Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Җәгъфәр Пончаев

Җәгъфәр Насыйбулла улы Пончаев (рус. Жафяр Насибуллович Пончаев; 16 март 1940, Урта Әләзән, Пенза өлкәсе — 27 декабрь 2012, Санкт-Петербург) — Россия дин эшлеклесе, мөфти, Санкт-Петербург һәм Россиянең Төньяк-Көнбатыш төбәге мөселманнары Диния нәзарәте рәисе (1994—2012), Санкт-Петербург җәмигъ мәчетенең имам-хатыйбы. Санкт-Петербургта икенче мәчет төзелеше һәм намаз уку бүлмәләре ачу инициаторы[1].

Тормыш юлы

Яшьлек еллары һәм белеме

1940 елның 16 мартында Пенза өлкәсенең Городище районы Урта Әләзән авылында дини татар гаиләсендә туа. Ислам нигезләрен бирүче беренче остазы һәм укытучысы Нәсыйбулла Аипов була.

1971 елда Бохарадагы (Үзбәкстан ССР) «Мир-Араб» мәдрәсәсен, 1975 елда Имам әл-Бохари исемендәге Ташкент ислам институтын тәмамлый.

Диния нәзарәтендәге хезмәте

Укуын тәмамлагач, Пончаев берничә ел Уфа шәһәрендә урнашкан СССРның Европа өлеше һәм Себер мөселманнары Диния нәзарәтендә җаваплы вазифалар башкара.

1977 елның августында Ленинград җәмигъ мәчетенә имам-хатыйб итеп билгеләнә. 1991 елда Россия Федерациясенең Төньяк-Көнбатыш төбәге Мөхтәсибәт идарәсенең имам-мөхтәсибе итеп билгеләнә.

Диния нәзарәте рәисе

1994 елда Санкт-Петербург һәм Россиянең Төньяк-Көнбатыш төбәге мөселманнары Диния нәзарәте рәисе һәм мөфтие итеп сайлана[2]. 2012 елның октябрендә Россия мөселманнарының Үзәк Диния нәзарәте съездында рәиснең беренче урынбасары итеп билгеләнә[3].

Россия мөселманнарының Үзәк Диния нәзарәтендә әйдәп баручы җитәкче вазифаларны били, Югары мөфти, Шәех-әл-Ислам Тәлгать Таҗетдиннең урынбасары һәм аның Россия Федерациясенең Төньяк-Көнбатыш федераль округы дәүләт органнарындагы шәхси вәкиле була[1].

Шәригать хөкеме казые дини дәрәҗәсенә ия була, Голәмәләр шурасы (галим-теологлар) һәм Мөселманнарның югары дини арбитраж суды әгъзасы булып тора[1].

2012 елның 27 декабрендә Санкт-Петербургта вафат була, 2012 елның 28 декабрендә, җомга көнне, Санкт-Петербургның мөселманнар зиратында җирләнә[4].

Иҗтимагый эшчәнлеге һәм иҗтимагый-сәяси карашлары

undefined
  • «Санкт-Петербург мөселманнарының төбәк берләшмәсе (җәмигъ мәчете)» дини оешмасының Идарә рәисе;
  • Санкт-Петербург җәмигъ мәчетенең баш имам-хатыйбы;
  • «Санкт-Петербургта исламны, ислам мәдәниятен һәм мөселман традицияләрен яңарту» төбәк иҗтимагый фонды президенты;
  • 2008 елдан — Санкт-Петербург ислам дине һәм хокук институты ректоры;
  • Санкт-Петербург татар милли-мәдәни автономиясенең мактаулы президенты;
  • Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәсе буенча Эчке эшләр баш идарәсе каршындагы Иҗтимагый совет әгъзасы;
  • Санкт-Петербург Прокуратурасы каршындагы Иҗтимагый совет әгъзасы;
  • Россия Федераль миграция хезмәтенең Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәсе буенча идарәсе каршындагы Иҗтимагый-консультатив совет әгъзасы.

Җәгъфәр Пончаев рәсми делегацияләр составында чит илләр, җәмәгать эшлеклеләре һәм дин әһелләре белән күпсанлы очрашуларда һәм конференцияләрдә катнаша, спикер, эксперт һәм җәмәгать эшлеклесе буларак актив чыгышлар ясый, экстремизмга каршы тору, мигрантларны адаптацияләү һәм динара диалог мәсьәләләренә аерым игътибар бирә[1].

Экстремизмга һәм ваһһабчылыкка мөнәсәбәте

Җ. Н. Пончаевның ваһһабчылыкның һәм дини экстремизмның теләсә кайсы формасына каршы булуы билгеле[5][6]. Ул террорчы-үлемчеләрне җинаятьчеләр дип саный һәм дин тотучыларны радикал агымнар йогынтысыннан саклауны үз бурычы итеп күрә[7]. Эшчәнлеге Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәсенең озак еллар дәвамында радикал исламчыл төркемнәр эшчәнлегеннән азат төбәк булып калуына ярдәм иткән дип бәяләнә[8].

2010 елның декабрендә, Мәскәүдәге бер-бер артлы милләтчел чыгышлар фонында, ул яшьләргә рәсми мөрәҗәгать белән чыга, аларны провокацияләргә бирелмәскә һәм «Россиянең бөеклеге һәм көче — аның күпмилләтлелегендә, күпгасырлык дуслыгында» икәнен онытмаска чакыра[9].

Эксперт эшчәнлеге һәм хакимият органнары белән хезмәттәшлеге

Пончаев дәүләт хакимияте органнары өчен ислам буенча әйдәп баручы эксперт булып тора. Прокуратура, Эчке эшләр баш идарәсе, Җәзаларны үтәтү федераль хезмәте идарәсе һәм башка ведомстволар соравы буенча мөселман хокукы, әхлак һәм төрле күренешләрнең дини нигезләнеше мәсьәләләре буенча бәяләмәләр әзерли. Ул Бәйсез Дәүләтләр Берлеге (БДБ) Парламентара Ассамблеясе эшендә актив катнаша, анда наркотрафикка каршы тору һәм Урта һәм Үзәк Азия илләреннән килгән мигрантларның Россия җәмгыятенә интеграциясен хокукый җайга салу буенча тәкъдимнәр кертә[1].

Күп еллар дәвамында мөфти Санкт-Петербург губернаторы, Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәсе буенча Эчке эшләр баш идарәсе, Прокуратура һәм Федераль миграция хезмәте идарәсе каршындагы Иҗтимагый шуралар составына керә, шулай ук Төньяк-Көнбатыш федераль округының Наркотикларга каршы комиссиясе әгъзасы булып тора[8][10].

Мигрантлар һәм тоткыннар белән эшчәнлеге

Җ. Н. Пончаев инициативасы белән Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәсенең Җәзаларны үтәтү федераль хезмәте идарәсе (рус. УФСИН) учреждениеләрендә хөкем ителгән мөселманнар белән системалы рухи-агарту эше алып барыла[8]. Ул шулай ук хезмәт мигрантларының хәленә зур игътибар бирә, аларның хокукларын яклау һәм социаль-көнкүреш, мәдәни адаптациясенә ярдәм итү белән шөгыльләнә. Административ вазифаларыннан тыш, мөфти җәмигъ мәчетендә даими рәвештә гражданнарны кабул итә, мәхәллә кешеләренә төрле тормыш мәсьәләләрен хәл итәргә булыша[1].

Агарту һәм иҗтимагый эшчәнлеге

Пончаев ел саен үткәрелә торган «Ислам — тынычлык, гаделлек һәм толерантлык дине» дип аталган фәнни-гамәли конференцияне оештыру инициаторы була, бу чара төбәктә диннәр арасындагы диалог өчен мөһим мәйданчыкка әйләнә[11]. Ул шулай ук Санкт-Петербургның Приморский районында икенче мәчет төзү һәм намаз уку бүлмәләре ачу башлангычы белән чыга[1].

Мөфти яшьләр белән эшләүгә зур игътибар бирә. «Ислам наркотикларга каршы» һәм «Наркотикларсыз тормыш» дип аталган лекцияләр циклларын үткәрә. «Вестник ФСКН России», «Многонациональный Санкт-Петербург» журналларында һәм «Нур» газетасында наркотикларга каршы юнәлештәге мәкаләләр бастыра[8][1].

Шулай ук аның 1977 елда ярымҗимерек хәлдә кабул итеп алган җәмигъ мәчетен торгызудагы роле дә зур була. Мәчет шәһәрнең рухи һәм архитектура үзәкләренең берсенә әйләнә[12].

Гаиләсе

  • Хатыны — Зәйтүнә Морадым кызы Пончаева, никахта 51 елдан артык яшиләр.
  • Балалары:
    • кызы Наилә (1962 елда туган), кияүдә, бер кызы бар;
    • улы Равил (1964 елда туган), өйләнгән, бер улы бар; 2013 елдан — Санкт-Петербург һәм Россиянең Төньяк-Көнбатыш төбәге мөселманнары Диния нәзарәте рәисе, мөфти, Санкт-Петербург җәмигъ мәчете имам-хатыйбы;
    • улы Рушан (1970 елда туган), өйләнгән, ике баласы бар;
    • кызы Һава (1976 елда туган).

Барысы да Санкт-Петербургта яши.

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

undefined
  • Дуслык ордены (2001 елның 26 декабре) — халыклар арасында дуслыкны һәм хезмәттәшлекне ныгытуга зур өлеш керткән өчен[13];
  • II дәрәҗә «Ватан алдындагы хезмәтләр өчен» ордены медале (2010 елның 12 декабре) — сәнәгатьтә һәм авыл хуҗалыгында, төзелештә һәм транспортта, фәндә һәм мәгарифтә, сәламәтлек саклауда һәм мәдәнияттә, хезмәт эшчәнлегенең башка өлкәләрендә ил өчен конкрет һәм файдалы эшләрне гамәлгә ашырган өчен[14];
  • «Санкт-Петербургның 300 еллыгы истәлегенә» медале (2003 ел);
  • «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале[15];
  • «Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) (2010 елның 17 марты) — Татарстан Республикасының дәүләт, икътисади, социаль һәм мәдәни үсеше өлкәсендә ирешкән югары уңышлары, республиканың икътисади һәм фәнни потенциалын үстерүгә керткән өлеше, шулай ук актив иҗтимагый һәм хәйрия эшчәнлеге өчен;
  • Изге Тугрылыклы Иоанн Кронштадский ордены[16];
  • Санкт-Петербургның Кануннар чыгару Җыенының Көмеш йолдызы[17].

Исемен мәңгеләштерү

  • 2013 елдан Санкт-Петербургның Мемориаль мәчете мөфти Җәгъфәр хәзрәт Пончаев исемен йөртә[18];
  • 2014 елда Санкт-Петербургта Яңа-Волково зиратының мөселман участогында мөфти Җәгъфәр Нәсыйбулла улы Пончаев истәлегенә мемориаль комплекс ачыла[19].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Муфтий Пончаев Ж.Н. Духовное управление мусульман Санкт-Петербурга и Северо-Западного региона России (24 декабрь 2014). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  2. ↑ РДУМ Санкт-Петербурга и Северо-Западного региона России (рус.). www.cdum.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  3. ↑ Алексей МАВЛИЕВ. Умер настоятель Соборной мечети (рус.). Комсомольская правда (27 декабрь 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  4. ↑ В Санкт-Петербурге на 73 году жизни скончался Жафяр Пончаев. Мусульмане России (27 декабрь 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  5. ↑ Умер муфтий Петербурга и Северо-Запада Жафяр Пончаев. Piter.tv (27 декабрь 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  6. ↑ В Санкт-Петербурге умер муфтий Жафяр Пончаев. ИА «СеверИнформ» (27 декабрь 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  7. ↑ Дело Жафяра Пончаева продолжат его сыновья. НТВ (27 декабрь 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  8. ↑ 1 2 3 4 Служил вере, учил жить в мире. Курьер Медиа (12 август 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  9. ↑ Муфтий Петербурга просит молодежь не поддаваться на националистические провокации. Благовест-Инфо (17 декабрь 2010). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  10. ↑ Пончаев Жафяр Насибуллович. Право и безопасность / МГИМО. Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  11. ↑ В Петербурге состоялась конференция «Ислам – религия мира, справедливости и толерантности». Татар-информ (17 март 2010). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  12. ↑ Конференция к 100-летию мечети. Татар-информ (17 март 2010). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  13. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 26 декабря 2001 № 1490 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026. Архивировано 22 июнь 2013 года.
  14. ↑ О награждении государственными наградами Российской Федерации от 12 декабря 2010 (рус.). docs.cntd.ru (12 декабрь 2010). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  15. ↑ Зария Хасанова. В Санкт-Петербурге вручены медали «В память 1000-летия Казани». Татар-информ (27 октябрь 2005). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  16. ↑ Мөфти Җәгъфәр Пончаев тынычлык саклаучы буларак бүләкләнде. Татар Информ (9 август 2006). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  17. ↑ О Духовном управлении мусульман Санкт-Петербурга и Северо-Западного региона России. Архивная копия сайта ДУМ СПб (от 30 ноября 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  18. ↑ Открыт мемориальный комплекс муфтия Жафяра Пончаева (рус.). muslim-penza.ru (10 октябрь 2014). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.
  19. ↑ В Санкт-Петербурге состоялось открытие мемориального комплекса муфтию Жафяру Пончаеву (рус.). cdum.ru (7 октябрь 2014). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 март 2026.

Сылтамалар

Төркемнәр