Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Мордовия

Мордовия Республикасы (мокш., эрз. Мордовия Республикась; рус. Республика Мордовия) — Россия Федерациясе субъекты. Идел буе федераль бүлгесенә керә.

җɵмһүрият башкаласы — Саранск шәһәре.

География

Чиктәшлек

Файл:Мордовия.png
Як Россия субъекты
Төньяк Ηижгаp өлкәсе
Төньяк-көнчыгыш Чуашия
Көнчыгыш Сембер өлкәсе
Көньяк Πинзə өлкәсе
Көнбатыш Pәзән өлкәсе

Мордовия Көнчыгыш Яypyпa тигезлегенең көнчыгышта урнаша; республиканың көнбатыш өлеше Ока-Дон тигезлегендә урнаша, үзәк һәм көнчыгыш өлешләре — Идел буе калкулыгында урнаша.

Мордовия Республикасы — Мәскәүгә иң якын Россия республикасы.

Климат

Климат — уртача континенталь, гыйнварның уртача температурасы — -11 °С, июльнең уртача температурасы — +19 °С.

Гидрография

Гидрографик ягыннан Мордовия ике өлешкә бүленә: көнбатыш өлеше — Мокша бассейны (республика террриториянең 53 % өлеше), көнчыгыш өлеше — Сыры бассейны (47 % өлеше). Төп елгалар — Мокша, Сыры, Сивинь, Исса, Вад, Парца, Алатырь, Инсар, Пьяна.

Тарих

1928 елның 16 июлендә — Мордва бүᴫгеы оештырыла;

1930 елның 10 гыйнварында — Мордва автономияле өлкәсе;

1934 елның 20 декабрендә — Мордва Автономияле Совет Социалистик Республикасы;

1991 елдан — Мордва Совет Социалистик Республикасы;

1993 елдан — Мордовия Республикасы.

Бүләкләр

Халык

Милли состав

Народ 1939[1] 1959[2] 1970[3] 1979[4] 1989[5] 2002[6] 2010[7]
руслар 719 117 (60,5 %) 590 557 (59,0 %) 606 817 (58,9 %) 591 212 (59,7 %) 586 147 (60,8 %) 540 717 (60,8 %) 443 737 (53,4 %)
мaрдьıвалар (мукшылар һәм эрзәләр) 405 031 (34,1 %) 357 978 (35,8 %) 364 689 (35,4 %) 338 898 (34,2 %) 313 420 (32,5 %) 283 861 (31,9 %) 333 112 (40,0 %)
татарлар 47 386 (4,0 %) 38 636 (3,9 %) 44 954 (4,4 %) 45 765 (4,6 %) 47 328 (4,9 %) 46 261 (5,2 %) 43 392 (5,2 %)

Торак пунктлар

Мордовиянең эре торак пунктлары

Административ бүленеше

Шулай ук карагыз: Мордовиянең административ-территориаль бүленеше

Муниципаль районнар

undefined
№ Муниципаль
берәмлек 		Административ
үзәге 		Халык саны Мәйдан
1 Ардатау районы Ардатау 28350 1192,5
2 Атүрьево районы Атүрьево 9933 826,1
3 Әтәш районы Әтәш 19476 1 095,8
4 Олы Березники районы Олы Березники 13572 957,7
5 Олы Игнат районы Олы Игнат 8439 834,2
6 Дубөнки районы Дубөнки 13684 896,9
7 Ельники районы Ельники 11917 1056
8 Зубова Поләна районы Зубова Поләна 60532 2710
9 Инсар районы Инсар 13707 968,6
10 Ичалки районы Кемлә 20793 1265
11 Кадошᴋᴎнa районы Кадошᴋᴎнa 7706 618,6
12 Ковылᴋᴎнa районы Ковылᴋᴎнa 48000 2015,7
13 Кочкурово районы Кочкурово 10640 816,46
14 Краснослободск районы Краснослободск 26521 1379,4
15 Ләмбрә районы Ләмбрә 32883 852
16 Рузай районы Рузай 66537 1089,5
17 Ромоданово районы Ромоданово 20347 820,8
18 Иске Шайгово районы Иске Шайгово 13604 1419,4
19 Темников районы Темников 17397 1936,8
20 Теньгушево районы Теньгушево 12494 845,94
21 Тәрби районы Тәрби 21184 1128,92
22 Чамзинка районы Чамзинка 31724 1009,5

Республика карамагындагы шәһәрләр

Икътисад

Файдалы казылмалар

Фосфоритлар, янучан сәверташ, тимер рудасы, известьташ (Атемар чыганагы), цемент чималы (Чамзинка районы).

Сәнәгать

  • ДУП РП «Лисма» — яктырту техниканы җитештерү;
  • Рузай химик машиналар төзү ɜавуᴛы — тимер юл вагоннарны җитештерү;

һ.б.

Транспорт

Шулай ук карагыз

Искәрмәләр

  1. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39.php?reg=70
  2. ↑ [1]
  3. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70.php?reg=28
  4. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=28
  5. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=28
  6. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php?reg=45
  7. ↑ архив күчермәсе, archived from the original on 2020-05-01, retrieved 2012-05-11 

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр