Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Новосибирск өлкәсе

Новосибирск өлкәсе (рус. Новосибирская область) — Россия Федерациясенең субъекты.

Өлкә үзәге – Новосибирск шәһәре.

Җәгърафия

Чиктәшлек

Як Россия субъекты яки дәүләт
Төньяк Тум өлкәсе
Көнбатыш Омск өлкәсе
Көньяк-көнбатыш Казакъстан
Көньяк Алтай крае
Көнчыгыш Кемерово өлкәсе

Новосибирск өлкәсе Көнбатыш Себер тигезлегенең көньяк-көнбатышында өлешендә, башлыча Об һәм Иртеш елгалар арасында урнаша, Васүган тигезлегенең көньякны һәм Бараба түбәнлекне бләп тора.

Гидрография

Төп елгалар — Об, Омь һәм Тара. Өлкәнең үзәгендә һәм көньяк-көнбатышында эре күлләр урнашалар: Чаны, Сартлан, Убинское, Урүм. Сазлыклар өлкә мәйданының 28% өлешен биләп торалар.

Климат

Кискен континенталь климаты; июльнең урта температурасы — +18…+20 °С, гыйнварның урта температурасы — -16…-20 °С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 450-500 мм.

Сәгать поясы

Map of Russia - Moscow time zone.svg

Навасебeр өлкәсе халыкара стандарт буенча Omsk Time Zone (OMST) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +7:00 гә тигез.

Тарих

Асаба халыклар — бараба татарлары һәм чатлар. yрыcлар XVII гасыр ахырында төпләнергә башлыйлар.

XVIII гасыр башында Бердск острогы нигезләнә, 1722 елда Себер саклану сызыгы (Усть-Тартас, Каинск, Убинское ныгытмалары) корыла.

1921 елга кадәр Новосибирск өлкәсе территориясе Тум губернасы, 1921—1925 елларда — Новониколаевск губернасы, 1925—1930 елларда — Себер крае, 1930—1937 елларда — Көнбатыш Себер крае кергән. 1937 елда ССРБ ҮБК карары белән Көнбатыш Себер крае Алтай краена һәм Новосибирск өлкәсенә бүленә.

1943 елда өлкә cаcтафыннан Кемерово өлкәсе, ә 1944 елда — Тум өлкәсе чыгарыла.

Халык

Торак пунктлар

Новосибирск өлкәсенең эре торак пунктлары

Милли cаcтаф

Халык 1959[2] 1970[3] 1979[4] 1989[5] 2002[6] 2010
К. с. % К. с. % К. с. % К. с. % К. с. % К. с. %
руслар 2 056 945 89,5% 2 286 554 91,3% 2 407 183 91,9% 2 556 934 92,0% 2 504 147 93,0% 2 365 845 88,7%
алманнар 78 769 3,4% 67 931 2,7% 64 895 2,5% 61 479 2,2% 47 275 1,8% 30 924 1,2%
татарлар 24 925 1,1% 28 823 1,2% 28 547 1,1% 29 428 1,1% 27 874 1,0% 24 158 0,9%
украиннар 62 261 2,7% 47 583 1,9% 46 997 1,8% 51 027 1,8% 33 793 1,3% 22 098 0,8%
башкалар 124 990 3,3% 143 694 2,9% 137 338 2,7% 52 485 2,9% 48 421 2,9% 222 828 8,4%
барлык 2 298 481 100,0% 2 505 249 100,0% 2 620 130 100,0% 2 778 724 100,0% 2 692 251 100,0% 2 665 853 100,0%

Новосибирск өлкәсе татарлары

Шулай ук карагыз: Бараба татарлары

Татарлар күпләп Чан (халкының 11,1% өлеше, 2002), Куйбышев (7,1%), Кыштау (6,9%), Бараба (4,7%), һәм Уба (4,5%) районнарында торалар.

Адимнистратив бүленеше

undefined

Районнар

  1. Кыштау районы
  2. Северное районы
  3. Усть-Тарка районы
  4. Венгерово районы
  5. Куйбышев районы
  6. Татарск районы
  7. Чан районы
  8. Бараба районы
  9. Чистоозёрное районы
  10. Купино районы
  1. Здвинск районы
  2. Баган районы
  3. Карасук районы
  4. Уба районы
  5. Каргат районы
  6. Довольное районы
  7. Краснозёрское районы
  8. Кочки районы
  9. Чулым районы
  10. Колыван районы
  1. Коченёво районы
  2. Урда районы
  3. Созын районы
  4. Искитим районы
  5. Черепаново районы
  6. Маслянино районы
  7. Тогучин районы
  8. Болотное районы
  9. Мошково районы
  10. Новосибирск районы

Шәһәр бүлᴦeлары

  1. Новосибирск
  2. Бердск

Икътисад

undefined

Сәнәгать

җɵᴍһүриятның сәнәгате күбесенчә Новосибирск агломерациясендә урнаша (монда өлкә сәнәгый продукциясенең якынча 82% өлеше җитештерелгән).[7]

Өлкә икътсадында бөртек җитештерүгә һәм ит-сөт терлекчегенә махсуслаштырылган авыл хуҗалыгы зур ролен уйный.

Транспорт

Авиация транспорты: «Толмачөво» халыкара аэропорты

Тимер юл транспорты: Транссебер магистрале; тимер юлларның гомуми озынлыгы — 1530 км (Көнбатыш Себер тимер юлы белән хезмәтләндерелә).

aфтамабᴎᴫ транспорты: Өлкә территориясе аша М51 (Чиләбе — Курган — Петропавел — Омск — Новосибирск), М53 (Новосибирск — Бийск — Монголия белән чиге), М53 (Новосибирск — (Тум —) Кемерово — Красноярск — Өpкет), Р380 (Новосибирск — Камень-на-Оби — Барнавыл), Р384 (Новосибирск — Ленинск-Кузнецкий — Кемерово), автоюллар баралар.

Шулай ук карагыз

Искәрмәләр

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр