Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Габбас Гыйматдинов

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Гыйматдинов фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Габбас Кыям улы Гыйматдинов (рус. Габбас Киямович Гиматдинов; 8 февраль 1925, Чирмешән районы, Татарстан АССР — 1997, Нурлат, Татарстан Республикасы) — СССР партия, дәүләт һәм хуҗалык эшлеклесе, Бөек Ватан сугышында катнашучы, КПССның Татарстан АССР Октябрь районы комитетының беренче секретаре (1965—1987), Татарстан АССР Югары Советы Рәисе урынбасары (1974—1989), Социалистик Хезмәт Герое (1971), СССРның мактаулы нефтьчесе (1981), Нурлат шәһәре һәм Нурлат районының мактаулы гражданы[1].

Тәрҗемәи хәле

Габбас Гыйматдинов 1925 елның 8 февралендә Татарстан АССРның Минзәлә кантоны Туймәт авылында (хәзерге — Татарстан Республикасының Чирмешән районы Туймәт авылы) күп балалы крестьян гаиләсендә туа[2]. Сугыш башланганчыга кадәр җирле күмәк хуҗалыкта эшли[3].

1943 елда Эшче-крестьян Кызыл Гаскәре сафларына алына һәм Бөек Ватан сугышы фронтына җибәрелә. Өлкән сержант исемендә хезмәт итә, немец-фашист илбасарларына каршы сугыш хәрәкәтләрендә катнаша, яралана[4]. 1945 елда демобилизацияләнгәч, Татарстан АССРга кайта[2].

1945—1946 елларда ВКП(б) Татарстан өлкә комитеты каршындагы берьеллык партия мәктәбе тыңлаучысы була. 1946 елда Татарстан АССРның Беренче Май районы Лашман урта мәктәбенә тарих укытучысы булып эшкә күчә[4].

1947 елда республикада комсомол һәм партия эшенә җибәрелә: эзлекле рәвештә райком инструкторы, ВЛКСМ район комитеты секретаре, бүлек мөдире һәм КПСС район комитеты секретаре булып эшли[2]. 1962 елда Казан дәүләт педагогика институтының тарих-филология факультетын, 1967 елда Минзәлә авыл хуҗалыгы техникумын тәмамлый[1].

1962 −1965 елларда Куйбышев җитештерү колхоз-совхоз идарәсенең партком секретаре вазифасын били[4].

1965—1987 елларда (22 ел дәвамында) КПССның Татарстан АССР Октябрь районы комитетының беренче секретаре булып эшли. Аның җитәкчелегендә административ үзәге Нурлат шәһәрендә булган Октябрь районы республикада дәүләткә ашлык һәм терлекчелек продуктлары җитештерү һәм тапшыру, торак төзелеше, каты өслекле юллар салу һәм торак пунктларны электрлаштыру буенча алдынгы урыннарга чыга. «Татнефть» компаниясе ятмаларын төзекләндерүгә, «Нурлатнефть» НГДУсын һәм Нурлат разведка бораулавы идарәсе базасын булдыруга өлеш кертә[3].

СССР Югары Советы Президиумының 1971 елның 8 апрелендәге Указы белән, авыл хуҗалыгы производствосын үстерүдә һәм игенчелек һәм терлекчелек продуктларын дәүләткә сату буенча сигезенче бишьеллык биремнәрен үтәүдә ирешелгән күренекле уңышлары өчен, Габбас Кыям улы Гыйматдиновка Социалистик Хезмәт Герое исеме, Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» алтын медале тапшырыла[2].

1987 елда союз әһәмиятендәге персональ пенсионер сыйфатында пенсиягә чыга[2]. Нурлат шәһәрендә яши, иҗтимагый эшчәнлек алып бара[1]. 1997 елның 2 гыйнварында вафат була, Нурлатта җирләнгән[1].

Педагогик эшчәнлеге

Педагогик эшчәнлекне 1946—1947 елларда Татарстан АССРның Беренче Май районы Лашман урта мәктәбе тарих укытучысы сыйфатында алып бара, сугыштан соңгы чорда укыту-тәрбия процессын һәм авыл яшьләре арасында агарту эшен оештыра[4].

Иҗтимагый эшчәнлеге

Берничә дистә ел дәвамында төбәкнең дәүләт идарәсендә һәм иҗтимагый-сәяси тормышында катнаша[1][4]:

  • Татарстан АССР Югары Советы VI—XI чакырылыш депутаты итеп сайлана (1963—1989 еллар);
  • 1974—1989 елларда IX, X һәм XI чакырылыш Татарстан АССР Югары Советы Рәисе урынбасары вазыйфасын били;
  • КПССның XXII (1961) һәм XXVI (1981) съездлары, шулай ук Татарстан өлкә партия оешмасының республика партия конференцияләре делегаты итеп сайлана.

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

Исемен мәңгеләштерү

  • 1997 елда Социалистик Хезмәт Герое Габбас Гыйматдинов исеме Нурлат шәһәренең үзәк урамына (элеккеге Октябрь урамы) бирелә, анда эшлекленең барельефы белән истәлекле стела һәм һәйкәл куела[3].
  • Габбас Гыйматдинов исеме Нурлат шәһәренең район Мәдәният йортына бирелә[1].
  • Чирмешән авылындагы (Татарстан Республикасы Чирмешән районы) Каһарманнар аллеясендә биек постаментка Габбас Гыйматдиновның бронза бюсты куелган[5].
  • Дәүләт һәм хуҗалык эшлеклесенә бюст-һәйкәл Нурлат шәһәренең Дан аллеясында урнаштырылган[6].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 ТР ФА Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты. Гиматдинов Габбас Киямович (рус.). TATARICA Татар энциклопедиясенең электрон версиясе (1 гыйнвар 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Каргапольцев Сергей. Гиматдинов Габбас Киямович (рус.). «Ил каһарманнары» патриотик интернет-проекты (10 май 2015). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Нефть-газ чыгару тармагы ветераннары советы. Гиматдинов Габбас Киямович (1925–1997) (рус.). Татарстан Республикасы ветераннары (пенсионерлары) иҗтимагый оешмасы (3 февраль 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 ТР хәйрия эшчәнлеге мәсьәләләре буенча республика советы. Гиматдинов Габбас Киямович (рус.). Татарстан Республикасының Бөек Ватан сугышы виртуаль музее (8 май 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  5. ↑ «Безнең Чирмешән» газетасы редакциясе. Аллея Героев в Черемшане (рус.). «Безнең Чирмешән» мәгълүмат порталы (9 май 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  6. ↑ Татарстан Республикасы Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгы. Нурлат районы АПКындагы күренекле шәхесләр исемлеге (рус.). «Татарстан Республикасының Бөек Ватан сугышы виртуаль музее» порталы (1 май 2013). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.

Әдәбият

  • Социалистик Хезмәт Геройлары — безнең якташлар / төз. Р. Г. Гарифуллин. — Казан: Татарстан китап нәшрияты, 1984. — Б. 56—59.
  • Татар энциклопедиясе / баш мөх. М. Х. Хәсәнов. — Казан: ТР ФА Татар энциклопедиясе институты, 2005. — Т. 2. — Б. 115. — ISBN 5-902375-02-9.

Сылтамалар

Төркемнәр