Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Алан Җөри

Алан Җөри (Казаклар) (рус. Алан-Зире) — Татарстан Республикасының Теләче районындагы авыл. Мишә елгасы буенда, Теләче авылыннан 8 чакрым көнчыгыштарак урнашкан. 2020 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча даими яшәүчеләр юк. Иске Җөри авылы җирлегенә керә[1].

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+3. Почта индексы — 422091.

Тарих

XVI йөз ахыры — XVII гасыр башында нигезләнгән. Революциягә кадәрге чыганакларда Морза авылы, Казаклар, Кече Алан исемнәре белән билгеле.

XVIII йөздә — XIX йөзнең беренче яртысында авыл халкы дәүләт крестьяннары катлавына керә. Халкының төп шөгыльләре тарих буена игенчелек һәм терлекчелек. XX йөз башында авыл халкының имана җире ― 144,2 дисәтинә[2].

1930 елда авылда «Арыслан» колхозы оештырыла, 1951 елда Молотов исемендәге колхоз дип үзгәртелә, 1958 елдан үзәге Саба районының Сатыш авылында булган «Марс» колхозы, 1976 елдан — Муса Җәлил исемендәге колхоз (үзәге — Иске Җөри авылы) эшли, 1994—2005 елларда Муса Җәлил исемендәге күмәк предприятиегә (үзәге — Иске Җөри авылы) карый[2].

Хәзерге вакытта авылда яшәүче юк. Авылның зираты һәр ел саен шушы авылдан чыккан кешеләр тарафыннан тәртипкә китерелә. 2018 елда, нигезләрен зиярәт итәргә кайткан халык җыелып, авылда Сабан туе уздыра[3].

Административ-территориаль буйсыну

1920 елга кадәр Алан Җөри Казан губернасының Мамадыш өязе Елыш волостена карый. 1920 елдан соң ТАССРның Мамадыш кантонына керә. 1930 елның 10 августыннан — Саба, 1991 елның 4 октябреннән Теләче районы, Иске Җөри авыл җирлеге составында[4].

Демография

Халык саны
1859 1897 1908 1926 1938 1949 1970 1979 1989 2002 2010 2020
30 56 75 72 168 148 104 69 27 10 1 даими яшәүчеләр юк

Төп милләтләр (2020 елгы җанисәп буенча): татарлар[2].

Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы
Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
-10.9 °C -10.9 °C -5.8 °C 4.5 °C 13.4 °C 18.5 °C 20.4 °C 17.8 °C 12.1 °C 4.4 °C -4.8 °C -10.2 °C 4.0 °C

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климат классификациясе  [рус.] (тат. буенча климатның коды: Dfb[5]. Уртача еллык һава температурасы 4,0 °C[6].

Искәрмәләр

  1. ↑ Айдарово // Татарская энциклопедия. — Т. 1. А-В. — Казань: Институт ТЭ АН РТ, 2002. — 672 с.
  2. ↑ 1 2 3 Алан Җөри. Татарика. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 август 2025.
  3. ↑ Гильмиев С.Г. Теләче. Тюлячи. Прошлое и настоящее. — Казань: Редакционно-издательский центр «Школа», 2022. — 360 с. — ISBN 978-5-00162-535-3.
  4. ↑ Алан-Зире (рус.). toponym.antat.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 август 2025.
  5. ↑ World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna. Карты мира с классификацией климата Кеппен-Гейгера. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 август 2025.
  6. ↑ NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International. www.ressources-naturelles.canada.ca. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 август 2025.

Әдәбият

  • Әхмәтьянов Р.Г. Татар теленең этимологик сүзлеге: Ике томда. I том (А – Л). — Казан: Мәгариф – Вакыт, 2015. — 543 с.
  • Саттаров Г.Ф. Татар топонимиясе. — Казан: Казан ун-ты нәшр., 1998. — 438 с.
  • Татарская энциклопедия: В 6 т./ Гл. ред. М.Х. Хасанов, отв. ред. Г. С. Сабирзянов. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2002. — 672 с. — (Т. 1: А–В).
  • Татар теленең зур диалектологик сүзлеге/ төз. Ф.С. Баязитова, Д.Б. Рамазанова, З.Р. Садыйкова, Т.Х. Хәйретдинова. — Казан: Татар. кит. нәшр., 2009. — 839 с.

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр