Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Василий Виноградов (1874)

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Виноградов фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Василий Иванович Виноградов (7 (19) гыйнвар 1874 яки 1874, Алабуга, Алабуга өязе, Нократ губернасы, Россия империясе — 12 ноябрь 1948 яки 1948, Казан, Татарстан АССР, РСФСР, СССР) — Россия һәм СССР композиторы, скрипкачы, музыка педагогы һәм дирижёры. Татарстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1944). «Сания» (1925) һәм «Эшче» (1930) исемле беренче татар милли операларының автордашы.

Тәрҗемәи хәле

Василий Виноградов 1874 елның 7 (19) гыйнварында Алабуга шәһәрендә табиб гаиләсендә туа[2]. Балачак һәм яшүсмер елларын Уфада уздыра, әтисе хезмәт бурычы буенча шунда күчерелә.

Мәскәү университетының юридик факультетында югары белем ала. Юридик практика белән беррәттән, музыка белән профессиональ дәрәҗәдә шөгыльләнә: скрипкада уйнау буенча шәхси дәресләр ала һәм композиция теориясен өйрәнә. Революциягә кадәрге елларда ук Уфа губернасы территориясендә башкорт һәм татар музыкаль фольклорын җыя һәм яздыра башлый[3].

1921 елдан Казанда яши. Татар радиосы оркестры дирижёры һәм Татар академия театрында музыка җитәкчесе булып эшли. Профессиональ татар музыка-театр сәнгатен формалаштыру башында торган беренче рус музыкантларының берсе була[4].

1948 елның 12 ноябрендә Казанда вафат була[5].

Иҗаты

Василий Виноградов музыка мәдәнияте тарихына беренче татар милли операларының автордашларының берсе буларак кереп кала. 1920 нче елларның беренче яртысында татар сәнгать эшлеклеләре Солтан Габәши һәм Газиз Әлмөхәммәтов Виноградовны зур күләмле проектларны бергә эшләү өчен тәҗрибәле профессионал сыйфатында чакыралар[3].

1925 елда, ТАССРның биш еллык юбилеена, иҗат коллективы татар тарихында беренче «Сания» операсын (Фатих Әмирхан либреттосына) иҗат итә. Премьера 1925 елның 25 июнендә Казанда уза. Бу проектта Василий Виноградов инструментовка, оркестровка, фактураны эшкәртү һәм бәйләүче музыкаль фрагментларны булдыру өчен җаваплы була[6].

1930 елда шул ук авторлык коллективы тарафыннан икенче татар операсы «Эшче» (Мәҗит Гафури либреттосына) языла һәм сәхнәләштерелә[6]. Моннан тыш, композитор татар халык көйләре нигезендә төзелгән беренче симфоник әсәрләрнең авторы булып тора.

Педагогик эшчәнлеге

1921 елдан башлап Василий Виноградов Казан музыка училищесында (элеккеге Казан көнчыгыш музыка техникумы) музыка-теоретик дисциплиналар укыта[3].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

  • ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1944)[7].

Гаиләсе

Улы — Юрий (Георгий) Васильевич Виноградов (1907—1983), совет композиторы, музыка белгече, педагог. Казан дәүләт консерваториясе профессоры, Татарстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе[8].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 Vasiliĭ Ivanovich Vinogradov // Faceted Application of Subject Terminology
  2. ↑ Виноградов Василий Иванович (рус.). tatarica.org. Мөрәҗәгать итү датасы: 12 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 День в истории: Советский фонд культуры и Всемирная паутина (рус.). Реальное время (11 ноябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 12 август 2026.
  4. ↑ Василий Виноградов — первый русский композитор в татарском драматическом театре (рус.). Казанская консерватория (1 гыйнвар 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 12 август 2026.
  5. ↑ Виноградов Василий Иванович, композитор - Культура и искусство - Каталог статей - Уржумская Земля. sudba.ucoz.net. Мөрәҗәгать итү датасы: 12 август 2026.
  6. ↑ 1 2 Опера «Сания» — первая татарская (рус.). Реальное время (14 октябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 12 август 2026.
  7. ↑ ВИНОГРАДОВ Василий Иванович (рус.). www.bashenc.online. Мөрәҗәгать итү датасы: 12 август 2026.
  8. ↑ В Нацмузее РТ состоится встреча, посвященная 105-летию со дня рождения Юрия Виноградова. 12 август 2026 тикшерелде.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр