Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Урал Рәшитов

РУВИКИ проектының татар бүлегендә шундый исемле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар. Аларны карау өчен Урал (исем) битенә күчегез.

Урал Камил улы Рәшитов (баш. Урал Камил улы Рәшитов; 25 сентябрь 1961, Авыргазы районы, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы) — Россия композиторы, җырчы һәм музыкаль продюсер[1][2]. Башкортстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе[1][3], «Алтын барс» милли музыкаль премиясе, «Бәллүр сандугач» һәм «Татар җыры» фестивальләренең күп тапкырлар лауреаты[4], Башкортстанның Әлшәй районының мактаулы гражданины[1][3].

Тәрҗемәи хәле

1961 елда Башкорт АССРның Авыргазы районында туа[2]. Балачагы Башкортстанның Әлшәй районы үзәге — Раевка бистәсендә уза[5]. Раевка 1 нче урта мәктәбен, шулай ук балалар музыка мәктәбенең баян сыйныфын тәмамлый[1]. Профессиональ югары музыкаль белеме юк[2].

Армиядә хезмәт иткәнч, «Прогресс» ачык акционерлык җәгыятендә вокаль-инструменталь ансамбль җитәкчесе, аннары Әлшәй район мәдәният йортының «Замана» эстрада-фольклор төркеме артисты булып эшли. 1980 елдан актив композиторлык эшчәнлеге алып бара[1].

Хәния Фәрхи җитәкчелегендәге «Бәйрәм» ансамблендә эшли. Казаннан Уфага кайткач, «Айдар» театр-студиясендә иҗади эшчәнлеген дәвам итә, аның репертуары өчен 20 дән артык җыр яза. 2015 елда үз студиясендә Башкортстан иярчен телевидениесендә «Танылу тарихы» телепрограммасының Яңа ел чыгарылышына багышланган һәм республика ведомстволары җитәкчеләре тарафыннан башкарылган «Туган ягым — Башкортстан» клибы өчен тавыш яздыра[6].

2020 нче еллар уртасына Урал Рәшитов үзенең продюсерлык үзәген һәм вокаль студиясен җитәкли, Башкортстан һәм Татарстанның әйдәп баручы җырчылары белән хезмәттәшлек итә[1].

Иҗаты

Беренче җырын 30 яшьләр тирәсендә яза — бу, соңрак «На-на» төркеме башкарган «Помни это лето» («Лето») исемле рус телендәге композиция була[1]. Композиторның үз истәлекләре буенча, башта аның җырын Бари Алибасов коллективы башкару факты үзе өчен көтелмәгән хәл була[2].

Урал Рәшитовка популярлыкны татар телендәге җырлар китерә. Алар арасында — «Туган як», «Әлдермеш», «Кызыл розалар», «Ялгыз миләш»[7]. Аның әсәрләре Хәния Фәрхи, Салават Фәтхетдинов, Айдар Галимов, Вәсилә Фәттахова, Радик Юльякшин (Элвин Грей) һәм башка татар-башкорт эстрадасы башкаручыларының репертуарына керә[5].

Гөлнара Рәшитова сүзләренә язылган һәм минималистик аранжировка белән иҗади эксперимент буларак тудырылган «Туган як» җыры Вәсилә Фәттахованың визит карточкасына әверелә һәм берничә тапкыр һөнәри премияләр белән билгеләп үтелә[7][5]. «Миллиард. Татар» басмасы бәяләвенчә, композиция — хәзерге татар эстрадасының иң танылган җырларының берсе[7]. Урал Рәшитов шулай ук Хәния Фәрхинең иң әһәмиятле әсәрләренең берсенә әверелгән «Әлдермешкә кайтам әле» җырына көй яза[8].

Композитор шулай ук телевидение һәм кино өчен дә музыка яза, аерым алганда, «Башкортстан юлдаш телевидениесе» телеканалының «Глас закона» тапшыруының музыкаль бизәлешен иҗат итә[9].

Продюсерлык үзәге

Уфада композитор «Урал медиа» продюсерлык үзәгенә һәм тавыш яздыру иҗат студиясенә, шулай ук (хатыны Азалия Рәшитова белән берлектә) «Азалия һәм Урал Рәшитов» балалар эстрада иҗаты үзәген ача[10].

Үзәк комплекслы рәвештә продюсерлык, тавыш яздыру һәм остазлык эшчәнлеге алып бара:

  • башкорт һәм татар эстрадасы башкаручылары өчен үзенчәлекле җыр репертуары, аранжировкалар булдыру һәм трекларны берләштерү[1];
  • балаларны һәм яшьләрне эстрада вокалы, актерлык осталыгы, сәхнә сөйләме һәм хореография юнәлешләре буенча укыту;
  • яшь башкаручыларны төбәк һәм бөтенроссия вокаль фестивальләренә әзерләү, концерт программаларын һәм сәхнә сәнгате буенча остаханәләр оештыру[11].

Иҗтимагый эшчәнлеге

Урал Рәшитов төбәкнең музыкантлары, шагыйрьләре һәм башкаручыларының авторлык һәм катнаш хокукларын яклау белән шөгыльләнгән Башкортстан Республикасының «Авторлык җәмгыяте» төбәк иҗтимагый оешмасын гамәлгә куючыларның берсе булып тора[12].

Ул Башкортстан Республикасы һәм Татарстан Республикасы районнарында хәйрия концертларында һәм иҗат кичәләрендә даими рәвештә катнаша[1].

2024 елның 5 апрелендә Урал Рәшитов «Бердәм Россия» партиясенә керү турында гариза яза[13].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

  • Башкортстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе[14];
  • Әлшәй районының мактаулы гражданины (2023)[3];
  • Татарстан Республикасының «Алтын Барс» милли премиясе лауреаты[5];
  • «Бәллүр сандугач» телевизион фестиваленең «Ел композиторы» номинациясе лауреаты (2003);
  • «Татар җыры» халыкара татар җыры фестивале лауреаты (Казан)[1].

Гаиләсе

Хатыны — Айгөл Рәшитова, Азалия сәхнә псевдонимы белән чыгыш ясаучы җырчы[5]. Гаиләдә өч бала[5]: уллары — Морат, Булат, кызы — Әмирә.

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Урал Камилович Рашитов (рус.). Окраевка. Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 Урал Рашитов: «Туган як» была написана на спор! (рус.). Народное радио (18 ноябрь 2009). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Уралу Рашитову присвоено почётное звание (рус.). Общественно-политическая газета Альшеевского района Республики Башкортостан «Альшеевские вести», № 42 (9848) (20 октябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  4. ↑ Мила Киян. «Туган як» будет петь Радик Юльякшин (рус.). Комсомольская правда — Уфа (3 апрель 2017). Мөрәҗәгать итү датасы: 24 август 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 5 6 Хит Васили Фаттаховой «Туган як» будет петь Радик Юльякшин (рус.). Комсомольская правда — Уфа (29 март 2017). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  6. ↑ Аралбаева Л. В передаче «История признания» телеканала БСТ чиновники спели о любви к Башкортостану (рус.). Городской портал Уфы (перепечатка ИА «Башинформ») (16 гыйнвар 2015). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  7. ↑ 1 2 3 «Туган як» — неофициальный гимн татарского народа (рус.). Миллиард.Татар. Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  8. ↑ «Кайтам әле, Әлдермешкә»: история и перевод легендарной татарской песни Хании Фархи (рус.). Миллиард.Татар. Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  9. ↑ Светлана Кияшко. Автор хита «Туган-як» Урал Рашитов преподнес сюрприз БСТ (рус.). Комсомольская правда — Уфа (16 сентябрь 2011). Мөрәҗәгать итү датасы: 24 август 2026.
  10. ↑ Детский творческий центр Азалия и Урал Рашитов - обучение в различных направлениях (рус.). rashitov-academy.orgs.biz. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 август 2026.
  11. ↑ Пресс-служба Всемирного конгресса татар. Урал Рашитов на концерте в Уфе представит премьеру песни (рус.). Официальный портал ТНВ / ВКТ (10 апрель 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 24 август 2026.
  12. ↑ Буракаева, Зухра. Впервые в Башкирии авторскими правами займется полиция. 24 август 2026 тикшерелде.
  13. ↑ Урал Рашитов: «Пришло время испытания на единство» (рус.). Пресса Уфы (5 апрель 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  14. ↑ За песню «Туган як» с Элвина Грея потребовали 100 млн рублей (рус.). ТРТ ТВ (8 октябрь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.

Әдәбият

Сылтамалар

Төркемнәр