Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Фидан Гафаров

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Гафаров фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Фидан Сафа улы Гафаров (баш. Ғафаров Фидан Сафа улы; 12 октябрь 1947, Яңа Уртай, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы — 27 апрель 2025, Уфа) — СССР һәм Россия театр һәм кино актеры, эстрада җырчысы. РСФСРның халык артисты (1984), Башкорт АССРның халык артисты (1980), Татарстан Республикасының халык артисты (1994). Салават Юлаев ордены (2017) һәм Халыклар дуслыгы ордены (2022) кавалеры. Уфа шәһәренең мактаулы гражданины (2020)[2].

Тәрҗемәи хәле

Фидан Гафаров 1947 елның 12 октябрендә Башкорт АССРның Дүртөйле районы Яңа Уртай авылында туа[3].

Мәктәпне тәмамлагач, Уфа сәнгать училищесының театр бүлегенә укырга керә. Театр режиссеры Илшат Йомагулов курсында укый. 1965 елда укуын тәмамлый. 1967 елда Фидан Гафаров Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт академия драма театры труппасына кабул ителә һәм анда 60 елга якын хезмәт итә[4].

2025 елның 27 апрелендә Уфа шәһәрендә 77 яшендә вафат була. Үлеменең рәсми сәбәбе — аорта аневризмасы[5]. Артист белән хушлашу Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театры бинасында уза. Матәм чарасы вакытында Башкортстан Республикасы Башлыгы Радий Хәбиров Фидан Гафаровка үлгәннән соң бирелгән «Башкортстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» орденын аның улына, актер Азамат Гафаровка тапшыра[6].

Иҗаты

Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт академия драма театрында Фидан Гафаровның дебют эше булып Әнгам Атнабаев пьесасы буенча куелган «Мәхәббәт җыры» спектаклендәге Илһам роле тора. Театр сәхнәсендә эшләү елларында ул классик һәм милли репертуардан йөздән артык роль башкара[4].

Кинематографта актер режиссер Әмир Абдразаковның «Алтын атлы җайдак» («Мосфильм» киностудиясе, 1980 ел) нәфис фильмында төп рольне — Алтындуганы уйный. 2023 елда «Төньяк амурлары» анимацион фильмын тавышландыруда катнаша[7].

Фидан Гафаров эстрада җырчысы буларак та танылу ала. Аның репертуарына башкорт һәм татар җырлары, шулай ук эстрада композицияләре («Кышкы романс», «Уфа юкәләре») керә. Спектакльләрдән аның башкаруындагы җырлар иң билгеле театр композицияләре исәбенә кергән. Актер үзенең улы Азамат Гафаров белән берлектә концерт программалары белән гастрольләрдә йөри. 1991 елда ул гастрольләр проектын — Фидан Гафаровның Музыкаль комедия театрын нигезли[3].

Төп рольләре

  • Илһам (Ә. Атнабаев, «Мәхәббәт җыры»);
  • Хәлил (М. Фәйзи, «Галиябану»);
  • Булат (К. Тинчурин, «Зәңгәр шәл»);
  • Заһир (Т. Таһиров, «Галия»);
  • Искәндәр (Г. Кутуй, «Тапшырылмаган хатлар»);
  • Лиола (Л. Пиранделло, «Лиола»);
  • Мәрәһим (М. Кәримнең «Озын-озак балачак» повесте буенча «И судьба — не судьба!»);
  • Ромео (У. Шекспир, «Ромео һәм Джульетта»);
  • Алтындуга («Алтын атлы җайдак» фильмында)[4].

Бүләкләре

Гаиләсе

Хатыны — Фәридә (никахлары 1967 елда теркәлгән). Уллары: Айбулат (музыкант, 2009 елда вафат була) һәм Азамат (М. Гафури исемендәге Башкорт академия драма театры актеры). Артистның никахтан тыш туган Самира исемле кызы бар[9].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 Башинформ / за ред. А. В. Валиев — 1992.
  2. ↑ Башкорт энциклопедиясе. Гафаров Фидан Сафа улы. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 февраль 2022. Архивировано 19 февраль 2022 года.
  3. ↑ 1 2 3 Россиянең һәм Башкортстанның халык артисты Фидан Гафаров вафат булды (рус.). РБК (Уфа) (27 апрель 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Хуш, легенда! Башкортстан артист Фидан Гафаровны ничек истә калдырды (рус.). Аргументы и факты (Уфа) (28 апрель 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  5. ↑ Уфада Россиянең һәм Башкортстанның халык артисты Фидан Гафаров вафат булды (рус.). Башинформ (27 апрель 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  6. ↑ 1 2 Уфада халык артисты Фидан Гафаров белән хушлаштылар (рус.). Башинформ (29 апрель 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  7. ↑ Фидан Гафаров: биографиясе (рус.). Кино-Театр.Ру (8 гыйнвар 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  8. ↑ Гафаров Фидан Сафа улы. Мактаулы гражданнар (рус.). Башкортстан Республикасы Уфа шәһәре шәһәр округы Советы (1 гыйнвар 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  9. ↑ Уфада башкорт сәхнәсе легендасы Фидан Гафаров үзенең концертларына чакыра (рус.). Башинформ (1 октябрь 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.

Әдәбият

  • Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театры — 100 ел / төз. (инициаллары һәм фамилиясе). — Уфа: Китап, 2019..

Сылтамалар

Төркемнәр