Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Клавдия Святкина

Клавдия Андреевна Святкина (1912, Алатыр, Алатыр өязе, Сембер губернасы, Россия империясе — 1990, Казан) — совет табиб-педиатры, рахитны өйрәнүче, медицина фәннәре докторы (1955), профессор (1959). Татарстан АССРның атказанган фән эшлеклесе (1964), РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1970)[1][2].

Тормыш юлы

Иртә еллары һәм сугыш чорындагы хезмәте

Клавдия Святкина 1912 елның 10 февралендә Алатырь шәһәрендә (Казанда[2]) туган[1]. 1933 елда Казан медицина институтының аналыкны һәм сабыйлыкны саклау факультетын тәмамлый һәм беренче чыгарылыш педиатры була. Институтны тәмамлаганнан соң өлкә сәламәтлек саклау органының яслеләр бүлеге мөдире булып эшли, аннары Мордва автономияле өлкәсенең Ромоданово районы Красный Узел станциясе хастаханәсендә хезмәт куя. 1937 елда Казанга кайта һәм Табиблар белемен камилләштерү буенча Казан дәүләт институтының клиник аспирантурасына укырга керә, анда профессор Е. М. Лепский җитәкчелегендә шөгыльләнә[3].

Бөек Ватан сугышы башыннан профессор Ю. А. Ратнер клиникасы базасында җәелдерелгән Казан эвакуация госпиталенең хирургия бүлегендә эшли. Үлекле торакаль хирургия госпиталендә операциядән соңгы авыр хәлдәге авыруларны тәрбияли. 1943 елда «Балалар канында С витамины турында» («О витамине С в крови у детей») темасына кандидатлык диссертациясен яклый[3].

Фәнни-педагогик эшчәнлеге

Святкина Казан табиблар белемен камилләштерү институтында аспиранттан алып балалар клиникасы ассистенты һәм доцентына кадәр юл үтә. 1952 елда докторантурага укырга керә; аның фәнни консультантлары Г. Н. Сперанский һәм Е. М. Лепский була[3]. 1955 елда «Рахит патогенезына карата (клиник һәм эксперименталь тикшеренүләр)» («К патогенезу рахита (клинические и экспериментальные исследования)») дигән темага докторлык диссертациясе яклый[4].

1944—1985 елларда Казан медицина институтында эшли[1][2]. 1955—1982 елларда факультет педиатриясе кафедрасы мөдире була[5]. Бер үк вакытта 11 ел дәвамында педиатрия факультеты деканы вазифасын башкара (1955—1966)[3][2].

1959 елдан 1980 елга кадәр Татарстан АССР Балалар табиблары җәмгыятен җитәкли[2]. Бөтенсоюз һәм Бөтенроссия балалар табиблары җәмгыятьләре идарәләренә, «Педиатрия» журналының мөхәрририят советына һәм СССР Сәламәтлек саклау министрлыгының Үзәк укыту-методик комиссиясенә керә, Республика тынычлыкны саклау комитеты эшендә катнаша[3].

1990 елның 8 октябрендә Казанда вафат була[1][2], Арча зиратында җирләнгән[6].

Фәнни эшчәнлеге

Святкинаның төп хезмәтләре рахит һәм рахитка охшаш авыруларның патогенезына, аларны кисәтүгә һәм дәвалауга, шулай ук сөяк эченә кан җибәрүгә багышланган[2]. Рахитны тикшерү барышында ул фосфор-кальций алмашын, D витамины белән дәвалаганда фосфатларның каналчыклар реабсорбциясен, селте фосфатазасы активлыгы үзгәрүен һәм авыруның иртә билгеләре буларак ацидозны өйрәнә. Аның тарафыннан рахитның башлангыч чорындагы клиник, лаборатор һәм рентгенологик күренешләр тасвирламасы тулыландырыла[3].

1963 елда аның «Рахит, аны кисәтү һәм дәвалау» («Рахит, его профилактика и лечение») монографиясе, ә 1964 елда — автордашлыкта язылган һәм соңыннан инглиз, француз, испан телләренә тәрҗемә ителгән «Рахит» монографиясе басылып чыга[5]. 1971 елда Святкина мөхәррирлегендә «Рахитның актуаль мәсьәләләре» («Актуальные вопросы рахита») җыентыгы нәшер ителә. Ул шулай ук «Балалар авырулары» («Детские болезни») дәреслегенең автордашы була, Зур медицина энциклопедиясенә мәкаләләр яза; аның рахитны кисәтү һәм дәвалау турындагы брошюралары рус һәм татар телләрендә нәшер ителә[3].

Святкина җитәкчелегендә 24 кандидатлык һәм ике докторлык диссертациясе башкарыла. Соңыннан кафедралар җитәкләгән укучылары арасында В. П. Булатов, С. В. Мальцев һәм А. И. Рывкин телгә алына[5].

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

Хәтер

  • 2026 елның июнендә Казан дәүләт медицина университетының ел саен үткәрелә торган «Без хәтерлибез» акциясе барышында аның Арча зиратындагы кабере төзекләндерелә[6].

Төп басмалары

  • Святкина К. А. Сәламәт балаларда никотин кислотасы балансын өйрәнүгә карата (К изучению баланса никотиновой кислоты у здоровых детей). — Казан, 1951.
  • Святкина К. А. Рахит, аны кисәтү һәм дәвалау (Рахит, его профилактика и лечение). — Казан, 1963.
  • Святкина К. А., Хвуль А. М., Рассолова М. А. Рахит / Проф. П. А. Пономарёва мөхәррирлегендә. — М.: Медицина, 1964. — 224 с. — 14 000 экз.
  • Рахитның актуаль мәсьәләләре (Актуальные вопросы рахита) / К. А. Святкина мөхәррирлегендә. — Казан, 1971.

Святкина К. А., Белогорская Е. В., Кудрявцева Н. П. Балалар авырулары: медицина училищелары өчен дәреслек (Детские болезни: учебник для медицинских училищ). — М.: Медицина, 1980. — 368 с. — 100 000 экз.

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Алексеев Г. А. Святкина Клавдия Андреевна (рус.). Чуваш энциклопедиясе. Чуваш дәүләт гуманитар фәннәр институты. Мөрәҗәгать итү датасы: 2026 елның 10 сентябре.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Святкина Клавдия Андреевна (рус.). TATARICA Татар энциклопедиясе. Мөрәҗәгать итү датасы: 2026 елның 10 сентябре.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Файзуллина Р. А., Альбицкий В. Ю., Пикуза О. И., Сулейманова З. Я., Закирова А. М. (2013). «Профессор К. А. Святкинаның тууына 100 ел тулу уңаеннан». Российский педиатрический журнал (1): 63—64.
  4. ↑ Святкина, Клавдия Андреевна. Рахит патогенезына карата: медицина фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация авторефераты (рус.). Россия дәүләт китапханәсе (1955). Мөрәҗәгать итү датасы: 2026 елның 10 сентябре.
  5. ↑ 1 2 3 Мальцев С. В., Пикуза О. И., Генералова Е. В., Ризванова Ф. Ф. (2023). «Казан дәүләт медицина университетында педиатрия укытуның 200 еллыгына һәм педиатрия факультетының 90 еллыгына. Ватан педиатриясен үстерүгә Казан галимнәренең керткән өлеше». Практическая медицина 21 (1).
  6. ↑ 1 2 Казанда күренекле медикларның каберләрен төзекләндерү буенча ел саен үткәрелә торган «Без хәтерлибез» акциясе узды (рус.). Россия Федерациясенең Сәламәтлек саклау министрлыгы (2026 елның 20 июне). Мөрәҗәгать итү датасы: 2026 елның 10 сентябре.

Әдәбият

  • Татар энциклопедия сүзлеге (Татарский энциклопедический словарь). — Казан: ТР ФА Татар энциклопедиясе институты, 1999.
  • Татар энциклопедиясе (Татарская энциклопедия). — Казан: ТР ФА Татар энциклопедиясе институты, 2002.
  • Алексеев Г. А. Святкина Клавдия Андреевна // Чуваш энциклопедиясе (Чувашская энциклопедия). — Чабаксар, 2009. — Т. 3. — С. 643.
  • Файзуллина Р. А., Альбицкий В. Ю., Пикуза О. И., Сулейманова З. Я., Закирова А. М. Профессор К. А. Святкинаның тууына 100 ел тулу уңаеннан (К 100-летию со дня рождения профессора К. А. Святкиной) // Российский педиатрический журнал. — 2013. — № 1. — С. 63—64.
  • Казан дәүләт медицина университеты (1804—2004): кафедра мөдирләре һәм профессорлар: биографик сүзлек (Казанский государственный медицинский университет (1804—2004): заведующие кафедрами и профессора: биографический словарь) / В. Ю. Альбицкий, Н. Х. Әмиров мөхәррирлегендә. — Казан: Мәгариф, 2004. — 472 с.

Сылтамалар

Төркемнәр