Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Су

Бу терминның башка аңлатмалары да бар, аларны карау өчен Су (мәгънәләр) битенә күчегез.
Файл:Michael Melgar LiquidArt resize droplet.jpg

Су (су тудыргыч оксиды) — төссез һәм иссез үтә күренмәле сыеклык. Химик формуласы: Н2O. Каты хәле боз яки кар дип атала, газсыман хәле пар дип. Җир өслегенең 71 % су белән капланган (океаннар, диңгезләр, күлләр, елгалар, полюслардагы бозлыклар).

Су тере организмнарның химик төзелешендә мөһим урын биләп тора.

Иң зур төче су запаслары — поляр бозлыкларда. Ул Җир шарындагы барлык су күләменең 3 процентын тәшкил итә.

Бүген дөньяда кеше файдаланган суның 70 проценты авыл хуҗалыгы җирләрен сугаруга туры килә. Җир шарында елдан-ел арта баручы халыкны азык-төлек белән тәэмин итү максатында авыл хуҗалыгында җитештерүне арттыру мөмкинлекләре фәкать туфракны сугарып эшкәртүгә нигезләнә.

ХХI гасыр урталарында төче су җитмәү мәсьәләсе кискенләшәчәк. Бүген бу проблемадан дөньяның 43 илендә яшәүче 700 миллион кеше җәфа чигә. 2025 елга аларның саны 3 миллиардка җитәчәк, дип фаразлана.

Кеше организмының 70-80 проценты судан гыйбарәт. Судан башка организмның күп кенә функцияләре эшли алмый. Су тән температурасын көйли, организмны чистарта, туклыклы матдәләр белән баета, күзәнәкләргә әче тудыргыч белән глюкоза җиткерә, көне буена җитәрлек энергия белән баета, тәнне һәм тән тукымаларын сулыландыра, мускулларны ныгыта, ашкайнату системасын нормальләштерә. Кеше тәүлегенә 2-4 литр су эчә, шулай ук 2-2,5 литр су югалта.

22 март — Бөтендөнья Су көне. Ул дөньяда — 1993 елдан, Русиядә “Су — тормыш ул” девизы астында 1995 елдан үткәрелә. 2013 елда бу көн Берләшкән Милләтләр Оешмасының Генераль ассамблеясе тарафыннан “Халыкара су хезмәттәшлеге көне” дип игълан ителгән.

undefined

Искәрмәләр

  1. ↑ Atmospheric Thermodynamics: Elementary Physics and Chemistry — Издательство Кембриджского университета, 2009. — С. 64. — ISBN 9780521899635
  2. ↑ PubChem (ингл.)
  3. ↑ 3.2 Relative Molar Mass of Ordinary Water Substance // http://www.iapws.org/relguide/fundam.pdf — С. 4.
  4. ↑ 1 2 https://chem.libretexts.org/Bookshelves/General_Chemistry/Book%3A_ChemPRIME_(Moore_et_al.)/16%3A_Entropy_and_Spontaneous_Reactions/16.06%3A_Standard_Molar_Entropies
  5. ↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics (ингл.) / David R. Lide, Jr. — 78 — United States of America: CRC Press, 1997. — P. 6—62. — ISBN 978-0-8493-0478-1
  6. ↑ The revision of the SI—the result of three decades of progress in metrology
  7. ↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics (ингл.) / David R. Lide, Jr. — 78 — United States of America: CRC Press, 1997. — P. 6—52. — ISBN 978-0-8493-0478-1
  8. ↑ 1 2 CRC Handbook of Chemistry and Physics (ингл.) / David R. Lide, Jr. — 78 — United States of America: CRC Press, 1997. — P. 14—37. — ISBN 978-0-8493-0478-1
  9. ↑ https://www.isover.ee/ru/osnovnye-ponyatiya-svyazannye-so-zvukom (рус.)
  10. ↑ http://www.sciencelab.com/msds.php?msdsId=9927321
  11. ↑ Water (ингл.)
  12. ↑ https://www.sigmaaldrich.com/MSDS/MSDS/DisplayMSDSPage.do?country=US&language=en&productNumber=12156&brand=SIAL&PageToGoToURL=https%3A%2F%2Fwww.sigmaaldrich.com%2Fcatalog%2Fproduct%2Fsial%2F12156%3Flang%3Dpl — Sigma-Aldrich.
  13. ↑ 1 2 water (ингл.)
  14. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 CRC Handbook of Chemistry and Physics (ингл.) / R. C. Weast, David R. Lide, Jr. — 70 — Boca Raton: CRC Press. — ISBN 978-0-8493-0470-5
  15. ↑ Koziol M. J., Pedersen H. B. Phytelephas aequatorialis (arecaceae) in human and animal nutrition (ингл.) // Economic Botany — Springer Science+Business Media, 2010. — Vol. 47, Iss. 4. — P. 401—407. — ISSN 0013-0001; 1874-9364 — doi:10.1007/BF02907355
  16. ↑ https://web.archive.org/web/20201002112833/http://www1.lsbu.ac.uk/water/water_properties.html#c1
  17. ↑ Revised Release on the Equation of State 2006 for H2O Ice Ih — IAPWS, 2009.
  18. ↑ Reproducibility of the Temperature of the Ice Point in Routine Measurements — Стандартлар һәм технологияләр милли университеты, 1995.
  19. ↑ 1 2 Smith J. M., H.C. Van Ness, M.M. Abbott Introduction to Chemical Engineering Thermodynamics (ингл.) // Journal of Chemical Education — ACS, 1950. — Vol. 27, Iss. 10. — P. 789. — ISSN 0021-9584; 1938-1328 — doi:10.1021/ED027P584.3
  20. ↑ Петрушевский Ф. Ф., Гершун А. Л. Лед, в физике (рус.) // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1896. — Т. XVII. — С. 471—473.
  21. ↑ http://water.usgs.gov/edu/heat-capacity.html

Сылтамалар

Төркемнәр