Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Григорий Ардаров

Григо́рий Па́влович Арда́ров (чын фамилиясе — Богдано́вич, 28 март (9 апрель) 1888 — 17 февраль 1956, Казан) — Россия һәм совет театр актеры, театр режиссеры. Татарстан АССРның халык артисты, РСФСРның атказанган һәм халык артисты.

Тормыш юлы

Григорий Павлович Богданович (иҗади тәхәллүсе — Ардаров) 1888 елның 9 апрелендә (иске стиль буенча 28 мартында) Одесса шәһәрендә туган[1]. Театр белемен туган шәһәрендә ала, М. И. Мирская җитәкчелегендәге җирле театр мәктәбен тәмамлый[2].

Григорий Павлович һөнәри актерлык карьерасын 1908 елда Дондагы Ростов шәһәрендә, театр эшлеклесе Николай Иванович Собольщиков-Самаринның антрепризасына кереп башлый[2]. Актёр алдагы унъеллыклар дәвамында Россия империясенең һәм Советлар Союзының төрле шәһәрләрендәге драма труппаларында хезмәт итә, алар арасында Харьков, Баку, Тифлис, Ярославль (1915—1916 еллардагы театр сезонында Ф. Волков исемендәге Россия дәүләт академия драма театры сәхнәсендә чыгыш ясый), Сталинград, Свердловск һәм Омск бар[1][2]. 1916—1923 елларда Одессада эшли, биредә 1917 елда театр режиссеры буларак дебют ясый[3].

1936 елда Казанга күчә һәм Казан Зур драма театры (хәзерге — В. И. Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры) труппасы составына керә, биредә егерме ел дәвамында актер һәм сәхнәләштерүче булып эшли[1]. 1944 елдан 1946 елга кадәр ул бу театрның сәнгать җитәкчесе һәм баш режиссеры була[2].

1950 елларда басылып чыккан Казан шәһәр телефон челтәре абонентлары исемлегендә бирелгәнчә, режиссер Казанның Уң як Болак урамы, 37 нче йортында яшәгән[4].

Казан шәһәре Бауман район советы депутаты була[1].

1956 елның 17 февралендә Казан шәһәрендә вафат була, Арча зиратында җирләнгән[5].

Иҗаты

Театр сәхнәсендә хезмәт иткән елларында Григорий Ардаров дистәләгән драма образларын гәүдәләндерә. Аның Михаил Лермонтов драмасы буенча куелган «Маскарад» спектаклендәге Арбенин ролен башкаруы 1940 елда Бөтенроссия театр җәмгыятенең (ВТО) махсус фәнни-иҗади конференциясендә тикшерелә[6].

Театрдагы төп актерлык хезмәтләре[1]:

  • Стессель (Александр Николаевич Степанов әсәре буенча «Порт-Артур»);
  • Филипп (Фридрих Шиллерның «Дон Карлос»ы);
  • Гранде атакай (Оноре де Бальзак романы буенча «Евгения Гранде»);
  • Берсенев (Борис Андреевич Лавренёвның «Сынылыш»ы);
  • Таланов (Леонид Максимович Леоновның «Ябырылу»ы);
  • Макферсон (Константин Михайлович Симоновның «Рус мәсьәләсе»);
  • Арбенин (Михаил Юрьевич Лермонтовның «Маскарад»ы);
  • Чацкий (Александр Сергеевич Грибоедовның «Акылдан бәла»се);
  • Орлов (Нәкый Исәнбәтнең «Мулланур Вахитов»ы);
  • Отелло (Уильям Шекспирның «Отелло»сы);
  • Каренин (Лев Николаевич Толстой романы буенча «Анна Каренина»);
  • Патша Фёдор Иоаннович һәм Явыз Иван (Алексей Константинович Толстой пьесалары буенча куелган спектакльләрдә);
  • Войницкий (Антон Павлович Чеховның «Ваня абый»сы);
  • Кречинский (Александр Васильевич Сухово-Кобылинның «Кречинский туе»);
  • Сатин (Максим Горькийның «Тормыш төбендә» пьесасы)[7].

Театр режиссеры буларак Григорий Павлович Ардаров берничә танылган спектакльне сәхнәләштерә, алар арасында Леонид Николаевич Рахмановның «Тынгысыз картлык», Николай Васильевич Гогольнең «Ревизор» һәм Иван Сергеевич Тургеневның «Асылзатлар оясы» бар[3].

Бүләкләре

  • «Татарстан АССРның халык артисты» мактаулы исеме (1939 ел);
  • «РСФСРның атказанган артисты» мактаулы исеме (1940 ел);
  • «Почет Билгесе» ордены (1940 ел);
  • Хезмәт Кызыл Байрагы ордены;
  • «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәте өчен» медале;
  • «РСФСРның халык артисты» мактаулы исеме (1954 ел)[2][1].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 135-летие со дня рождения Григория Ардарова (рус.). В. И. Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры (9 апрель 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 Ардаров (Богданович) Григорий Павлович (рус.). Волков театры. Энциклопедия (1 гыйнвар 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  3. ↑ 1 2 Ардаров Григорий Павлович (рус.). Татар энциклопедиясе (1 гыйнвар 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  4. ↑ Министерство связи СССР. Список абонентов Казанской городской телефонной сети / сост. М. Н. Бондарюк; сост. М. М. Максимова; под ред. Л. С. Якушева. — Казань: Таткнигоиздат, 1954. — 244 с.
  5. ↑ Россиянең халык артистлары (рус.). Рус пантеоны (1 июнь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  6. ↑ Шнейдерман И. И. Лермонтовның «Маскарад» драмасына багышланган фәнни-иҗади конференция // Маскарад: Мәкаләләр җыентыгы. — Мәскәү; Ленинград: ВТО басмасы, 1941. — С. 179—202.
  7. ↑ Фотография. «Тормыш төбендә» спектакленнән күренеш (рус.). А.М. Горький һәм Ф.И. Шаляпин музее (24 май 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.

Әдәбият

  • Театральная энциклопедия. Том 1 / Баш мөхәррир С. С. Мокульский. — Мәскәү: Советская энциклопедия, 1961. — 1214 б. илл. белән, 12 б. илл.
  • Ингвар И. Ардаров (Богданович) Григорий Павлович // Халык артистлары: Очерклар. — Казан, 1980. — 61—66 б.
  • Лермонтовская энциклопедия / СССР ФА. Рус әдәбияты институты (Пушкин йорты); «Советская Энциклопедия» нәшриятының фәнни-мөхәрририят советы; баш мөхәррир В. А. Мануйлов. — Мәскәү: Советская Энциклопедия, 1981.

Сылтамалар

Төркемнәр