Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Николай мәйданы (Казан)

ТР ФА экспертизасы

ТР Фәннәр академиясе логотибы.png
Татарстан Республикасы
Фәннәр академиясе
тарафыннан экспертиза үткәрелде
Тулырак
Aprove.svg

ТР ФА экспертизасы

Arrow-Right.png
ТР Фәннәр академиясе логотибы.png
Татарстан Республикасы
Фәннәр академиясе
тарафыннан экспертиза үткәрелде
Тулырак

Николай мәйданы (рус. Николаевская площадь), элек Тимерчелек — Казанның тарихи үзәгендәге элеккеге мәйдан (хәзер шәһәрнең Вахитов районы).

Мәйдан университет калкулыгы, 1 нче Театр урамы (1899 елдан — Пушкин урамы), Державин бакчасы (хәзер Ирек мәйданындагы Опера һәм балет театры биләгән территория) һәм Почтамт урамы (1893 елдан — Лобачевский урамы) арасында, Черек күл паркы алдында урнашкан була.

Тарих

undefined

XVIII гасыр азагыннан биредә Тимерчелек мәйданы була, аның үзәгендә кечкенә күл, ә тирәсендә тимерчеләр һәм башка хуҗалык-җитештерү корылмалары тезелеп китә. 1842 елгы янгыннан соң барлык бина калдыклары сүтелә, күл күмелә, территория тигезләнә, һәм идарә итүче Россия императоры Николай I хөрмәтенә Николай исеме бирелә[1].

Башта мәйдан күпсанлы лавкалардан, сәүдә һәм гадәти күңел ачу урыннарыннан гыйбарәт була, биредә Яков Мамоновның «Спиритизм һәм тылсым театры» дип аталган курчак балаган-театры эшли[2].

1890 елда аллеялар, клумбалар һәм эскәмияләр белән төзекләндерелгән мәйданда Казанда узган Бөтенроссия фәнни-сәнәгать күргәзмәсе өчен биналар торгызыла. Күргәзмә биналары һәм корылмалары шәһәрдә танылган архитектор Генрих Руш проектлары буенча төзелә[3].

4 ай дәвам иткән күргәзмә тәмамланганнан соң, биналар сүтелә, 1891 елда мәйдан урынында агачлар һәм башка эре яшел үсентеләр утыртылган бакча барлыкка килә. 1894 елда бакчада Казан су белән тәэмин итү җәмгыяте тарафыннан шәһәргә бүләк ителгән һәм хәзерге вакытта да гамәлдә булган үзенчәлекле фонтан төзелә. 1924 елда Николай бакчасы Ленин бакчасы дип үзгәртелә[4].

Мәйданнан Пушкин, Галактионов һәм Нужин урамнары киселешендәге Ленин бакчасы башындагы зур булмаган мәйданчык кала. Анда химик-органик Александр Бутлеровның тууына 150 ел тулу хөрмәтенә 1978 елда урнаштырылган һәйкәл, «Колизей» ярымтүгәрәк күңел ачу комплексы бинасы (элек «Тамерлан», «Кнопка» атамалары белән йөри) урнашкан, Казан консерваториясе һәм башка биналар ачыла[5].

Фотосурәт

Хәзерге Пушкин урамындагы Ленин бакчасы башында элеккеге Николай мәйданының мәйданчык өлеше
Хәзерге Пушкин урамындагы Ленин бакчасы башында элеккеге Николай мәйданының мәйданчык өлеше

Искәрмәләр

  1. ↑ Дарья Акимова. День в истории: Николаевский сквер в Казани, сожжение II тома «Мертвых душ» и первая лотерея (рус.). Реальное время (24 февраль 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 26 февраль 2026.
  2. ↑ Евгения Газизова. Николаевская площадь (рус.). Иске Казан. Мөрәҗәгать итү датасы: 26 февраль 2026.
  3. ↑ Б. Ерунов. От Николаевской площади до Ленинского сада (рус.). Казанские истории (15 июль 2008). Мөрәҗәгать итү датасы: 26 февраль 2026.
  4. ↑ Фазлеев, М.Ш., Шакирова А.Ф. Архитектурно-планировочная организация научно-промышленной выставки 1890 года в городе Казани // Известия Казанского государственного архитектурно-строительного университета : журнал. — 2020. — № 1 (51). — С. 42.
  5. ↑ Там, где бьет фонтан Любви (рус.). rt-online.ru (21 декабрь 2017). Мөрәҗәгать итү датасы: 26 февраль 2026.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр