Донецк
Донецк (рус. Донецк; 1924 елга кадәр — Юзовка, 1929 елга кадәр — Сталин, 1961 елга кадәр — Сталино) — Донецк Халык Республикасының көньяк-көнчыгышында республика әһәмиятендәге шәһәр, административ үзәге.
Донецк Халык Республикасы һәм Россия Федерациясе арасында 2022 елның 30 сентябрендәге Шартнамә ДХР территориясен, шул исәптән Донецк шәһәрен дә кертеп, Россия Федерациясе составындагы яңа субъект буларак билгели.[2]
Донецк Халык Республикасында күп татарлар яши. Донецк hәм Донецк Халык Республикасының үзәк мәчете — Әхәт Җәми.
География
Шәһәр Донбасс үзәгендә, Азак диңгезеннән 95 километр төньяктарак урнашкан. Шәһәр аша дүрт елга ага: Кальмиус, Бахмутка, Асмоловка һәм Черепашкина.
| Донецктан эре шәһәрләргә кадәр ераклык (автоюллар буенча) | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Санкт-Петербург ~ 1776 км Киев ~ 730 км Полтава ~ 398 км |
Мәскәү 1023 км Харьков ~ 293 км |
Саратов ~ 910 км Луганск ~ 152 км |
|||||||
 Варшава ~ 1562 км  Брюссель ~ 2814 км Илбау ~ 1176 км Днепр ~ 250 км |
 |
Красный Луч ~ 102 км Волгоград ~ 620 км |
|||||||
 Бухарест ~ 1258 км Одесса ~ 730 км Симферополь ~ 547 км |
Мариуполь ~ 113 км |
Ростов-на-Дону ~ 253 км Новороссийск ~ 648 км  Бакы ~ 1544 км |
|||||||
Климат
| Донецк климаты | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Күрсәткеч | Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| Абсолют максимум, °C | 13,0 | 16,0 | 21,3 | 31,0 | 34,6 | 38,0 | 37,8 | 40,0 | 33,9 | 32,7 | 20,5 | 15,0 | 40,0 |
| Уртача максимум, °C | −1,3 | −0,9 | 5,3 | 14,5 | 20,9 | 24,8 | 27,3 | 26,8 | 20,7 | 13,1 | 8,5 | −0,3 | 13,3 |
| Уртача температура, °C | −4 | −3,9 | 1,6 | 9,5 | 15,5 | 19,3 | 21,6 | 20,9 | 15,4 | 8,8 | 3,7 | −2,8 | 8,8 |
| Уртача минимум, °C | −6,7 | −7 | −2,1 | 4,6 | 10,0 | 13,8 | 15,9 | 15,0 | 10,0 | 4,5 | −1,1 | −5,4 | 4,3 |
| Абсолют минимум, °C | −32,2 | −31,1 | −21 | −10,6 | −2,4 | 2,1 | 6,0 | 2,2 | −6 | −10 | −22,2 | −28,5 | −32,2 |
| Явым-төшем нормасы, мм | 492 | ||||||||||||
Тарих
Шәһәр уэльслы Джон Юз тарафыннан, металлургия заводы янындагы бистә буларак, Юзовка исеме белән барлыкка килә. 1917 елда Юзовкага шәһәр статусы бирелә.
1919-1925 елларда — губерна үзәге.
1924 елда шәһәр Сталино исеме белән атала, 1932 елдан өлкә үзәге булып тора. 1961 елда исеме Донецк итеп үзгәртелә.
Эчке бүленеш
Донецк 9 районга бүленә:
- █ Будённый районы
- █ Ворошилов районы
- █ Калинин районы
- █ Киев районы
- █ Киров районы
- █ Куйбышев районы
- █ Ленин районы
- █ Петров районы
- █ Пролетариат районы
Татар матбугаты
1930-1939 елларда шәһәрдә татар телле «Donʙass eşcese» («Донбасс эшчесе») газеты нәшер ителә.
Шулай ук карагыз
Искәрмәләр
- ↑ ЧИСЕЛЬНІСТЬ НАЯВНОГО НАСЕЛЕННЯ УКРАЇНИ на 1 січня 2019 року (укр.). www.ukrstat.gov.ua. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 гыйнвар 2021.
- ↑ Договор между Российской Федерацией и Луганской Народной Республикой о принятии в Российскую Федерацию Луганской Народной Республикой и образовании в составе Российской Федерации нового субъекта от 30 сентября 2022 года (ратифицирован Федеральным законом от 4 октября 2022 года № 373-ФЗ, вступил в силу 5 октября 2022 года, письмо МИД России от 05.10.2022 № 19696/дп). Официальный интернет-портал правовой информации (3 октябрь 2022).