемпионаты | |||
| Еллар | Урын | Медаль | Ара |
| 1957 | Гент ( Бельгия)
|
көмеш | К-1 1000 м |
| 1957 | Гент ( Бельгия)
|
көмеш | К-1 10 000 м |
| 1959 | Дуйсбург ( Алмания)
|
көмеш | К-1 10 000 м |
Искәрмәләр
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Бухарин Геннадий Иванович (рус.). Всероссийское физкультурно-спортивное общество «Динамо». Мөрәҗәгать итү датасы: 26 август 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Gennady Bukharin (ингл.). Olympedia. Мөрәҗәгать итү датасы: 26 август 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Юбилей Бухарина Г. И. (рус.). Федерация гребли на байдарках и каноэ города Москвы (16 март 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 26 август 2026.
- ↑ О поселении (рус.). Рыбно-Слободский муниципальный район Республики Татарстан (8 сентябрь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 26 август 2026.
Әдәбият
- Трофимова М. И. Рыбная Слобода. Живые голоса. — Казань: Идел-Пресс, 2006. — ISBN 5-85247-063-5.
- Грязнов Е. Чтобы золото медалей не тускнело // Милиция. — 2003. — № 4.
Сылтамалар
- Геннадий Иванович Бухарин — Всероссийское физкультурно-спортивное общество «Динамо».
- Юбилей Бухарина Г. И. — Федерация гребли на байдарках и каноэ города Москвы.
- Gennady Bukharin — Olympedia.
- Геннадий Иванович Бухарин в истории Рыбной Слободы — Рыбно-Слободский муниципальный район Республики Татарстан.
