Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Айдар Беляев

Айдар Рәис улы Беляев (рус. Айдар Раисович Беляев; 11 декабрь 1965, Казан) — спортчы (автомобиль спорты), Россиянең халыкара дәрәҗәле спорт остасы (1997). Россия Федерациясенең дәүләт премиясе иясе (2000), Татарстан Республикасының атказанган транспорт хезмәткәре (2011). «КамАЗ-Мастер» такымы штурманы (1991—2018)[1].

Тәрҗемәи хәле

1965 елның 11 декабрендә Казанда туа. 1989 елда А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университетын тәмамлый.

Айдар Беляев 1991 елда «КамАЗ»да Фәнни-техник үзәкнең Махсуслаштырылган техника департаментында инженер-конструктор вазифасында эшли башлый. Кама йөк машиналарын халыкара ярышларга әзерләү белән шөгыльләнә, соңрак магистраль тягачларда шоссе-боҗра узышлары буенча Аурупа чемпионатында катнашкан такым җитәкчесе. 1994 елдан башлап, КамАЗ заводындагы спорт эшчәнлеге фәкать халыкара ралли-марафоннарга әзерләнүгә һәм аларда катнашуга юнәлтелә. Беляев бу юнәлештә актив эшли. Хезмәттәшләре белән бергә ул спорт машиналарын ясау белән шөгыльләнә. Ул «Париж-Мәскәү-Улан-Батор-Пекин» маршруты буенча узган «Мастер-ралли-95» халыкара ралли-марафонында техник хезмәт күрсәтү төркеме җитәкчесе буларак чыгыш ясый.

Айдар Беляев 1996 елдан экипаж штурманы вазифасын башкара һәм навигация өлкәсендә үзенең югары осталыгын күрсәтә.

2002 елда, шулай ук Айдар Беляевның турыдан-туры катнашында, КамАЗ-4911 EXTREME спорт автомобиленең иң яңа моделе булдырыла. Бу машинада «КамАЗ-мастер» такымы юлсыз җирдән ралли буенча Дөнья кубогы ярышларының алдагы барлык этапларында һәм Дакар узышларында җиңү яулый. Айдар Беляев үзе, хәрби экипаж штурманы буларак, «Телефоника-Дакар 2003» трансконтиненталь супермарафонының бакыр призёры, 2004 елда әлеге иң югары катлаулылыктагы узышның көмеш призёры, шулай ук Дөнья кубогы ярышлары һәм авторалли буенча Россия чемпионаты этапларының күп тапкырлар призёры һәм җиңүчесе була.

«КамАЗ-мастер» такымы экипажы штурманы Айдар Беляев спорт карьерасын тәмамлавы турында «Ефәк юлы-2018» раллие финишында игълан итә[2].

Бүләкләре

  • 1996 елның 19 октябре — II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены медале (автомобиль төзелеше үсешенә, халыклар арасында дуслык һәм хезмәттәшлекне ныгытуга һәм Париж-Мәскәү-Пекин маршруты буенча «Мастер-ралли 95» марафонында югары спорт нәтиҗәләренә ирешүгә зур өлеш керткәне өчен)[3].
  • 1997 — КамАЗның атказанган хезмәткәре.
  • 1999 — Казан мэрының Мактау грамотасы.
  • 2000 — Россия Федерациясенең дәүләт премиясе лауреаты[4].
  • 2000 — «Физик культура һәм спортны үстерүдәге казанышлар өчен» мактау билгесе.
  • 2001 елның 23 июле — Дуслык ордены (физик культура һәм спортны үстерүдәге казанышлары, халыклар арасында дуслыкны һәм хезмәттәшлекне ныгытуга зур өлеш керткөне өчен)[5].
  • 2005 елның 15 марты — Почёт ордены (илнең автомобиль төзелеше үсешенә зур өлеш керткәне һәм югары спорт нәтиҗәләренә ирешкәне өчен)[6].
  • 2005 — «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале.
  • 2006 — «Фидакарь хезмәт өчен» медале.
  • 2007 — Татарстан Республикасының атказанган машина төзүчесе.
  • 2009 — Татарстан Республикасының атказанган машина төзүчесе.
  • 2010 елның 7 июне — I дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены медале («Аргентина-Чили» ралли-рейд буенча ярышларда югары спорт казанышлары өчен)[7].
  • 2010 — «Яр Чаллы шәһәре алдындагы казанышлар өчен» аерымлык билгесе.
  • 2011 — Татарстан Республикасының атказанган транспорт хезмәткәре.
  • 2013 — Татарстан Республикасы Президенты Рәхмәте.
  • 2014 — «Ветеран команды» медале.
  • 2015 — «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены.
  • 2017 — «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» ордены медале.
  • 2019 елның 17 июле — IV дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены («Дакар-2018» халыкара ралли-марафонында «КамАЗ-мастер» такымының җиңүенә зур өлеш керткәне өчен)[8].

Спорттагы казанышлар

  • 1996 — «Мастер-Ралли», Ф. Кәбиров экипажында штурман, II урын
  • 1997 — «Оптик 2000», Ф. Кәбиров экипажында штурман, I урын
  • 1997 — «Мастер-Ралли», Ф. Кәбиров экипажында штурман, I урын
  • 1997 — «Байконур — Мәскәү», Ф. Кәбиров экипажында штурман, II урын
  • 1997 — «Дөнья кубогы», Ф. Кәбиров экипажында штурман, I урын
  • 2000 — «Париж — Дакар — Каһирә», Ф. Кәбиров экипажында штурман, III урын
  • 2000 — «Баха Италия», Ф. Кәбиров экипажында штурман, II урын
  • 2000 — «Мастер-Ралли», В. Чагин экипажында штурман, I урын
  • 2000 — «Дезерт Челлендж», Ф. Кәбиров экипажында штурман, I урын
  • 2000 — «Баха Жемчужина», В. Чагин экипажында штурман, I урын
  • 2000 — «Дебри», В. Чагин экипажында штурман, I урын
  • 2000 — «Калмыкия», В. Чагин экипажында штурман, I урын
  • 2000 — «Россия Чемпионаты», В. Чагин экипажында штурман, I урын
  • 2001 — «Оптик 2000», В. Чагин экипажында штурман, I урын
  • 2002 — «Мастер-Ралли», И. Мәрдиев экипажында штурман, I урын
  • 2002 — «Оптик 2000», И. Мәрдиев экипажында штурман, I урын
  • 2003 — «Хәзәр далалары», Ф. Кәбиров экипажында штурман, I урын
  • 2003 — «Телефоника — Дакар», Ф. Кәбиров экипажында штурман, III урын
  • 2003 — «Көнчыгыш Раллие — Каппадокия», И. Мәрдиев экипажында штурман, II урын
  • 2003 — «Дезерт Челлендж», Р. Миңнеханов экипажында штурман, I урын
  • 2003 — Россия чемпионаты, Ф. Кәбиров экипажында штурман, I урын
  • 2004 — «Телефоника — Дакар», Ф. Кәбиров экипажында штурман, II урын
  • 2004 — «Оптик 2000», И. Мәрдиев экипажында штурман, I урын
  • 2004 — «Хәзәр далалары», В. Чагин экипажында штурман, I урын
  • 2004 — «Дезерт Челлендж», Р. Миңнеханов экипажында штурман, I урын
  • 2005 — «Телефоника — Дакар», Ф. Кәбиров экипажында штурман, I урын
  • 2005 — «Дезерт Челлендж», С. Решетников экипажында штурман, II урын
  • 2006 — «Лиссабон — Дакар», Ф. Кәбиров экипажында штурман, III урын
  • 2006 — «Дезерт Челлендж», Р. Миңнеханов экипажында штурман, I урын
  • 2006 — «Бөек Калмыкия», Э. Николаев экипажында штурман, II урын
  • 2006 — «Хәзәр далалары», В. Чагин экипажында штурман, I урын
  • 2007 — «Хәзәр далалары», А. Каргинов экипажында штурман, III урын
  • 2007 — «Дезерт Челлендж», Р. Миңнеханов экипажында штурман, I урын
  • 2007 — «Лиссабон — Дакар», И. Мәрдиев экипажында штурман, II урын
  • 2008 — «Маршрут-1000», Ф. Кәбиров экипажында штурман, II урын
  • 2009 — «Дакар», Ф. Кәбиров экипажында штурман, I урын
  • 2010 — «Дакар», Ф. Кәбиров экипажында штурман, II урын
  • 2010 — «Ефәк юлы» — «Дакар» сериясе, Ф. Кәбиров экипажында штурман, III урын
  • 2011 — «Дакар», Ф. Кәбиров экипажында штурман, II урын
  • 2011 — «Сембер тракты», А. Мәрдиев экипажында штурман, I урын
  • 2011 — «Ефәк юлы» — «Дакар» сериясе, А. Мәрдиев экипажында штурман, V урын
  • 2012 — «Каган алтыны», А. Мәрдиев экипажында штурман, II урын
  • 2012 — «Сембер тракты», А. Мәрдиев экипажында штурман, I урын
  • 2012 — «Ефәк юлы», А. Мәрдиев экипажында штурман, I урын
  • 2012 — «Каган алтыны», А. Мәрдиев экипажында штурман, V урын
  • 2013 — «Дакар», А. Мәрдиев экипажында штурман, II урын
  • 2014 — «Каган алтыны», А. Мәрдиев экипажында штурман, I урын
  • 2015 — «Дакар», А. Мәрдиев экипажында штурман, I урын
  • 2015 — «Каган алтыны», А. Каргинов экипажында штурман, V урын
  • 2015 — «Бөек дала», А. Мәрдиев экипажында штурман, II урын
  • 2016 — «Дакар», А. Мәрдиев экипажында штурман, II урын
  • 2016 — «Ефәк юлы», А. Мәрдиев экипажында штурман, I урын
  • 2017 — «Ефәк юлы», А. Мәрдиев экипажында штурман, III урын
  • 2018 — «Дакар», А. Мәрдиев экипажында штурман, III урын
  • 2018 — «Ефәк юлы», А. Мәрдиев экипажында штурман, II урын

Искәрмәләр

  1. ↑ Татарская энциклопедия. В 6 томах. Том 1. А — В
  2. ↑ Легенда «КамАЗ-мастер» Айдар Беляев объявил о завершении спортивной карьеры (рус.). chelny-biz.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 5 ноябрь 2025.
  3. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 19 октября 1996 года № 1466 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»
  4. ↑ Беляев Айдар Раисович (рус.). tatarica.org. Мөрәҗәгать итү датасы: 5 ноябрь 2025.
  5. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 23 июля 2001 года № 911 «О награждении государственными наградами Российской Федерации работников физической культуры и спорта»
  6. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 15 марта 2005 года № 289 «О награждении государственными наградами Российской Федерации работников открытого акционерного общества „КАМАЗ“, Республика Татарстан»
  7. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 7 июня 2010 года № 679 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»
  8. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 17 июля 2019 года № 337 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»

Төркемнәр