Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Курган җәмигъ мәчете

Курган җәмигъ мәчете (рус. Курганская соборная мечеть) — Курган өлкәсенең Курган шәһәрендәге гамәлдәге җәмигъ мәчете. Шәһәрнең үзәк өлешендә, Тубыл елгасы ярында, Себер урамында урнашкан. Хәзерге бина 2000 елдан төзелә башлый 2008 елда аның цоколь катында күмәк җомга намазлары укыла башлый. Мәчет ислам дини традициясенә карый һәм шәһәрнең мөселман җәмгыятенең гыйбадәтләре һәм чаралары үткәрү урыны булып хезмәт итә[1].

Тарих

Хәзерге бинаны төзегәнче, Курган мөселман җәмгыятенең тарихы 1910 елның 11 мартында сәүдәгәр Әмерүзән Галиев йортында ачылган мәчет белән бәйле. 1912 елның октябрендә бу җәмгыятьнең имамы итеп Мөхәммәтнәҗип Хәбибуллин билгеләнә. Совет чорында элеккеге гыйбадәт бүлмәсе дини максатларда кулланудан туктый: башта анда татар-башкорт мәктәбе урнаша, ә 1941 елда бина ябылып, Курган өлкәсе сәнәгать кооперациясе идарәсе ихтыяҗларына тапшырыла[1].

2000 елда Курган мөселман оешмасы җитәкчесе итеп Салават Сәфәров билгеләнә. Шул ук елның июлендә Яшьләр скверында яңа мәчет бинасының нигезенә таш салу тантанасы уза. 2000 елның августында Сәфәров автомобиль һәлакәтендә һәлак була. Шуннан соң җәмгыять башлыгы итеп аның урынбасары Рафаил Галиуллин билгеләнә. 2001 елда ул Курган өлкәсе мөселманнарының Казыят идарәсе башлыгы итеп сайлана[2].

Төзелеш җирле мөселманнарның иганәләре хисабына финанслана. Бина проектын «Кургангражданпроект» институты белгечләре әзерли. Мәчет турындагы басма мәгълүматлары буенча, институт хезмәткәрләре ике тапкыр Төмән өлкәсенә җирле мәчетләрнең архитектурасы белән танышу өчен баралар. Алынган материаллар Курган өчен проект әзерләгәндә кулланыла[1].

Төзелеш озак бара. 2008 елда төзелеп килүче бинаның цоколь катында җомга намазлары — күмәк намазлар укыла башлый. 2010 нчы еллар башындагы басмаларда төзелешнең тәмамлануы 2011 елга карый. Бина файдалануга тапшырылганнан соң, бер үк вакытта 800 гә кадәр кешене сыйдыра[2][3].

Архитектура

Мәчет Курганның үзәк өлешендә, Тубыл елгасы ярында, Себер урамы, 2/2 (2а) адресы буенча урнашкан[1][4][3].

2026 елның 20 мартында Ураза бәйрәменә бинада һәм аның янындагы территориядә меңнән артык кеше җыела, мәчеткә сыймаган кешеләр, намаз уку өчен, ишегалдында Кәгъбәгә таба юнәлеп, сафларга тезеләләр[5].

Дини һәм иҗтимагый эшчәнлек

Мәчеттә көндәлек һәм бәйрәм гыйбадәтләре үткәрелә. Рамазан аенда күмәк төнге тәравих намазлары укыла[6][7].

2026 елның мартында җәмигъ мәчетендә күмәк ифтарлар — Рамазан аендагы кичке авыз ачу мәҗлесләре үткәрелә. Мондый мәҗлесләр көн саен дистәләгән дин тотучыны җыя, аларга Курган дәүләт университетының чит ил студентлары да кушыла. Ифтарларның берсен оештыруда «Игелекле җир» хәйрия проекты активистлары һәм казаклык вәкилләре катнаша[8].

Рамазан көннәрендә мохтаҗларга азык-төлек тапшыру рәвешендә ярдәм оештырыла. Көн саен Курган педагогика институтында рус телен өйрәнүче Судан студентлары өчен 52 порция әзерләнә, шулай ук Таҗикстанның 13 гражданына һәм Әфганстанның өч гражданына ярдәм күрсәтелә[8].

2026 елның 27 маенда мәчеттә Корбан бәйрәме уңаеннан бәйрәм намазы укылган[6][9].

Мәчет имамнары

Мөхәммәтнәҗип Хәбибуллин 1912 елның октябрендә элеккеге Курган мөселман җәмгыятенең имамы итеп билгеләнә. Аның эшчәнлеге сәүдәгәр Әмерүзән Галиев йортында эшләгән мәчеткә карый[1].

1998 елдан Курган җәмигъ мәчетенең имамы — Зиёдали Корбан улы Мизробов, ул шулай ук Курган шәһәре мөселманнарының дини оешмасы рәисе (рәисе) һәм Курган өлкәсе Курган шәһәре мөселманнарының җирле дини оешмасы рәисе булып тора[4][9].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 Курганская соборная мечеть (рус.). Культурный туризм. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
  2. ↑ 1 2 Мечеть в русском городе у холма ханской дочери (рус.). IslamRF.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
  3. ↑ 1 2 Ольга Соколова. Соборная мечеть в Кургане (рус.). В Отпуск.ру. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
  4. ↑ 1 2 Имамы (рус.). Курганская соборная мечеть. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
  5. ↑ Алиса Соколова. Курганские мусульмане отмечают один из главных праздников — Ураза-байрам (рус.). Новый Мир (20 март 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
  6. ↑ 1 2 Главная (рус.). Курганская соборная мечеть. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
  7. ↑ Алиса Соколова. «Все молились о мире на земле»: в курганской мечети прошёл праздничный намаз в Ураза-байрам [неопр.]. Новый Мир (30 март 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
  8. ↑ 1 2 Алиса Соколова. Активисты проекта «Добрая земля» помогли организовать вечернюю трапезу для мусульман в Рамадан (рус.). Новый Мир (9 март 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
  9. ↑ 1 2 Алина Яременко. В России мусульмане отмечают Курбан-байрам [неопр.]. Область 45 (27 май 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр