Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Корбан Вәлиев

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Вәлиев фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Корбан Агап улы Вәлиев (рус. Курбан Агапович Валиев; 16 декабрь 1906, Иске Чаллы, Әлки волосте, Спас өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 26 июнь 1980, Әлмәт, Әлмәт районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР) — совет нефть сәнәгате хезмәткәре, «Әлмәтнефть» нефть промыселы идарәсенең 3 нче номерлы нефть промыселында нефть чыгару остасы. Социалистик Хезмәт Герое (1959).

Балачак һәм яшьлек еллары

1906 елның 16 декабрендә Казан губернасы Спас өязенең Иске Чаллы авылында (хәзерге Татарстанның Әлки районы) крестьян гаиләсендә туган. Милләте — татар[1][2].

1921 елда әти-әнисе вафат була. Ачлыктан котылу өчен, 15 яшьлек Корбан эш эзләп чыгып китә. Әстерхан шәһәренә, аннары Төньяк Кавказдагы Грозный шәһәренә барып җитә. Монда батрак булып яллана, соңрак нефть промыселына эшкә күчә[1].

Хезмәт эшчәнлеге

1925 елдан Азәрбайҗанның нефть сәнәгате предприятиеләрендә эшли[2]. 1926 елдан «Грознефтедобыча» берләшмәсенең «Октябрьнефть» тресты 1 нче промыселында хезмәт итә: эшче, җир казучы, слесарь, насос мастеры була[1]. 1936—1938 елларда мастерлар курсларын тәмамлый[3].

1941 елда Бөек Ватан сугышы башлангач, фронтка алына. 206 аерым саперлар батальонында сугыша. Минск янындагы сугышларның берсендә каты яралана һәм хәрби хезмәткә яраксыз дип табыла[4]. 1942—1943 елларда «Богырысланнефть» нефть промыселы идарәсенең («Кинельнефть» тресты) 2 нче номерлы нефть промыселында скважиналарга җир асты ремонты ясау мастеры булып эшли. 1943 елда Грозныйга кайта, комплекслы бригаданы җитәкли[1].

1949 елның декабрендә, Татарстанда нефть ятмалары ачылганнан соң, туган ягына кайта. 1950 елның 3 гыйнварында СССР нефть сәнәгате министры боерыгы белән «Татнефть» трестына командировкага җибәрелә һәм республикада Ромашкино ятмасының скважиналарын кабул итеп алучы нефть чыгару осталарының берсе була[4]. 1950 елдан «Татнефть» җитештерү берләшмәсенең «Әлмәтнефть» нефть промыселы идарәсенә караган 2 нче номерлы нефть промыселында нефть һәм газ чыгару мастеры булып эшли[1].

Корбан Вәлиев яңа нефть промыселларында юл яручы була. Аның бригадасы хезмәт җитештерүчәнлеген биш тапкырга арттыра, нәтиҗәле хезмәт алымнарын үзләштерә. Операторларны һәм дизелистларны укыту өчен ул техминимум курслары һәм стахановчылар мәктәбен  [рус.] (тат. оештыра. Аның тәҗрибәсен йөзләрчә нефтьче өйрәнә[3][5]. Ромашкино нефть ятмасының 3 нче номерлы скважинасы аның карамагында була[6].

СССР Югары Советы Президиумының 1959 елның 19 мартындагы Указы белән нефть һәм газ сәнәгатен үстерү эшендә ирешкән зур уңышлары өчен аңа Ленин ордены (№ 371479) һәм «Урак һәм Чүкеч» алтын медале (№ 9651) тапшырылып, Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә[7]. Ул «Татнефть» нефтьчеләре арасыннан бу исемгә лаек булган беренче кеше була[8]. Соңрак бу исемне аның укучысы Павел Федор улы Савельев ала[9].

1970 елга кадәр «Әлкинефть» нефть промыселы идарәсенең нефть һәм газ чыгару буенча мастеры, 2 нче номерлы нефть промыселы мөдиренең смена ярдәмчесе, катлам басымын саклау цехы башлыгы урынбасары булып эшли. 1970—1971 елларда — «Җәлилнефть» нефть-газ чыгару идарәсенең 3 нче номерлы район инженер-технология хезмәте сменасы башлыгы. 1971—1980 елларда — «Сөләйнефть» нефть-газ чыгару идарәсенең катлам басымын саклау буенча район инженер-технология хезмәте сменасы башлыгы, катлам басымын саклау цехының скважиналарны җир астында ремонтлау операторы, 4 нче номерлы нефть промыселының нефть һәм газ чыгару буенча операторы[3].

Корбан Вәлиев нефть сәнәгатенә 50 елга якын гомерен багышлый. Аның 40 миллион тоннадан артык нефть чыгаруда турыдан-туры катнашуы исәпләп чыгарылган[1].

Җәмәгать эшчәнлеге

Корбан Вәлиев Татарстан АССР Югары Советы, РСФСР Югары Советы (1962—1966) һәм СССР Югары Советы (1962—1966) депутаты итеп сайлана[2]. КПССның XXI съезды делегаты була[8].

Соңгы еллары һәм вафаты

Әлмәт шәһәрендә яши. 1980 елның 26 июнендә вафат булган[1][10].

Бүләкләре

Истәлек

  • Әлмәт шәһәрендәге урамга (элекке исеме — Париж Коммунасы) Корбан Вәлиев исеме бирелә[2];
  • Әлмәттәге Татарстан нефтенең 60 еллыгы исемендәге парктагы Геройлар аллеясында бюсты урнаштырылган[3];
  • Иске Чаллы мәктәбе бинасына мемориаль такта куелган[12].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Валиев Курбан Агапович. slava-dan.tatarstan.ru. Слава Дана — портал о выдающихся людях Татарстана. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 апрель 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 Валиев Курбан Агапович. tatarica.org. Татарская энциклопедия. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 апрель 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 Валиев Курбан Агапович. almet-park.ru. Альметьевск: история и современность (8 февраль 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 апрель 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Аллея Героев. Валиев Курбан Агапович. tatfrontu.ru. Виртуальный музей Великой Отечественной войны Республики Татарстан (15 декабрь 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 апрель 2026.
  5. ↑ Встреча с трудовой династией нефтяников п. Джалиль. msu.tatarstan.ru. Министерство сельского хозяйства и продовольствия Республики Татарстан (8 ноябрь 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 апрель 2026.
  6. ↑ Нефтегазовая Вертикаль. ngv.ru. Нефтегазовая Вертикаль (2013). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 апрель 2026.
  7. ↑ 1 2 Валиев Курбан Агапович. warheroes.ru. Герои страны. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 апрель 2026.
  8. ↑ 1 2 Славный трудовой путь Героя Соцтруда. almetievsk-ru.ru. Альметьевск-инфо (2 март 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 апрель 2026.
  9. ↑ Валиев Курбан Агапович (1906–1980). oonpkr.ru. Отраслевые общественные награды промышленного комплекса России. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 апрель 2026.
  10. ↑ Татар энциклопедиясе 1980 елның 20 июне дип күрсәтә.
  11. ↑ Валиев Курбан Агапович (рус.). Альметьевская энциклопедия. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 апрель 2026.
  12. ↑ Наш земляк Герой труда был нефтяником. alkeevskiy.tatarstan.ru. Официальный сайт Алькеевского муниципального района (27 май 2015). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 апрель 2026.

Әдәбият

  • Герои Социалистического Труда и полные кавалеры ордена Трудовой Славы — наши земляки. — Казань: Татарское книжное издательство, 2003. — С. 40.
  • Исмагилов И. Герои татарского народа. — Казань: Татарское книжное издательство, 2006.
  • Хакимов М., Сафаров М. Татары. Воины. Труженики. Патриоты. — Москва: Издательский дом «Московия», 2006.
  • Назипова К. Валиев Курбан Агапович // Герои Социалистического Труда Татарии (1938–1978): Документальные очерки. — Казань: Татарское книжное издательство, 1980.

Сылтамалар

Төркемнәр