Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Рөстәм Вәлиев (1961)

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Вәлиев фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар
РУВИКИ проектының татар бүлегендә Рөстәм Вәлиев фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Рөстәм Шәрифулла улы Вәлиев (тат. Рөстәм Шәрифулла улы Вәлиев; 27 октябрь 1961, Самар — 5 март 2014, Казан) — СССР һәм Россия баянчысы, виртуоз гармунчы, мультиинструменталист, композитор һәм педагог[1]. Россия Федерациясенең атказанган артисты, Татарстан Республикасының халык артисты, Фәйзулла Туишев исемендәге Беренче гармунчылар бәйгесе лауреаты (1988 ел) һәм Профессиональ гармунчылар бәйгесенең Гран-при иясе (1995 ел)[2]. Өч дистә елга якын дәвер эчендә җырчы, РСФСРның халык артисты Илһам Шакировның алыштыргысыз аккомпаниаторы һәм әйдәп баручы концертмейстеры була[3].

Биографиясе

Рөстәм Шәрифулла улы Вәлиев 1961 елның 27 октябрендә Куйбышев (хәзерге Самара) шәһәрендә эшче-шофёр Шәрифулла Вәлиев гаиләсендә туа[2].

Биш яшеннән халык уен коралларында уйнарга мөстәкыйль өйрәнә. Шәһәр балалар музыка мәктәбен һәм 1981 елда баян классы буенча Куйбышев музыка училищесын тәмамлый. Яшүсмер елларында, 1978 елдан башлап, Куйбышев мәдәният сарае каршындагы «Ялкынлы яшьлек» үзешчән татар җыр һәм бию ансамблендә музыкант һәм солист булып чыгыш ясый[1].

1981—1983 елларда Венгрия территориясендә Көньяк гаскәрләр төркеме составында ССРБ Кораллы Көчләре сафларында мөддәтле хәрби хезмәт үтә[2].

1981 елда Н. Г. Җиһанов исемендәге Казан дәүләт консерваториясенең халык уен кораллары факультеты читтән торып уку бүлегенә укырга керә һәм, халык уен кораллары оркестры башкаручысы, педагогы һәм дирижёры квалификациясен алып, аны 1988 елда тәмамлый[1].

1984 елдан алып гомеренең ахырына кадәр Казан шәһәрендә Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе артист-концертмейстеры һәм солисты булып тора[4].

2014 елның 5 мартында 53 нче яшендә Казан шәһәрендә тромб өзелү сәбәпле вафат була[5]. 2014 елның 7 мартында Казан шәһәренең Киндерле зиратында җирләнгән[3].

Иҗаты

Башкаручылык сәнгатендә Рөстәм Вәлиев баянчы, гармунчы һәм мультиинструменталист буларак чыгыш ясый[6]. Классик баянда, тальянда, Саратов, Тула һәм Казан ике рәтле гармуннарында, шулай ук традицион тынлы һәм телле халык уен коралларында — кубызда, сорнайда һәм буй флейтада уйный[1].

1984 елдан алып 29 ел дәвамында җырчы Илһам Шакировның концерт төркемендә әйдәп баручы баянчы-концертмейстер булып чыгыш ясый, шулай ук вокалистлар Әлфия Авзалова, Хәйдәр Бигичев, Зөһрә Шәрифуллина, Зөһрә Сәхәбиева, Вәфирә Гыйззәтуллина һәм Зәйнәп Фәрхетдинова белән гастрольләрдә йөри[4].

Композитор буларак эстрада җырларын иҗат итә[1]:

  • «Агымсу» (Рәзил Вәлиев сүзләре);
  • «Бу җырымны сиңа багышлыйм» (Роберт Миңнуллин сүзләре);
  • «Кил син миңа» (К. Шафикова сүзләре);
  • «Сине көтәм» (Ә. Хәмзин сүзләре);
  • «Яшәргә тудык бу дөньяга» (Фәнис Яруллин сүзләре).

Татар фольклоры һәм Идел буе халыклары көйләренә ясалган авторлык эшкәртмәләре белән 20 дән артык музыкаль альбом һәм компакт-диск яздыра. АКШ, Канада, Финляндия, Төркия, Кытай һәм Франциядә концерт программалары белән чыгыш ясый[2]. 2009 елда Мәскәүдә Беренче каналның «Дан минуты» («Минута славы») телевизион проекты финалисты була[6].

Педагогик эшчәнлеге

Татарстан Республикасы музыка уку йортларының халык бүлекләре студентлары һәм яшь баянчылар белән остазлык эше алып бара. Казан, Самара һәм Яр Чаллы шәһәрләрендә тальянда һәм ике рәтле гармунда уйнауның традицион алымнарын үзләштерү методикасы буенча остаханәләрр үткәрә[2].

Иҗтимагый эшчәнлеге

Бөтендөнья татар конгрессы чараларында катнаша, Илһам Шакиров исемендәге Халыкара татар җырын башкаручылар бәйгесенең даими аккомпаниатор-концертмейстеры булып чыгыш ясый, Татарстан Республикасы һәм Самара өлкәсе районнарында хезмәт ветераннары һәм сәнгать эшлеклеләре өчен хәйрия концертлары оештыра.

Фәнни хезмәтләре

2000 елда Казанда басылып чыккан музыкаль этнография һәм халык уен коралларында башкару буенча уку-методик әсбаплар авторы булып тора:

  • «Тальянда һәм хромкада уйнарга үзлектән өйрәнү өчен кулланма»[7];
  • «Баян өчен татар халык көйләрен эшкәртү»[1].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

  • Россия Федерациясенең атказанган артисты;
  • Татарстан Республикасының халык артисты;
  • Фәйзулла Туишев исемендәге Беренче гармунчылар бәйгесе лауреаты (Казан, 1988);
  • IV Бөтенроссия халык уен коралларында башкаручылар бәйгесе дипломанты (Түбән Новгород, 1990);
  • «Голоса России» II Бөтенроссия халык җырлары телерадио бәйгесендә концертмейстерның һөнәри осталыгы өчен махсус диплом (Смоленск, 1994);
  • Профессиональ гармунчылар бәйгесенең Гран-прие (Казан, 1995);
  • «Россиянең алтын унлыгы» («Золотая десятка России») VIII Бөтенроссия гармунчы-осталар фестивале лауреаты (Уфа, 2005)[1].

Хәтер

  • 2024 елның мартында Казанда MOÑ театр мәйданчыгында Рөстәм Вәлиевның вафатына 10 ел тулуга һәм музыкантның цифрлаштырылган видеоархивын тәкъдим итүгә багышланган «Аккомпаниатор» истәлек кичәсе уза[8].

Гаиләсе

  • Хатыны — Гүзәл Вәлиева, музыкант һәм педагог;
  • Улы — Ислам Вәлиев (иҗади тәхәллүсе — Malsi Music), Россия музыканты, битмейкер, электрон музыка саунд-продюсеры һәм композиторы;
  • Кызы — Адилә Вәлиева[8].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Татарская государственная филармония имени Габдуллы Тукая. Валеев Рестем (Рустем) Шарифуллович: персональная карточка и биография (рус.). Официальный сайт Татгосфилармонии (15 гыйнвар 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 Радиф Кашапов. Дискотека 90-х: баянист Рустем Валеев (рус.). Деловая интернет-газета «Реальное время» (4 октябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
  3. ↑ 1 2 Редакция делового портала TatCenter.ru. Скончался народный артист Татарстана, баянист-виртуоз Рустем Валеев (рус.). Информационный портал TatCenter.ru (6 март 2014). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
  4. ↑ 1 2 Радиф Кашапов. Рустем Валеев: баянист, аккомпаниатор, шофёр (рус.). Деловая интернет-газета «Реальное время» (18 март 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
  5. ↑ Баянчы Рөстәм Вәлиев вафат. 25 август 2026 тикшерелде.
  6. ↑ 1 2 Люция Камалова. С гармошкой по жизни: играй, рассказывай, тальяночка сама (рус.). Информационное агентство «Татар-информ» (4 октябрь 2009). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
  7. ↑ Валеев Р. Ш. Самоучитель игры на тальянке и хромке. — Казань: Матбугат йорты, 2000. — 88 с. — ISBN 5-89120-118-1.
  8. ↑ 1 2 Радиф Кашапов. «Давай, давай, не бойся»: вечер-посвящение Рустему Валееву (рус.). Деловая интернет-газета «Реальное время» (22 март 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.

Әдәбият

  • Татарская государственная филармония имени Габдуллы Тукая: 75 лет / сост. Л. И. Сабирова. — Казань: Идель-Пресс, 2012. — 288 с. — ISBN 978-5-85247-593-0.
  • Сафиуллин Р. К. Татарские гармонисты и баянисты: энциклопедический справочник. — Казань: Матбугат йорты, 2008. — 240 с.

Сылтамалар

Төркемнәр