Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Әхмәтҗан Сәйдәшев

Бу терминның башка аңлатмалары да бар, аларны карау өчен Сәйдәшев (мәгънәләр) битенә күчегез.

Әхмәтҗан Яхъя улы Сәйдәшев (рус. Ахметзян Яхьич Сайдашев; 1840, Лаеш районы — 6 май 1912, Казан) — Казан сәүдәгәре, эшмәкәр, хәйрияче, нәшир. «Казанда А. Я. Сәйдәшев уллары белән һәм Баки Субаевның сәүдә-сәнәгать иптәшлеге» ширкәте хуҗаларының берсе, пыяла-скипидар заводы хуҗасы, «Бәян әл-хак» газетының нәшире һәм мөхәррире, «Мөхәммәдия» мәдрәсәсен төзекләндерүгә һәм җиһазлау эшенә ярдәм күрсәткән иганәче[2].

Тәрҗемәи хәле

1840 елның 16 июлендә Казан губернасының Лаеш өязе, Татар Кабаны авылында туа. Мулла гаиләсеннән. Казандагы Апанаев мәдрәсәсендә, аннары Вятка губернасының Малмыж өязе, Маскара авылы мәдрәсәсендә укый>.

1860 нчы елларда Казан сәүдәгәре М. А. Усмановта приказчик булып эшли. 1870 елда чәй һәм күн әйберләре сату белән шөгыльләнә торган сәүдә йорты оештыра. Сәүдә эшчәнлегеннән тупланган капитал аңа күчемсез милек һәм җир сатып алырга, шулай ук сәнәгать җитештерүе белән шөгыльләнергә мөмкинлек бирә.

1890 елда сәүдәгәр Желтухин варисларыннан Казан губернасы Чар өязенең Воскресенское һәм Петровское авылларында урнашкан пыяла-скипидар заводын сатып ала. 1894 елның 17 июнендә 500 000 сум устав капиталы белән «Казанда А. Я. Сәйдәшев уллары белән һәм Баки Субаевның сәүдә-сәнәгать иптәшлеге» фирмасы төзи. Бу ширкәт татар эшмәкәрләре төзегән акционерлык җәмгыятьләре арасында иң эреләрдән берсе була; аның эшчәнлеге чәй, пыяла һәм мех сәүдәсен колачлый[3].

1893 елда тире сәүдәсе белән шөгыльләнүче «Субаев Б., Борнаев И. һәм М. Сәйдәшев сәүдә йорты» хуҗаларының берсе булган өлкән улы Мөхәммәтҗан (1865—1914) белән сәүдә эшләрен берләштерә.

XX гасыр башында татар җәмгыятенең иҗтимагый һәм мәдәни тормышында катнаша. 1906 елның 31 мартында татар телендә чыккан «Бәян әл-хак» газетасын оештыруда катнаша, аның нәшире һәм мөхәррире була.

Сәйдәшев иганәче һәм хәйрияче буларак та билгеле. Казанда мәчетләр һәм мәдрәсәләр төзелешенә акча кертә, шул исәптән «Мөхәммәдия» мәдрәсәсенең биналарын төзү һәм җиһазлау эшенә ярдәм итә[4]. Шулай ук татар мәктәпләренә һәм кайбер җәмәгать башлангычларына попечительлек ярдәме күрсәтә.

1912 елның 8 маенда Казанда вафат була.

Искәрмәләр

  1. ↑ http://mosquedata.teamernst.net/death/8786
  2. ↑ Сайдашевы (рус.). Tatarica. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июнь 2026.
  3. ↑ Сәүдәгәрләр. Tatarica. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июнь 2026.
  4. ↑ Мөхәммәдия. Tatarica. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июнь 2026.

Чыганаклар

  1. Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0

Әдәбият

  1. Казань в памятниках истории и культуры. К.: ТКН, 1982.
  2. Радик Салихов, Рамиль Хайрутдинов. Республика Татарстан: памятники истории и культуры татарского народа (конец XVIII — начало XIX веков). К.: Фест, 1995. ISBN 5-900866-01-7
  3. Исмәгыйль Рәмиев, Рәис Даутов. «БӘЯНЕЛХАК» // Әдәби сүзлек. — К.: ТКН, 2001, 399нчы бит.

Сылтамалар

Төркемнәр