Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Пенза өлкәсе

Пе́нза өлкәсе́ – Рәсәй Федерациясенең Европа өлеше субъекты. Идел буе федераль бүлгесенә керә.

Өлкә үзәге – Пенза шәһәре.

Сембер, Сарытау, Тамбов, Рязань өлкәләре һәм Мордовия белән чикләнә.

Тарих

undefined

Өлкә үзәге (Пенза шәһәре) 1663 елда ныгытма буларак нигезләнә.

1718 елда Казан губернасы составында Пенза провинциясе оештырыла.

1780 елның 15 сентябрендә Пенза губернасы барлыкка килә. 1797 елның 5 мартында Пенза губернасы бетерелә, территориясе Сарытау, Тамбов, Түбән Новгород һәм Сембер губерналары арасында бүленә.

1801 елның 9 сентябрьдә Пенза губернасы яңадан оештырыла. 1928 елда ул бетерелә, аның территориясе Урта Идел өлкәсенә кертелә. 1935—1936 елларда — Куйбышев крае составында, 1937—1939 елларда — Тамбов өлкәсе составында.

1939 елның 4 февралендә, ССРБ Югары Советы Президиумы указы буенча, Тамбов өлкәсе Тамбов һәм Пенза өлкәсенә бүленә. Шул ук указ буенча, Пенза өлкәсе составына Куйбышев (7 район) һәм Сарытау өлкәләрнең (7 район) өлешләре кертелә.

1943 елның 19 гыйнварында Пенза өлкәсенең Барановка һәм Николаевка районнары Сембер өлкәсе составына кертеләләр.

География

Чиктәшлек

Як Рәсәй субъекты
Төньяк Мордовия республикасы
Төньяк-көнбатыш Рязань өлкәсе
Көнчыгыш Сембер өлкәсе
Көньяк Сарытау өлкәсе
Көнбатыш Тамбов өлкәсе

Өлкә күбесенчә Идел буе калкулыгында урнаша; кырый көнбатыш өлеше Ока-Дон тигезлегендә урнаша. Көнчыгыштан көнбатышка озынлыгы — 330 км, төньяктан көньякка — 204 км.

Климат

Климат — уртача континенталь; гыйнварның урта температурасы — -11,3...-13,3 °С, июльнең урта температурасы — +18,8...+20,5 °С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 550 (көньяк)-680 мм (төньяк-көнчыгыш).

Гидрография

Төп елгалар — Мокша, Сыры (Идел бассейны), Хопёр, Ворона (Дон бассейны). Сусаклагычлар — Сыры сусаклагычы, Вадинск сусаклагычы.

Халык

Милли состав

Народ 1939 ел[1] 1959 ел[2] 1970 ел[3] 1979 ел[4] 1989 ел[5] 2002 ел[6] 2010 ел[7]
руслар 1 484 913 (86,8 %) 1 311 909 (86,9 %) 1 323 489 (86,2 %) 1 306 093 (86,5 %) 1 296 143 (86,1 %) 1 254 680 (86,4 %) 1 165 668 (86,8 %)
мордвалар 132 752 (7,8 %) 109 442 (7,2 %) 106 485 (6,9 %) 95 718 (6,3 %) 86 370 (5,7 %) 70 739 (4,9 %) 54 703 (4,1 %)
татарлар 64 660 (3,8 %) 62 224 (4,2 %) 74 835 (4,9 %) 78 236 (5,2 %) 81 307 (5,4 %) 86 805 (6,0 %) 86 431 (6,4 %)
чуашлар 7 535 (0,4 %) 6 050 (0,4 %) 7 433 (0,5 %) 7 121 (0,5 %) 7 075 (0,5 %) 6 738 (0,5 %) 8 595 (0,7 %)
Пенза өлкәсенең этнографик картасы

Торак пунктлар

Пенза өлкәсенең эре торак пунктлары

Административ-территориаль бүленеш

Файл:Penzenskaya oblast NN.png

Районнар

№ п/п Район Үзәк Мәйдан,
км² 		Халык саны
(2010), кеше
1 Башмаково районы Башмаково штп-ы 1 710 23 314
2 Беково районы Беково штп-ы 1 060 17 531
3 Белинский районы Белинский шәһәре 2 020 28 884
4 Бессоновка районы Бессоновка селосы 1 340 45 365
5 Вадинск районы Вадинск селосы 1 030 9 804
6 Городище районы Городище шәһәре 2 160 52 479
7 Земетчино районы Земетчино штп-ы 2 070 24 676
8 Исса районы Исса штп-ы 950 11 156
9 Каменка районы Каменка шәһәре 2 170 62 327
10 Камышкыр районы Рус Камышкыр селосы 1 200 12 804
11 Колышлы районы Колышлы штп-ы 1 660 26 185
12 Күзнәй районы Күзнәй шәһәре 2 100 38 080
13 Лопатино районы Лопатино селосы 1 440 14 943
14 Лунино районы Лунино штп-ы 1 620 19 941
15 Кече Сердоба районы Кече Сердоба селосы 990 9 824
16 Мукшы районы Мукшы штп-ы 2 300 28 024
17 Наровчат районы Наровчат селосы 880 12 070
18 Неверкино районы Неверкино селосы 1 050 16 331
19 Түбән Ламу районы Түбән Ламу шәһәре 1 850 42 024
20 Никольск районы Никольск шәһәре 2 500 34 267
21 Пачелма районы Пачелма штп-ы 1 410 16 308
22 Пенза районы Кондоль селосы 2 920 51 300
23 Сердобск районы Сердобск шәһәре 1 695 54 523
24 Сосновоборск районы Сосновоборск штп-ы 1 630 17 241
25 Спасск районы Спасск шәһәре 730 13 008
26 Тамалы районы Тамалы штп-ы 1 130 16 502
27 Шемышейка районы Шемышейка штп-ы 1 500 17 668

Шәһәр округлар

№ Шәһәр округы Мәйдан,
км² 		Халык саны
(2011), кеше
1 Заречный 124 63 600
2 Күзнәй 23 88 800
3 Пенза 288 517 400

Танылган шәхесләр

Шулай ук карагыз

Искәрмәләр

  1. ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
  2. ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
  3. ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
  4. ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
  5. ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
  6. ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
  7. ↑ Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года, archived from the original on 2012-06-01, retrieved 2012-05-25 

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр