Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Сәяс Гыйматдинов

Бу терминның башка аңлатмалары да бар, аларны карау өчен Гыйматдинов битенә күчегез.

Саяс Кыям улы Гыйматдинов (рус. Саяс Кыямович Гыйматдинов; 25 май 1930, Туймәт, Күтәмә вулысы, Чистай кантоны, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 4 май 2003, Казан) — СССР партия һәм хуҗалык җитәкчесе, Татарстан АССРның агросәнәгать комплексын һәм теплица хуҗалыгын оештыручы, «Татплодоовощпром» җиләк-җимеш һәм яшелчә продукциясе буенча җитештерү аграр-сәнәгать берләшмәсе башлыгы — Татарстан АССР Дәүләт агросәнәгате рәисе урынбасары (1975—1986 еллар). РСФСРның атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре (1984)[1].

Тәрҗемәи хәле

Саяс Гыйматдинов 1930 елның 25 маенда Татарстан АССРның Минзәлә кантоны Туймәт авылында (хәзерге — Татарстан Республикасының Чирмешән районы Туймәт авылы) крестьян гаиләсендә туа. Бөек Ватан сугышы чорында яшүсмер чагында күмәк хуҗалыкта эшли[2].

1953 елда «радиоинженер» белгечлеге буенча Казан авиация институтын бик яхшыга тәмамлый[1]. Институтны тәмамлагач, Мәскәүдәге СССР Авиация сәнәгате министрлыгының фәнни-тикшеренү институтына эшкә җибәрелә, анда беренче совет космик аппаратларының һәм Җирнең ясалма иярченнәренең радиотехник тәэминат һәм радиоэлемтә системаларын проектлауда катнаша[2].

1975 елның маенда Татарстан АССРга хуҗалык эшенә күчерелә һәм «Татплодоовощпром» республика тресты (соңрак — ТАССР Дәүләт агросәнәгатенең «Татҗиләк-яшелчә хуҗалыгы» җитештерү берләшмәсе) җитәкчесе итеп билгеләнә, бер үк вакытта 1986 елга кадәр Татарстан АССР Дәүләт агросәнәгате рәисе урынбасары булып тора[1].

Аның җитәкчелегендә трест структурасы 45 махсуслаштырылган совхозны һәм ябык грунт комбинатын берләштерә. Идел буенда иң зур булган «Майский» (Яшел Үзән районының Осиново бистәсе) һәм «Язгы» (Яр Чаллы) теплица комбинатлары файдалануга тапшырыла. 1983 елга берләшмәнең теплицаларының гомуми мәйданы 110 гектарга җитә (шул исәптән 70 гектар кышкы теплицалар), ябык грунттагы яшелчәләрнең уңдырышлылыгы бер квадрат метрдан 32-33 кг тәшкил итә. 1980—1985 елларда аның контроле астында 50 мең тоннадан артык сыйдырышлы җиләк-җимеш һәм яшелчә продукциясе саклагычлары төзелә, бу республиканың зур шәһәрләрен ел әйләнәсе тәэмин итәргә мөмкинлек бирә[2].

1986 елдан республиканың агросәнәгать комплексы дәүләт һәм хуҗалык органнарында эшен дәвам итә. Казанда яши. 2003 елның 4 маенда вафат була, Казанда җирләнгән[1].

Педагогик эшчәнлеге

Агросәнәгать берләшмәсе белән җитәкчелек иткән елларда ябык грунт өчен инженер кадрларын әзерләү буенча методик эш оештыра, «Майский» совхозы һәм Казан авыл хуҗалыгы институты базасында студентларның җитештерү практикасы системасын һәм белгечләрнең квалификациясен күтәрүне контрольдә тота[2].

Иҗтимагый эшчәнлеге

Республиканың дәүләт һәм иҗтимагый тормышында катнаша:

  • КПССның Татарстан өлкә комитеты һәм Яшел Үзән шәһәр партия комитеты әгъзасы итеп сайлана;
  • Татарстан АССРның район һәм шәһәр Халык депутатлары Советлары депутаты итеп сайлана[1];
  • ТАССРның җиләк-җимеш һәм яшелчә комплексының матди базасын модернизацияләү буенча фәнни-техник комиссияләрне җитәкли[2].

Бүләкләре

Исемен мәңгеләштерү

  • Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының 2005 елның 7 апрелендәге 164 нче санлы карары белән Татарстан Республикасы Яшел Үзән районының «Осиново гимназиясе» муниципаль бюджет гомуми белем бирү учреждениесенә Саяс Гыйматдинов исеме бирелә[3].
  • Осиново гимназиясендә Саяс Гыйматдиновның һөнәри юлына багышланган документаль материаллар белән даими музей экспозициясе эшли[4].

Гаиләсе

Абыйсы — Габбас Гыйматдинов (1925—1997), Социалистик Хезмәт Герое, КПССның Татарстан АССР Октябрь райкомының беренче секретаре (1965—1987)[2].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 ТР ФА Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты. Гиматдинов Саяс Киямович (рус.). TATARICA Татар энциклопедиясенең электрон версиясе (1 гыйнвар 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Осиново авыл җирлеге администрациясе. Знай наших: Саяс Киямович Гиматдинов (рус.). Осиново авылының мәгълүмати-туган якны өйрәнү порталы (14 сентябрь 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  3. ↑ Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты. «О присвоении Осиновской гимназии Зеленодольского района Республики Татарстан имени Саяса Киямовича Гиматдинова» Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының 2005 елның 7 апрелендәге 164 нче номерлы карары (рус.). Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты карарлары һәм күрсәтмәләре җыентыгы (7 апрель 2005). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  4. ↑ «С. К. Гыйматдинов исемендәге Осиново гимназиясе» МБГБУ. Школьный музей имени С. К. Гиматдинова (рус.). Татарстан Республикасында электрон мәгариф (12 март 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.

Әдәбият

  • Татар энциклопедиясе / баш мөх. М. Х. Хәсәнов. — Казан: ТР ФА Татар энциклопедиясе институты, 2005. — Т. 2. — Б. 115. — ISBN 5-902375-02-9.

Сылтамалар

Төркемнәр