Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Равил Айдаров

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Айдаров фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Равил Сәйяр улы Айдаров (рус. Равиль Сайярович Айдаров, 9 август 1950, Арча, Татарстан АССР) ― архитектор, КДАТУның график модельләштерү кафедрасы профессоры, Россия архитектура академиясенең хокукый әгъзасы. Россия һәм Татарстанның Архитекторлар, Татарстанның Рәссамнар берлекләре әгъзасы. Татарстан Республикасының атказанган архитекторы (2005). Россия Федерациясенең атказанган мәдәният хезмәткәре (2021)[1].

Тормыш юлы

Арча шәһәрендә (2008 елдан шәһәр) архитектор, Казан төзелеш институтының булачак профессоры Сәйяр Айдаров (1928―2014) гаиләсендә туа. Әнисе ― Люция Хөсәен кызы (Кәримова, 1928-), Казан медицина институты мөгаллиме, уку-укыту бүлеге мөдире, 1989 елдан чит ил студентларын укыту бүлеге җитәкчесе була.

Равил иҗади мохиттә үсә. Әтисе ягыннан бабасы ― Ситдыйк Айдаров (1895―1938), татар театр мәктәбенә нигез салучы, опера җырчысы (баритон), әбисе ― Галия Кайбицкая (1905―1993), актриса, җырчы.

Энесе ― Ильяс Айдаров (1956), рәссам, Россия сәнгать акдемиясе әгъзасы, Тукай премиясе лауреаты (2013).

1972 елда Казан төзелеш институтын тәмамлый.

Хезмәт юлы

1973—1986 елларда Казанның Вахитов районында баш архитектор.

1986—1990 елларда шәһәрнең баш рәссамы.

1991―2004 елларда үзенең «АРТЭП» архитектура остаханәсен тота.

Казанның агач йортларына багышланган темага архитектура кандидатлыгына диссертация яклый (темасы: «XIX гасырның икенче яртысында ― XX гасыр башында Казанның агачтан булган төзелешен архитектур киңлектә оештыру», җитәкчесе Евгений Иван улы Прокофьев)[2].

2004 елдан Казан дәүләт архитектура-төзелеш университетының (КДАТУ) сынлы сәнгать кафедрасы доценты, 2015 елдан КДАТУның Архитектура һәм дизайн институты график модельләштерү кафедрасы профессоры[3].

Равил Сәйяр улының яраткан шөгыльләренең берсе ― сынлы сәнгать. Казанның агач йортларын фотога төшереп, шактый тулы мәгълүмат бирә торган архив туплый. Үзе дә урыннарга барып, акварель буяулар белән рәсемнәр ясый. Хатыны, архитектура теориясе һәм тарихы белән шөгыльләнүче Галина Николаевна белән бергәләп, Казанның уникаль агач архитектурасына багышлап, иллюстрацияләрдән торган берничә китап чыгара[4]. 2016 ― 2023 елларда акварельдә ясалган архитектура турында китаплары (7 томлык) өчен Татарстан Республикасының Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясенә тәкъдим ителә[5]. «Печән базары мәчете», «Кельн соборы (Алмания)», «Парктагы өрәңге аллеясы», «Идел өстендә яшен» һ.б. картиналар авторы[6].

2023 елда автордашлыкта «Акварельдә сакланган кала» исемле мәкалә бастырып чыгара. Командировкалар һәм иҗади сәфәрләр вакытында да акварель белән шөгыльләнүдән туктамый — Испания, Италия, Болгария, Франция, Германия, АКШ, Греция, Төркия, Мисыр шәһәрләренең күпсанлы күренешләрен, аларның архитектура ансамбльләрен, соборларын, мәчетләрен, урамнарын һәм борынгы һәйкәлләрен сурәтли[7]. Айдаров иҗатында пейзаж да әһәмиятле урын ала: ул Кара, Кызыл, Урта диңгезләрне, Эгей диңгезен, Һинд океанын, Идел елгасының киңлекләрен, Казан тирә-ягындагы урман күренешләрен ясый[8]. Ул күп тапкырлар Бөтенроссия һәм халыкара күргәзмәләрдә катнаша, Казанда аның берничә шәхси экспозициясе оештырыла[8].

Россия Архитекторлар берлеге әгъзасы (1980 елдан) һәм Татарстан Архитекторлар берлеге әгъзасы, Татарстан Рәссамнар берлеге әгъзасы (2013 елдан), Россия Рәссамнарының Иҗади берлеге әгъзасы (2017 елдан) һәм Евразия рәссамнар берлеге әгъзасы (2020 елдан) булып тора. Шулай ук Халыкара мәдәният һәм сәнгать академиясе академигы (2010 елдан) һәм Россия архитектура һәм төзелеш фәннәре академиясе киңәшчесе (2018 елдан) [30]. 2021 елда «Россия Федерациясенең атказанган мәдәният хезмәткәре» дигән мактаулы исемгә лаек була[9]. 2022 елда сәнгать өлкәсендә профессор исемен ала[10]. 2016 һәм 2023 елларда акварельдә архитектурага багышланган китаплары өчен Татарстан Республикасы Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт премиясенә тәкъдим ителә[11]. 2024 елның сентябрендә Юрий Гвоздь режиссёрының Казан агач архитектурасына багышланган «Хәтер төсләре» исемле документаль фильмында катнаша[12].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

Шәхси тормышы

Хатыны Галина Николаевна (Волкова, 1947), булачак ире белән архитектура факультетында бер төркемдә укыйлар (1972 елда өйләнешкәннәр), архитектура докторы (1997), профессор, 2004―2021 елларда КДАТУның архитектура теориясе һәм тарихы кафедрасы мөдире. Уллары Руслан Айдаров (1973), архитектор, Мәскәүдә эшли. Оныклары: Арина (модалы дизайн өлкәсендә эшли), Артур (музыка юнәлешен сайларга ниятли).

Искәрмәләр

  1. ↑ Айдаров Равиль Сайярович. ayaris.ru
  2. ↑ Выставка акварельных работ Р. С. Айдарова «Старая Казань». archi.ru
  3. ↑ Айдаров Равиль Сайярович. КГАСУ
  4. ↑ Ханифа Надырова. Архитектурные акварели Равиля Айдарова. «Республика Татарстан», 06.04.2023 [рус.]
  5. ↑ Стали известны кандидаты на Тукаевскую премию. Бизнес-Онлайн, 14.03.2023 [рус.]
  6. ↑ Выставки работ наших преподавателей. «Молодой строитель», № 3 (953), май 2004 г., стр.11 [рус.]
  7. ↑ Алина Ершова. Архитектурные путешествия Равиля Айдарова. Портал «Мир искусств» (24 июль 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 декабрь 2025. Архивировано 11 декабрь 2024 года.
  8. ↑ 1 2 Айдарова, 2012
  9. ↑ Признание заслуг. Газета «Республика Татарстан» (4 август 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 декабрь 2025. Архивировано 4 декабрь 2024 года.
  10. ↑ Приказ Минобрнауки России от 11 ноября 2022 г. № 1467/нк «О присвоении ученых званий профессора и доцента и выдаче аттестатов о присвоении ученых званий профессора и доцента». Министерство образования и науки Российской Федерации (15 ноябрь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 декабрь 2025. Архивировано 13 июнь 2025 года.
  11. ↑ Стали известны кандидаты на Тукаевскую премию. Бизнес Online (14 март 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 декабрь 2025. Архивировано 8 август 2024 года.
  12. ↑ Что представили на фестивале «Алтын минбар — 2024» в национальном конкурсе. Реальное время. Мөрәҗәгать итү датасы: 31 октябрь 2025. Архивировано 23 июнь 2025 года.
  13. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 25.07.2021 № 434 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»
  14. ↑ Татарстан Республикасы Президенты Боерыгы № 6 16.01.2023

Сылтамалар

Әдәбият

Мәкаләләр

Төркемнәр