Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Лев Литвинов

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Литвинов фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Литвинов (Гуревич) Лев Маркович (рус. Лев Маркович Литвинов; 28 март (9 апрель) 1899, Минск — 21 март 1963, Казан) — совет театр режиссеры. Белорус ССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1946), Татарстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1953), Белорус ССРның атказанган артисты (1934).

Тормыш юлы

Минск шәһәрендә Мордух Гуревич һәм Софья (кыз фамилиясе Рилущина) гаиләсендә туа. «Литвинов» фамилиясен театр псевдонимы итеп 1919 елда И. С. Тургеневның «Төтен» («Дым») романындагы Литвинов образы тәэсирендә ала[1].

Хедерда укый, аннары Минск 2н че шәһәр училищесын тәмамлый (1914). 1915 елдан — Балашов шәһәрендәге гимназиядә (эвакуация). Сәхнә эшчәнлеген 1919 елда Минскта Тургенев исемендәге үзешчән коллективта Г. Зудерманның «Иванов төне утлары» («Огни Ивановой ночи») спектаклен куеп башлый. 1919 елда Литбел Наркомпросының сәнгать бүлеге театр подбүлеге мөдире итеп билгеләнә[2].

1919—1920 елларда — Екатеринбургта, губерна халык мәгарифе бүлегенең сәнгать бүлеге мөдире була, Уралпрофсоветның драма студиясен оештыра (шәкертләре арасында — Г. Александров, И. Пырьев). 1921—1923 елларда Минскта сәнгать үзешчәнлеге белән җитәкчелек итә, «Хезмәт һәм капитал» («Труд и капитал») массакүләм тамашасын куя (1921, Е. Мирович белән берлектә)[2].

1926 елда Белорус драма студиясен тәмамлый[3](кайбер чыганакларда Белорус театр сәнгате институты дип күрсәтелә[4]).

Иҗаты

1926—1932 һәм 1942—1943 елларда — Белорус дәүләт яһүд театры актеры һәм режиссеры.

1927 елда Л. де Веганың «Сарык чишмәсе» («Овечий источник») спектаклен куя (рәссамы — А. Тышлер)[4], бу спектакль 1930 елда Мәскәүдә узган милли театрлар Олимпиадасында бөтенсоюз танылуы ала. 1929—1932 елларда яһүд күчмә театрын оештыра һәм аның белән җитәкчелек итә[2].

1932 елның февралендә Я. Купала исемендәге Белорус театрының (БДТ-1) сәнгать җитәкчесе (1932—1937) һәм баш режиссеры (1943—1950) итеп билгеләнә. 1936 елда «формализм»га каршы кампания барышында сәнгать җитәкчесе вазыйфасыннан алына, ләкин режиссер булып кала. 1937—1938 елларда шулай ук Белорус опера театрында эшли (беренче белорус операсын куя). 1940 елның мартыннан — Киев Дәүләт яһүд театры режиссеры[5].

Сугыш елларында (1941—1942) — Свердловскта эвакуациядә була, «Өлкә оборона театры» оештыра, фронт өчен спектакльләр куя. 1942 елда — Новосибирсктагы Белгосет режиссеры[1].

1943 елның мартында баш режиссер вазыйфасына БДТга (Томскка эвакуацияләнгән була) кайта. 1944 елда Томскта А. Н. Островскийның «Соңлаган мәхәббәт» («Поздняя любовь») һәм Я. Купаланың «Павлинка» спектакльләрен куя (соңгысы 30 елга якын вакыт эчендә 600дән артык тапкыр күрсәтелә)[2].

1946 елда У. Шекспирның «Ромео һәм Джульетта»сын куя. 1949 елда «космополитизм»га каршы көрәш кампаниясе барышында Белоруссиядә «1нче номерлы космополит» дип игълан ителә, баш режиссер вазыйфасыннан алына һәм театр җәмгыяте идарәсеннән чыгарыла. 1950 елның августында Белоруссиядән куыла[2][1].

1950 елның 4 сентябреннән — В. И. Качалов исемендәге Казан Зур драма театры режиссеры (1950—1963 елларда — баш режиссер)[6]. 12 ел эчендә 35 спектакль куя[4].

Эш дәверендә барлыгы 110 спектакль куя[2].

Сайланган театр постановкалары

Белорус дәүләт яһүд театры

  • «Овечий источник» («Сарык чишмәсе»), Л. де Вега  [рус.] (тат. (1927);
  • «Джим Куперкоп», С. Годинер (1930);
  • «Sender Blank» («Сендер Бланк»), Шолом-Алейхем буенча (1940).

Я. Купала исемендәге Белорус театры

  • «Родина» («Ватан»), К. Чорный (1932);
  • «Конец дружбы» («Дуслык ахыры»), К. Крапива (1934, Л. Г. Рахленко белән берлектә);
  • «Великодушие» («Киң күңеллелек»), В. Головчинер (1936);
  • «Соловей» («Сандугач»), З. Бядуля (1937, Л. Г. Рахленко белән берлектә);
  • «Беспокойная страсть» («Тынычсыз дәрт»), Л. Рахманов (1938);
  • «Поздняя любовь» («Соңлаган мәхәббәт»), А. Н. Островский (1943);
  • «Собака на сене» («Печән өстендәге эт»), Л. де Вега (1943);
  • «Павлинка» («Павлинка») Я. Купала (1944);
  • «Ромео и Джульетта» («Ромео һәм Джульетта»), У. Шекспир (1946);
  • «Это было в Минске» («Бу Минскта булган иде»), А. Кучар (1947);
  • «Таланты и поклонники» («Талантлар һәм җанатарлар»), А. Н. Островский (1950).

Качалов исемендәге Казан театры

  • «Свадьба с приданым» («Бирнәле туй»), Н. М. Дьяконов (1950);
  • «Три сестры» («Өч сеңел»), А. П. Чехов (1951);
  • «Враги» («Дошманнар»), М. Горький (1952);
  • «Порт-Артур», А. Н. Степанов һәм И. Ф. Попов (1953);
  • «Царь Фёдор Иоаннович» («Патша Фёдор Иоаннович»), А. К. Толстой (1955);
  • «Филумена Мартурано», Э. де Филиппо (1957);
  • «В лесах» («Урманнарда»), П. И. Мельников-Печерский буенча (1958);
  • «Барабанщица» («Барабанчы кыз»), А. Д. Салынский (1960);
  • «Хозяин» («Хуҗа»), И. М. Соболев пьесасы буенча (1961);
  • «Коллеги» («Коллегалар»), В. П. Аксёнов повесте буенча (1962).

Үлеме һәм җирләнүе

1963 елның 21 мартында Казанда вафат була. Казанның Арча зиратында хатыны, актриса Эмма Хаимовна Дрейзина (1904—1952), янында җирләнә. 2000 елда алырның янында уллары, Игорь Львович Литвинов (2000 елда вафат), җирләнә[2].

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Литвинов И. Л. Жизнь – это театр. Драматический. К 120-летию Льва Марковича Литвинова (Гуревича). Мишпоха. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 апрель 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Жизнь – это театр. Драматический (рус.). История Казани (19 октябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 апрель 2026.
  3. ↑ ЛИТВИНОВ Лев Маркович. Российская Еврейская Энциклопедия. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 апрель 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Литвинов Лев Маркович (рус.). Tatarica. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 апрель 2026.
  5. ↑ Лев Литвинов. Кино-Театр.Ру. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 апрель 2026.
  6. ↑ Литвинов Лев Маркович. Театральная библиотека (Санкт-Петербургская театральная библиотека). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 апрель 2026.

Сылтамалар

Төркемнәр